
ยุคเรวะ
ยุคใหม่ที่เปิดฉากอย่างผันผวนจากการระบาดใหญ่
ยุคเฮเซที่เริ่มเมื่อวันที่ 8 มกราคม 1989 สิ้นสุดลงในวันที่ 30 เมษายน 2019 และตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2019 ก็เข้าสู่ยุคเรวะ
แม้ยุคเรวะจะเพิ่งเริ่มต้น แต่ลองย้อนดูความหมายและที่มาของชื่อยุคใหม่ “เรวะ” รวมถึงจุดเริ่มต้นของยุคนี้กัน
การทบทวนจุดเริ่มต้นอาจเป็นเบาะแสในการคาดการณ์ว่าหลังจากนี้จะเป็นยุคแบบไหน
จุดเด่น
-
ชื่อยุคใหม่ “เรวะ” เป็นครั้งแรกที่ที่มามาจากวรรณกรรมคลาสสิกของญี่ปุ่น
-
เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองตามรัฐธรรมนูญของญี่ปุ่นที่จักรพรรดิสละราชบัลลังก์ขณะยังทรงพระชนม์
-
ภาษีการบริโภคถูกปรับขึ้นเป็น 10%
-
การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตจากการระบาดของโควิด-19
ความหมายที่สื่อไว้ในชื่อยุคใหม่ “เรวะ”
ก่อนอื่น เรามาทำความเข้าใจความหมายที่ซ่อนอยู่ในชื่อรัชศกใหม่ พร้อมทั้งที่มาของคำกันก่อน
ที่มาของรัชศกใหม่ “เรวะ (令和)” มาจากบทกวีว่าด้วยดอกบ๊วยจำนวน 32 บท ซึ่งถูกรวบรวมไว้ใน “มันโยชู” กวีนิพนธ์ที่เก่าแก่ที่สุดของญี่ปุ่น โดยมีถ้อยคำตอนหนึ่งว่า
“ในต้นฤดูใบไม้ผลิ เดือนอันเป็นมงคล อากาศบริสุทธิ์ ลมพัดอ่อนโยน ดอกบ๊วยโปรยราวแป้งขาวหน้ากระจก และกล้วยไม้ก็ส่งกลิ่นหอมจากเบื้องหลังเครื่องประดับ”
อักษร “令” มาจากคำว่า “令月” และอักษร “和” มาจากวลี “ลมพัดอ่อนโยน” จึงถูกรวมกันเป็นชื่อรัชศก “令和 (เรวะ)”
ที่ผ่านมา รัชศกของญี่ปุ่นทั้งหมดล้วนมีที่มาจากคัมภีร์คลาสสิกของจีน แต่ “เรวะ” เป็นรัชศกแรกที่มีที่มาจากวรรณคดีคลาสสิกของญี่ปุ่นเอง ซึ่งกลายเป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจอย่างมาก
ในแถลงการณ์ของนายกรัฐมนตรี ระบุว่า “เรวะ” มีความหมายว่า “ท่ามกลางการที่ผู้คนเอื้ออาทรและผูกใจเข้าหากันอย่างงดงาม วัฒนธรรมจะถือกำเนิดและเติบโต”
นอกจากนี้ กระทรวงการต่างประเทศของญี่ปุ่นยังอธิบายความหมายเป็นภาษาอังกฤษแก่ต่างประเทศว่า “Beautiful Harmony (ความกลมกลืนอันงดงาม)”
ระบบเฉพาะของญี่ปุ่น “ชื่อยุค (元号)”
แล้ว “ชื่อยุค (元号)” คือระบบแบบไหนกันแน่
ก่อนย้อนดูเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงเริ่มต้น “เรวะ” มาทำความเข้าใจระบบชื่อยุคให้ลึกขึ้นกัน
ชื่อยุค คือชื่อเรียกที่กำหนดให้กับช่วงปีใดปีหนึ่งโดยเฉพาะ
เดิมเป็นวิธีนับปีที่รับมาจากจีน แต่ปัจจุบัน ระบบ “ชื่อยุค” ใช้จริงอยู่เพียงในญี่ปุ่นเท่านั้น
ปัจจุบันมีกฎหมายกำหนดว่า “เมื่อจักรพรรดิขึ้นครองราชย์ ให้เปลี่ยนเป็นชื่อยุคใหม่”
ก่อนยุคเมจิ ชื่อยุคยังเปลี่ยนได้เมื่อเกิดภัยพิบัติหรือทุพภิกขภัย รวมถึงเมื่อมีลางมงคลด้วย
ในญี่ปุ่น การระบุปีมักใช้ทั้งคริสต์ศักราชและชื่อยุคพอๆ กัน
ดังนั้น การเปลี่ยนชื่อยุคจึงอาจกล่าวได้ว่าให้ความรู้สึกกับคนญี่ปุ่นอย่างชัดเจนว่า “ยุคสมัยได้เปลี่ยนไปแล้ว”
การเปลี่ยนแปลงและเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในยุคเรวะ
เมื่อชื่อยุคเปลี่ยนและญี่ปุ่นเข้าสู่ยุคใหม่แล้ว ลองย้อนดูว่าเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง
การสละราชบัลลังก์ขณะยังทรงพระชนม์ ครั้งแรกในประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองตามรัฐธรรมนูญของญี่ปุ่น

