สัมผัสจิตวิญญาณและโลกทัศน์ของโนบนเวทีโนะแท้จริง

ที่นิชิโนะมิยะโนงากุโด โปรแกรมประสบการณ์เริ่มต้นจากการเปลี่ยนเป็นถุงเท้าทาบิสีขาว การสวมถุงเท้าทาบิสีขาวเป็นมารยาทเมื่อต้องขึ้นเวทีโน และเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการขึ้นเวที เมื่อเปลี่ยนเป็นถุงเท้าที่จัดเตรียมไว้เรียบร้อยแล้ว อาจารย์อุเมะวากะ โมโตโนริ จะปรากฏตัวขึ้น ท่านเป็นนักแสดงโนจากตระกูลอุเมะวากะอันทรงเกียรติ ซึ่งสืบทอดมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 15 ในยุคซารุงากุ อันเป็นรากเหง้าของโนงากุ ช่วงแรกจะมีการอธิบายอย่างละเอียดเกี่ยวกับชื่อเรียกและองค์ประกอบของเวที รวมถึงภาพที่วาดอยู่บนเวที จากนั้นจึงรับชมวิดีโอที่เรียบเรียงประวัติและความรู้พื้นฐานของโนให้เข้าใจง่าย พร้อมสูดกลิ่นหอมของเวทีไม้ฮิโนกิซึ่งถือเป็นไม้มงคลในญี่ปุ่น แล้วค่อย ๆ ก้าวเข้าสู่โลกของโนไปด้วยกัน

หลังจากทำความเข้าใจเบื้องต้นจากคำอธิบายของอาจารย์อุเมะวากะและวิดีโอแล้ว ก็ถึงเวลาขึ้นเวทีจริง แม้แต่การขึ้นลงบันไดที่จัดไว้ด้านหน้าของเวทีก็มีมารยาทเช่นกัน โดยพื้นฐานคือขณะขึ้นให้เริ่มจากเท้าซ้าย และขณะลงให้เริ่มจากเท้าขวา เมื่อขึ้นสู่เวทีแล้ว สิ่งแรกที่ได้ลองคือ “สุริอาชิ” สำหรับคนที่สนใจพื้นฐานของโน คำนี้หมายถึงการเดินโดยเคลื่อนเท้าอย่างนุ่มนวล ไม่โยกช่วงบนของร่างกาย และรักษาจุดศูนย์ถ่วงของร่างกายให้อยู่ในแนวระดับขนานกับพื้น เป็นท่าทางที่ใช้ไม่เพียงในศิลปะการแสดงอย่างโนเท่านั้น แต่ยังพบได้ในศิลปะการต่อสู้ด้วย ลองตั้งจิตให้สงบ เหยียดเท้าให้เป็นเส้นตรงตั้งแต่ส้นเท้าถึงปลายเท้า แล้วค่อย ๆ เดินอย่างช้า ๆ

โปรแกรมยังคงดำเนินต่อไปบนเวที สิ่งที่เรียงรายอยู่ด้านในของเวทีคือหน้ากากโน หนึ่งในองค์ประกอบที่โดดเด่นที่สุดของโนงากุ หน้ากากเหล่านี้ใช้ถ่ายทอดอารมณ์และสีหน้าผ่านการเปลี่ยนมุมเพียงเล็กน้อยทั้งขึ้นลง ซ้ายขวา จากหน้ากากโนที่มีประมาณ 60 ประเภท และประมาณ 250 รูปแบบ ได้มีการคัดเลือกแบบที่เป็นตัวแทนมาให้ชม ที่สำคัญนี่ไม่ใช่ของจำลองสำหรับทดลองใช้ แต่เป็นของจริงที่นักแสดงโนใช้บนเวที หลังจากฟังคำอธิบายจากอาจารย์อุเมะวากะเกี่ยวกับบทบาทของแต่ละชิ้นและการแสดงที่ใช้หน้ากากนั้น ๆ แล้ว ผู้เข้าร่วมจะได้นำมาทาบกับใบหน้าของตนเองและเดินบนเวที การทำ “สุริอาชิ” ในสภาพที่มองเห็นได้จำกัดนั้นยากมาก และน่าจะทำให้ยิ่งรู้สึกถึงความยอดเยี่ยมของนักแสดงโนมากขึ้น

