โอดะ โนบุนากะ

โอดะ โนบุนากะ เกิดเป็นบุตรชายคนโตของโอดะ โนบูฮิเดะ ไดเมียวแห่งแคว้นโอวาริ (ปัจจุบันคือจังหวัดไอจิ)
ช่วงวัยเด็กเขาใช้ชีวิตที่ปราสาทนาโกโนะ ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของปราสาทนาโกย่าในปัจจุบัน

แคว้นมิโนะ (ปัจจุบันคือตอนใต้ของจังหวัดกิฟุ) ซึ่งเป็นศัตรูกับโอวาริ ทำสันติภาพกับโอดะ โนบูฮิเดะ ผู้เป็นพ่อ
โนบุนากะจึงแต่งงานทางการเมืองกับโนฮิเมะ บุตรสาวของไซโต โดซัง เจ้าแคว้นมิโนะ

ปีที่โนบุนากะอายุ 18 ปี โอดะ โนบูฮิเดะเสียชีวิตจากอาการป่วย
ทำให้โนบุนากะสืบทอดตำแหน่งผู้นำตระกูล
แต่จากชื่อเสียงเรื่องพฤติกรรมแปลกๆ จนถูกมองว่าเป็น “คนเพี้ยน” รวมถึงความหยาบคายในงานศพของพ่อ ทำให้ญาติในตระกูลโอดะบางส่วนคัดค้านการสืบทอด
โดยเฉพาะน้องชาย โอดะ โนบุยูคิ ที่พยายามแสดงตัวว่าเป็นผู้นำที่ชอบธรรม
ไม่ใช่แค่ในตระกูลเท่านั้น ภายในโอวาริยังมีฝ่ายต่อต้านกระจายอยู่ ทำให้ยังไม่เป็นปึกแผ่น
ยิ่งไปกว่านั้น ฮิราเตะ มาซาฮิเดะ ผู้ดูแลการศึกษา ได้ปลิดชีพตนเองเพื่อเตือนสติโนบุนากะให้เลิกพฤติกรรมเกินงาม

หลังสืบทอดตำแหน่งไม่นาน โนบุนากะก็เจอปัญหารุมเร้า แต่เขาลอบสังหารโนบุยูคิ ปราบฝ่ายต่อต้าน และรวมแคว้นโอวาริได้สำเร็จ

แม้โอดะ โนบุนากะจะผ่านความยากลำบากมามาก แต่บททดสอบใหม่ก็มาเยือน
อิมางาวะ โยชิโมโตะ จากแคว้นซูรุกะ (ปัจจุบันคือจังหวัดชิซูโอกะ) ยกทัพบุกโอวาริ
กองทัพอิมางาวะมีราว 25,000 นาย ขณะที่ฝ่ายโอดะมีเพียงประมาณ 4,000 นาย
ด้วยความต่างด้านกำลังอย่างมหาศาล จึงมีขุนนางบางคนคิดจะทรยศไปเข้าฝ่ายอิมางาวะ

เพื่อปลุกขวัญกำลังใจ โนบุนากะรำ “อัตสึโมริ” ด้วยตนเอง
อัตสึโมริคือ “โน” ที่อิงจากเฮอิเกะโมโนกาตาริ และมีวลีดังว่า
"ชีวิตมนุษย์ห้าสิบปีนั้นเปรียบเสมือนความฝันเมื่อเทียบกับความเป็นนิรันดร์ของโลก มีสิ่งใดบ้างที่เกิดมาครั้งเดียวแล้วไม่ตาย?"
ซึ่งสื่อว่า “ชีวิตมนุษย์ 50 ปี เมื่อเทียบกับกาลเวลาแห่งสวรรค์ก็ราวความฝันอันเลือนลาง” และมักตีความว่าเป็นสารว่า “ชีวิตนั้นสั้น จงสู้โดยไม่กลัวตาย”

กองทัพโอดะที่ขวัญกำลังใจสูงขึ้น เลือกยุทธวิธีมุ่งเป้า “หัวของอิมางาวะ โยชิโมโตะเพียงคนเดียว” และด้วยโชคจากสภาพอากาศ จึงสังหารโยชิโมโตะได้สำเร็จ
ศึก “โอเคฮาซามะ” จบลงด้วยชัยชนะของโอดะ โนบุนากะ
จากแรงส่งแห่งชัยชนะ เขายังปราบแคว้นมิโนะได้ด้วย

