เอโฮมากิ (Ehomaki) คืออะไร? ซูชิม้วนที่กินในวันเซ็ตสึบุนเพื่อขอให้โชคดีและสุขภาพแข็งแรงตลอดปี

“เอโฮมากิ” คือซูชิม้วนใหญ่ (ฟุโตมากิ) ที่กินในวัน “เซ็ตสึบุน” เพื่ออธิษฐานให้โชคดี สุขภาพแข็งแรง ฯลฯ เป็นวัฒนธรรมอาหารและธรรมเนียมเฉพาะของญี่ปุ่น
“เซ็ตสึบุน” ตรงกับวันสิ้นปีตามปฏิทินจันทรคติเดิม และมีประวัติว่าผู้คนเคยกินโซบะเพื่อใส่คำอธิษฐานตอนเปลี่ยนปี (ปัจจุบันบางพื้นที่ยังสืบทอดอยู่)
การสืบต่อร่องรอยนี้เอง คือเหตุผลที่กินเอโฮมากิในวันเซ็ตสึบุน
ด้านล่างคือไส้ยอดนิยม 7 อย่างของเอโฮมากิ โดยรูปลักษณ์และรูปทรงสื่อความหมายต่างกัน

เลข “7” อ้างอิงความเป็นมงคลจาก “ชิจิฟุคุจิน (七福神)” หรือเทพเจ้าแห่งโชค 7 องค์ เช่น “เอะบิสุเท็น (恵比寿天)”
อย่างไรก็ตาม ไม่ได้กำหนดชัดว่าต้อง 7 อย่างเสมอไป จึงพบได้ว่าแต่ละพื้นที่หรือร้านมี 5 อย่าง 12 อย่าง ฯลฯ แตกต่างกันได้บ่อย
ช่วงหลัง ๆ ยังมีเอโฮมากิแบบดัดแปลง เช่น โรสต์บีฟ (สายเนื้อวัว) ซีฟู้ด (แซลมอน/ทูน่า) หรือแบบผลไม้เป็นหลักด้วย

กติกาคือหันไปทาง “ทิศเอโฮ” ของปีนั้น ไม่วอกแวก และกินรวดเดียวเงียบ ๆ
“ทิศเอโฮ” คือทิศที่เชื่อว่า “ไซโทคุจิน (歳徳神)” เทพแห่งโชคสถิตอยู่ ถือเป็นทิศมงคลที่สุดของปี
ทิศเอโฮจะเปลี่ยนทุกปี สามารถดูจากตารางด้านล่างได้
อีกมารยาทที่มักพูดถึงคือ “ห้ามหั่นด้วยมีด (=ไม่ตัดโชคและสายสัมพันธ์)” และ “ห้ามพูดก่อนกินหมด (=ไม่ปล่อยให้โชคหลุดไป)”
อยากให้ใส่ใจทั้งก่อนกินและระหว่างกิน แต่เอโฮมากิมักชิ้นใหญ่ กินรวดเดียวอาจไม่ง่าย
โดยเฉพาะผู้สูงอายุและเด็กมีโอกาสติดคอ แนะนำให้ดื่มชา หรือใช้โชยุช่วย และกินแบบไม่ฝืน

ที่มาและจุดกำเนิดของเอโฮมากิมีหลายทฤษฎีและยังไม่ชัดเจน จนถึงปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปที่เป็นเอกฉันท์
ที่นี่จะขอแนะนำ 3 ทฤษฎีที่เป็นที่รู้จัก
ไม่ว่าทฤษฎีไหน ในยุคนั้นยังไม่มีคำว่า “เอโฮมากิ” และมักเรียกว่า “ซูชิม้วนใหญ่” หรือ “ซูชิกินทั้งแท่ง (丸かぶり寿司)” เป็นต้น

ว่ากันว่าธรรมเนียมเอโฮมากิมีต้นกำเนิดจากโอซาก้า
แม้ปัจจุบันจะเป็นที่รู้จักทั่วประเทศ แต่ก็เคยมีช่วงที่ซาลง และเพิ่งดังขึ้นในราว 30 ปีที่ผ่านมา
จึงพูดได้ว่ามี “ใคร” หรือ “อะไร” เป็นตัวจุดกระแส ทว่าเช่นเดียวกับที่มา ก็มีหลายทฤษฎี ที่นี่ขอแนะนำ 2 ทฤษฎีหลัก

ที่หาซื้อเอโฮมากิได้ง่ายที่สุดคือร้านสะดวกซื้อ
แต่ละแบรนด์มีไลน์อัปหลากหลาย ตั้งแต่แบบพรีเมียมที่ร้านดังหรือเชฟชื่อดังร่วมพัฒนา ไปจนถึงแบบราคาจับต้องได้
นอกจากนี้ ร้านซูชิสายพานและร้านข้าวกล่อง (ส่วนใหญ่เป็นเชน) ก็มักมีแบบซื้อกลับบ้านได้ และหลายร้านชูจุดขายว่า “ทำสด”
ช่วงกลางมกราคมถึงต้นกุมภาพันธ์ที่ใกล้เซ็ตสึบุน จะมีโฆษณามากมายทั้งทีวีและใบปลิวตามสื่อต่าง ๆ
ถ้าลองสังเกตจะตกใจกับจำนวนโฆษณา แต่ถ้าเทียบจุดเด่นของแต่ละเจ้า ก็น่าจะเจอเอโฮมากิที่ถูกใจ

แม้ที่มาและจุดเริ่มความนิยมจะยังไม่แน่ชัด แต่ในญี่ปุ่นยุคปัจจุบัน ธรรมเนียมกินเอโฮมากิในวันเซ็ตสึบุนได้กลายเป็นเรื่องปกติไปแล้ว
พอใกล้เซ็ตสึบุนก็หาซื้อได้ตามร้านสะดวกซื้อ หากสนใจ ลองอ้างอิงกติกาที่แนะนำในบทความนี้ แล้วกินเอโฮมากิเพื่ออธิษฐานให้โชคดีและสุขภาพแข็งแรงตลอดปีกัน