ผู้เข้าร่วมสามารถเลือกประสบการณ์ฮายาชิซึ่งเป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบเด่นของโนงากุเป็นตัวเลือกเสริมได้ ฮายาชิประกอบด้วยนักดนตรีโนผู้เชี่ยวชาญเครื่องดนตรี 4 ชนิด ได้แก่ ขลุ่ย โคสึสึมิ โอสึสึมิ และกลองไทโกะ ซึ่งทำหน้าที่ดูแลจังหวะการดำเนินเวที เช่น สัญญาณเริ่มการแสดงหรือการเปลี่ยนฉาก โปรแกรมฮายาชิเริ่มต้นจากการบรรเลงของนักดนตรีที่ปรากฏตัวบนเวที เมื่อได้ฟังการแสดงที่ทรงพลังราวกับรอบจริง ก็ยิ่งเหมือนได้เข้าใกล้โลกของโนมากขึ้น ที่นี่จึงไม่ได้หยุดอยู่แค่การฟัง เพราะยังสามารถสัมผัสและลองบรรเลงเครื่องดนตรีจริงได้ด้วย นักดนตรีของแต่ละเครื่องจะอธิบายอย่างละเอียดตั้งแต่มารยาทไปจนถึงวิธีทำให้เกิดเสียง ดังนั้นแม้เป็นมือใหม่ก็ไม่ต้องกังวล

ในช่วงพักจะมีสาเกจากโรงผลิตท้องถิ่นที่คัดสรรมาอย่างดีให้ได้ลิ้มลอง เมืองนิชิโนะมิยะซึ่งเป็นที่ตั้งของโรงละครโนงากุแห่งนี้ เป็นที่รู้จักในฐานะแหล่งผลิตสาเกสำคัญของญี่ปุ่นมาตั้งแต่สมัยเอโดะ และจนถึงปัจจุบันก็ยังมีโรงสาเกอยู่ในเมืองถึง 12 แห่ง นับเป็นหนึ่งในแหล่งสาเกชั้นนำของประเทศ สาเกจากแต่ละโรงมีเอกลักษณ์และจุดเด่นแตกต่างกัน พร้อมสืบทอดประวัติศาสตร์และประเพณีต่อมาอย่างต่อเนื่อง การได้ลิ้มรสสาเกในช่วงพักจึงเป็นเสน่ห์เฉพาะตัวที่พบได้ในนิชิโนะมิยะ ดินแดนแห่งสาเก ระหว่างชิมรสชาติและดมกลิ่นหอมของสาเก คุณยังสามารถสัมผัสอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับสาเก เช่น ภาชนะใส่สาเกและถ้วยไม้ เพื่อซึมซับวัฒนธรรมญี่ปุ่นได้อีกด้วย สำหรับผู้ที่ไม่ดื่มแอลกอฮอล์ ก็มีชาเขียวเตรียมไว้ให้เช่นกัน

ไฮไลต์ของโปรแกรมนี้คงหนีไม่พ้นการชมการแสดงบนเวที ก่อนเริ่มชมจะได้สังเกตขั้นตอนการแต่งชุดโนงากุ พร้อมฟังคำอธิบายเกี่ยวกับเครื่องแต่งกายและอุปกรณ์ประกอบฉากอย่างใกล้ชิด และได้เห็นนักแสดงโนชายแปลงโฉมเป็นตัวละครหญิงต่อหน้าต่อตา โดยปกติแล้วการแต่งกายแบบนี้ไม่ได้เปิดให้ชมทั่วไป จึงนับเป็นโอกาสที่หายากมาก ในวันที่เข้าชมนี้เป็นการสังเกตการณ์ แต่หากต้องการ ผู้เข้าร่วมเองก็สามารถลองประสบการณ์แต่งกายได้เช่นกัน จากนั้นหลังเรียนรู้เรื่องย่อของการแสดงผ่านสไลด์แบบคามิชิบาอิ ก็จะได้ชมการแสดงเรื่อง “ฮาโกโรโมะ” โนที่แสดงโดยนักแสดงโนหลายคนบนเวทีระยะใกล้นั้นน่าประทับใจอย่างยิ่ง