วันที่ 30 เมษายน 2019 จักรพรรดิทรงสละราชบัลลังก์ขณะยังทรงพระชนม์ และวันที่ 1 พฤษภาคม 2019 ชื่อยุคเปลี่ยนจาก “เฮเซ” เป็น “เรวะ” ญี่ปุ่นจึงเข้าสู่ยุคเรวะ
การสละราชบัลลังก์ขณะยังทรงพระชนม์เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในราว 200 ปี นับตั้งแต่จักรพรรดิโคคาคุในสมัยเอโดะ
สาเหตุคือพระวรกายเสื่อมถอยจนทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจได้ยากขึ้น
เนื่องจากกฎหมายไม่ได้กำหนดเรื่องการสละราชบัลลังก์ขณะยังทรงพระชนม์ จึงมีการออกกฎหมายพิเศษเพื่อรองรับ
ภาษีการบริโภคถูกปรับขึ้นเป็น 10%

วันที่ 1 ตุลาคม 2019 ภาษีการบริโภคถูกปรับขึ้นจาก 8% เป็น 10%
พร้อมกันนั้นยังเริ่มใช้ “ภาษีอัตราลดหย่อน”
ภาษีอัตราลดหย่อน คือระบบที่กำหนดให้อัตราภาษีของสินค้าบางประเภทคงไว้ที่ 8% เช่นเดิม
อาหารและเครื่องดื่ม (ยกเว้นแอลกอฮอล์และการรับประทานในร้าน) รวมถึงหนังสือพิมพ์ที่มีสัญญาสมัครสมาชิกและออกอย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 ครั้ง ถูกจัดเป็นรายการที่เข้าข่าย
การระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่

หลังมีรายงานผู้ติดเชื้อในช่วงต้นเดือนธันวาคม 2019 ไม่กี่เดือนต่อมาก็เกิดการระบาดใหญ่ ส่งผลให้วิถีชีวิตของผู้คนเปลี่ยนไปอย่างมาก
ในญี่ปุ่น พบผู้ติดเชื้อภายในประเทศเป็นครั้งแรกในเดือนมกราคม 2020 และวันที่ 7 เมษายน 2020 มีการประกาศภาวะฉุกเฉินใน 7 จังหวัด ได้แก่ โตเกียว คานากาวะ ไซตามะ ชิบะ โอซากะ เฮียวโกะ และฟุกุโอกะ ก่อนขยายเป็นทั่วประเทศในวันที่ 16 เมษายนปีเดียวกัน
ภายใต้ภาวะฉุกเฉิน มีการขอความร่วมมือให้งดออกนอกบ้านยกเว้นกรณีจำเป็นต่อการดำรงชีวิต และมีข้อจำกัดการเคลื่อนไหวหลากหลายรูปแบบ
การเรียนการสอนผ่าน ZOOM เพิ่มขึ้น บริษัทต่างๆ เริ่มใช้การทำงานทางไกลมากขึ้น การรับประทานนอกบ้านและการท่องเที่ยวทำได้ยาก สิ่งที่เคยทำได้กลับทำไม่ได้ จนต้องปรับวิถีชีวิต
การเปลี่ยนแปลงนี้กระทบหลายอุตสาหกรรม โดยเฉพาะธุรกิจอาหารและการท่องเที่ยวที่ได้รับผลหนัก
ขณะเดียวกัน บางอุตสาหกรรมกลับเติบโตจากการสื่อสารแบบไม่พบหน้าและเวลาว่างที่เพิ่มขึ้น
แม้ข้อจำกัดและผลกระทบจากโควิด-19 จะลดลงเรื่อยๆ แต่ ณ ปี 2022 ก็ยังไม่หายไปอย่างสิ้นเชิง
การจัดโอลิมปิกและพาราลิมปิกโตเกียว