ต่อมาได้พบอาชิคางะ โยชิอากิ โชกุนลำดับที่ 15 ของรัฐบาลมุโรมาจิ ผู้กำลังมองหาไดเมียวมาช่วยฟื้นอำนาจ และได้ขึ้นสู่เกียวโตร่วมกัน ก่อนประกาศมุ่ง “รวมแผ่นดิน”

เพื่อรวมแผ่นดิน จึงเริ่มปราบตระกูลอาซากุระแห่งเอจิเซ็น (ปัจจุบันคือจังหวัดฟุกุอิ)
แต่กลับถูกอาซาอิ นางามาสะ ผู้เป็นสามีของน้องสาวโออิจิหักหลังและเข้าข้างตระกูลอาซากุระ
ผ่านศึกหลายครั้ง จนตระกูลอาซากุระขอเจรจาสงบศึกผ่านอาชิคางะ โยชิอากิ ทำให้หยุดรบชั่วคราว

อย่างไรก็ตาม โนบุนากะไม่ยอมให้อภัยตระกูลอาซากุระและอาซาอิ นางามาสะ จึงโจมตีวัดเอ็นเรียคุจิที่ให้ที่พักพิงแก่ทั้งสองฝ่าย
อาชิคางะ โยชิอากิที่ยอมรับสันติภาพเองก็ถูกขับไล่ออกจากเกียวโตจากความเห็นต่างกับโนบุนากะ ส่งผลให้รัฐบาลมุโรมาจิล่มสลาย
หลังจากนั้น โนบุนากะก็ปราบตระกูลอาซากุระและอาซาอิ นางามาสะ

ระหว่างที่โนบุนากะเดินหน้ารวมแผ่นดิน วัดฮงกันจิที่โอซาก้าลุกฮือ และเกิด “อิกโกอิกกิ” หลายพื้นที่
ในปี 1574 เกิด “กบฏอิกโกอิกกิที่นากาชิมะ” ในอิเสะนากาชิมะ (ปัจจุบันคือเมืองคุวานะ จังหวัดมิเอะ) แต่ถูกปราบลง
แม้ฝ่ายกบฏจะขอชีวิต โนบุนากะจับชายหญิง 1,000 คนและประหาร ก่อนบีบให้วัดฮงกันจิที่โอซาก้ายอมจำนน

โอดะ โนบุนากะที่ยุ่งกับการขับไล่อาชิคางะ โยชิอากิ การปราบตระกูลอาซากุระ และการปราบอิกโกอิกกิ ถูกฉวยโอกาสโจมตีพันธมิตรอย่างโทคุงาวะ อิเอยาสุ เมื่อดินแดนของอิเอยาสุถูกทาเคดะ ชิงเง็น ผู้ถูกขนานนามว่าแข็งแกร่งที่สุดในยุคเซ็นโกคุบุกเข้าใส่
ศึกมิคาตากาฮาระ ปี 1573 เขาร่วมมือกับอิเอยาสุต้านทานแต่พ่ายแพ้
ทว่าในศึกนากาชิโนะ ปี 1575 เขาชนะกองทัพทาเคดะด้วยยุทธวิธีที่ใช้ “ปืนคาบศิลา” ซึ่งเป็นอาวุธล้ำสมัยในเวลานั้น
ศึกนากาชิโนะถูกมองว่าเป็นครั้งแรกในญี่ปุ่นที่ปืนคาบศิลาถูกใช้ในสงคราม และปฏิวัติรูปแบบการรบที่เดิมเน้นดาบและหอกเป็นหลัก

ต่อมา เขาได้รับบรรดาศักดิ์จากราชสำนักสูงกว่าอาชิคางะ โยชิอากิ โชกุนลำดับที่ 15 และก้าวสู่การเป็น “ผู้ครองแผ่นดิน”
แต่เมื่อโนบุนากะกลายเป็นผู้ครองแผ่นดิน ไดเมียวหลายพื้นที่ก็ลุกฮือโดยมีอาชิคางะ โยชิอากิที่ถูกขับไล่เป็นแกนนำ
แม้โนบุนากะจะปราบฝ่ายต่อต้านต่อเนื่อง แต่ก็ถูกอาเคจิ มิสึฮิเดะ ขุนนางใกล้ชิดหักหลัง และปลิดชีพตนเองในเหตุการณ์ฮนโนจิ ปิดฉากชีวิตลง
หลังจากนั้น อาเคจิ มิสึฮิเดะถูกโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ อดีตขุนนางของโนบุนากะปราบ และยุคของฮิเดโยชิก็เริ่มต้นขึ้น

เหมือนยุทธวิธีในศึกโอเคฮาซามะที่โฟกัสแค่ “เอาหัวของอิมางาวะ โยชิโมโตะ” คำคมนี้สะท้อนแนวคิดแบบมีเหตุผลของโอดะ โนบุนากะว่า “เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย อย่าทำเรื่องเปล่าประโยชน์ จงโฟกัสสิ่งสำคัญ”

เขาประกาศมุ่งรวมแผ่นดิน และไล่ตามความฝันด้วยวิธีคิดแบบมีเหตุผลและปฏิวัติวงการ ไม่ว่าฝ่ายต่อต้านจะมาแค่ไหนก็ไม่ยอมแพ้ จนเดินหน้าสำเร็จได้เพราะมีอุดมคติและความเชื่อมั่นที่แข็งแรง
คำคมนี้ทำให้สัมผัสได้ถึงความมุ่งมั่นและไฟแรงในการรวมแผ่นดินของโอดะ โนบุนากะ

โอดะ โนบุนากะชอบแต่งตัวแปลกๆ เดินเพ่นพ่านในเมือง หรือกินเกาลัด ลูกพลับ และโมจิไปเดินไปแบบไม่สุภาพ พฤติกรรมแปลกๆ จึงเด่นชัดมาก

ในงานศพของพ่อ โอดะ โนบูฮิเดะ เขายังโยนผงธูปใส่หน้าพระแล้วเดินออกไปเงียบๆ ซึ่งเกินกว่าความแปลกจนกลายเป็นความหยาบคาย ทำให้คนเรียกว่า “โออุตสึเคะ”
คำว่า “อุตสึเคะ” หมายถึงคนโง่เขลา
ถึงขั้นที่ฮิราเตะ มาซาฮิเดะ ผู้ดูแลการศึกษา ปลิดชีพตนเองเพื่อเตือนสติเรื่องพฤติกรรมเกินงามของเขา

มีว่ากันว่าโอดะ โนบุนากะเคยเขียนในจดหมายว่า “โนบุนากะ จอมมารสวรรค์ชั้นหก”
ฟังดูเหมือนตั้งชื่อเท่ๆ เองจนแอบเขินใช่ไหม
แต่จริงๆ แล้วไม่ได้เริ่มเรียกตัวเองก่อน หากเป็นชาวพุทธที่ถูกกดปราบอย่างหนักจากการเผาวัดเอ็นเรียคุจิ การทำลายวัดและพระพุทธรูป รวมถึงการปราบผู้เกี่ยวข้องกับอิกโกอิกกิ ต่างหากที่เริ่มเรียกเช่นนั้น
“จอมมารสวรรค์ชั้นหก” คือศัตรูของพุทธศาสนาที่ขัดขวางการบำเพ็ญเพียร
ในสายตาผู้ศรัทธา ชะตากรรมที่ได้รับคงทำให้เขาดูเหมือนจอมมารสวรรค์ชั้นหกจริงๆ

ชาวพุทธที่ถูกกดปราบจึงขอความช่วยเหลือจากทาเคดะ ชิงเง็น ผู้เป็นชาวพุทธเช่นกัน
ทาเคดะ ชิงเง็นส่งจดหมายตำหนิโนบุนากะ และในจดหมายนั้นเปรียบตนกับตำแหน่งสูงสุดของนิกายเทนไดในญี่ปุ่นคือ “เทนไดซาซุ ชามง”
เพื่อโต้ตอบ โนบุนากะจึงเขียนว่า “โนบุนากะ จอมมารสวรรค์ชั้นหก” ในฐานะคู่ตรงข้ามของเทนไดซาซุ ชามง ซึ่งเป็น “ศัตรูของพุทธศาสนา”

ถึงจะเป็นการประชดก็เถอะ แต่กล้าใช้เรียกตัวเองแบบนี้ ก็ดูเหมือนเขาอาจจะชอบฉายานี้อยู่ไม่น้อย

จากภาพลักษณ์ หลายคนมักนึกว่าโอดะ โนบุนากะน่าจะเสียงทุ้มและสุขุม แต่จริงๆ แล้วเหมือนว่าเสียงจริงจะสูงมาก
ในหนังสือ “ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น” ของหลุยส์ ฟรอยส์ มิชชันนารีชาวโปรตุเกสที่มีปฏิสัมพันธ์กับเขา บันทึกไว้ว่า “เสียงสูงและกังวาน”
ยังมีเรื่องเล่าว่าเมื่อโนบุนากะตะโกนสั่งการยิง ทหารปืนจะหูอื้อชั่วคราว แต่กลับช่วยให้ไม่ทรมานกับเสียงปืน

ตั้งแต่ยุคเซ็นโกคุเริ่มมีการค้ากับ “นัมบัง” ทำให้ไม่ใช่แค่คริสต์ศาสนา แต่ยังมีของหลากหลายถูกนำเข้าญี่ปุ่น
โอดะ โนบุนากะที่ชอบของใหม่ ว่ากันว่าเป็นคนที่รีบลองและสนุกกับของจากนัมบังก่อนใคร

หนึ่งในนั้นคือไวน์
แม้ไม่มีบันทึกยืนยันแน่ชัด แต่มีความเชื่อว่าเขาอาจเป็นคนญี่ปุ่นคนแรกที่ดื่มไวน์
ยังมีคำเล่าว่าเขาเป็นคนญี่ปุ่นคนแรกที่ได้ชิมคมเปโตะและกล้วยด้วย

แน่นอนว่าไม่ได้แค่ “ลองของ” เขายังนำวัฒนธรรมและเทคโนโลยีจากนัมบังมาใช้กับการเมืองและสงครามอย่างรวดเร็ว
ยุทธวิธีใช้ปืนคาบศิลาในศึกนากาชิโนะก็คือตัวอย่างชัดเจนที่สุด

ก่อนศึกโอเคฮาซามะ ที่ต้องสู้กับกองทัพอิมางาวะ 25,000 นายด้วยกำลังเพียง 4,000 นาย โอดะ โนบุนากะได้ไปขอพรชัยชนะที่ศาลเจ้าอัตสึตะ
เชื่อกันว่าเขาถวายกำแพงสึอิจิเบะ (築地塀) เพื่อเป็นการขอบคุณหลังได้รับชัยชนะ
ถ้าคุณกำลังจะตัดสินใจครั้งใหญ่แบบเดิมพันชีวิต ลองแวะมาขอพรที่นี่ดูสักครั้ง

ปราสาทกิฟุเป็นปราสาทของไซโต โดซัง ผู้เป็นพ่อบุญธรรมของโอดะ โนบุนากะ และหลังจากนั้นกลายเป็นฐานที่มั่นสำคัญในการรวมแผ่นดินของเขา
ปัจจุบันมีห้องจัดแสดงเอกสาร ทำให้สามารถชม资料ที่เกี่ยวกับโอดะ โนบุนากะและปราสาทกิฟุได้
ถ้าชอบโอดะ โนบุนากะ นี่คือปราสาทที่ควรไปสักครั้ง

วัดเอ็นเรียคุจิเคยให้ที่พักพิงแก่ตระกูลอาซากุระ ศัตรูของโอดะ โนบุนากะ จึงถูกโจมตีและเผาทำลาย แต่หลังการเสียชีวิตของโนบุนากะ ก็ได้รับความร่วมมือจากแม่ทัพหลายคนจนฟื้นฟูขึ้นมา
ปัจจุบันขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก มีการจัดแสดงทรัพย์สินทางวัฒนธรรมล้ำค่า และเป็นจุดท่องเที่ยวที่ควรไปสำหรับคนที่อยากรู้จักพุทธศาสนาในญี่ปุ่น