โตเกียวได้เป็นเจ้าภาพโอลิมปิกและพาราลิมปิกอีกครั้งเป็นครั้งแรกในรอบ 57 ปี นับจากปี 1964
เดิมมีกำหนดจัดในฤดูร้อนปี 2020 แต่เลื่อนออกไป 1 ปีจากผลกระทบของโควิด-19
โอลิมปิกโตเกียวจัดขึ้นระหว่างวันที่ 23 กรกฎาคม ถึง 8 สิงหาคม 2021
พาราลิมปิกโตเกียวจัดขึ้นระหว่างวันที่ 24 สิงหาคม ถึง 5 กันยายน 2021
เนื่องจากในปี 2021 การระบาดใหญ่ยังไม่คลี่คลาย การแข่งขันส่วนใหญ่จึงจัดแบบไม่มีผู้ชม นับเป็นกรณีพิเศษ
รัสเซียบุกยูเครน

วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2022 รัสเซียเริ่มการรุกรานทางทหารต่อยูเครน โดยอ้างว่า “NATO ผิดคำมั่นสัญญาว่าจะไม่ขยายไปทางตะวันออก”
ผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกมีมาก การคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจต่อรัสเซียทำให้ราคาก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบพุ่งสูง กระทบเศรษฐกิจญี่ปุ่นอย่างหนัก และราคาสินค้าหลายประเภทปรับขึ้น
บทสรุป
แม้ยุคเรวะจะเพิ่งเริ่มต้น แต่จากผลกระทบของการระบาดของโควิด-19 ก็ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่
กล่าวได้ว่าเมื่อเทียบยุคเฮเซกับยุคเรวะแล้ว ทั้งในนามและในความเป็นจริง “ยุคสมัยได้เปลี่ยนไป” อย่างชัดเจน
แม้จะมีข่าวเศร้าอยู่มาก เช่น การรุกรานยูเครนของรัสเซีย แต่ก็หวังว่าเราจะก้าวข้ามเหตุการณ์ยากลำบากและเติบโตไปด้วยกัน จนเป็นยุคที่สอดคล้องกับความหมายของเรวะ—“ท่ามกลางการที่ผู้คนเอื้ออาทรและผูกใจเข้าหากันอย่างงดงาม วัฒนธรรมจะถือกำเนิดและเติบโต”
Photos
-

ภาพบรรยากาศของยุคเรวะ
-

พระราชวังอิมพีเรียล ที่ประทับของจักรพรรดิที่สละราชบัลลังก์ขณะยังทรงพระชนม์
-

ภาพตัวอย่างใบเสร็จหลังเริ่มใช้ภาษีอัตราลดหย่อน
-

ภาพบรรยากาศในโตเกียวช่วงโควิด
-

สนามกีฬาแห่งชาติญี่ปุ่น สถานที่จัดโอลิมปิกและพาราลิมปิกโตเกียว
-

ภาพตัวอย่างการรุกรานทางทหารของรัสเซีย
ประวัติความเป็นมา
- 1 พฤษภาคม 2019
- มกุฎราชกุมารนารุฮิโตะขึ้นครองราชย์ เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 126
- 1 ตุลาคม 2019
- ภาษีการบริโภคปรับขึ้นเป็น 10% และเริ่มใช้ภาษีอัตราลดหย่อน
- 1 ธันวาคม 2019
- มีรายงานผู้ติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่
- 24 มีนาคม 2020
- ตัดสินใจเลื่อนโอลิมปิกโตเกียวออกไป 1 ปี
- 7 เมษายน 2020
- ประกาศภาวะฉุกเฉินเพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนา
- 28 สิงหาคม 2020
- นายกรัฐมนตรีอาเบะแสดงเจตนาจะลาออก
- 16 กันยายน 2020
- โยชิฮิเดะ สุงะ เข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรี
- 17 กุมภาพันธ์ 2021
- เริ่มฉีดวัคซีนโควิด
- 23 กรกฎาคม 2021
- โอลิมปิกโตเกียวเริ่มจัด
- 4 ตุลาคม 2021
- ฟูมิโอะ คิชิดะ เข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรี