ยุคเอโดะ

เพื่อป้องกันไม่ให้ไดเมียวผู้มีอำนาจในท้องถิ่นก่อกบฏ รัฐบาลโชกุนเอโดะจึงกำหนดระบบต่างๆ เช่น ซังคินโคไตและกฎหมายควบคุมตระกูลนักรบ เพื่อลดอำนาจทางเศรษฐกิจและการปกครองของไดเมียว พร้อมเสริมอำนาจของรัฐบาลโชกุนให้แข็งแกร่งขึ้น
สามัญชนถูกแบ่งชนชั้นตามอาชีพเป็นนักรบ ชาวนา ช่างฝีมือ และพ่อค้า ภายใต้ระบบชนชั้นชิโนโคโช ทำให้สถานะทางสังคมถูกกำหนดไว้อย่างตายตัว
รัฐบาลโชกุนไม่ได้ปกครองด้วยระบบกฎเกณฑ์เท่านั้น แต่ยังยึดลัทธิขงจื๊อสำนักจูซีเป็นพื้นฐานทางแนวคิดและการศึกษา พร้อมเผยแพร่แนวคิดที่เอื้อต่อการปกครองและควบคุม
นโยบายแบบศักดินาและรวมศูนย์อำนาจเหล่านี้ประสบผลสำเร็จ จนอำนาจของรัฐบาลโชกุนเอโดะกลายเป็นสิทธิ์ขาด และยุคเซ็งโงกุที่เต็มไปด้วยสงครามก็เปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคแห่งสันติภาพ

เมื่อการค้ากับต่างประเทศคึกคักขึ้น การเผยแผ่ศาสนาคริสต์ก็ขยายตัวตามไปด้วย แต่คำสอนของศาสนาคริสต์ขัดกับระบบชนชั้นในยุคเอโดะ
เนื่องจากการล่มสลายของระบบชนชั้นจะทำให้รัฐบาลโชกุนเอโดะควบคุมบ้านเมืองได้ยาก จึงเริ่มใช้นโยบาย “ปิดประเทศ” โดยจำกัดการค้ากับต่างชาติและการเดินทางออกนอกประเทศของชาวญี่ปุ่น เพื่อป้องกันการเผยแผ่ศาสนาคริสต์
แม้จะเรียกว่า “ปิดประเทศ” แต่ไม่ได้ห้ามการค้าและการเดินทางทั้งหมด โดยยังมีการค้าภายใต้การควบคุมของรัฐบาลโชกุน
นโยบายปิดประเทศดำเนินต่อเนื่องนานกว่า 200 ปี ก่อนสิ้นสุดลงเมื่อพลเรือจัตวาเพอร์รีแห่งกองทัพเรือสหรัฐฯ เรียกร้องให้ญี่ปุ่นเปิดประเทศ และรัฐบาลโชกุนเอโดะยอมรับข้อเรียกร้องเพราะเกรงกลัวกำลังทางทหาร

ในยุคก่อนหน้านี้ วัฒนธรรมเจริญรุ่งเรืองโดยมีชนชั้นสูงเป็นศูนย์กลาง แต่ยุคเอโดะกลับมีวัฒนธรรมหลากหลายที่เบ่งบานท่ามกลางสามัญชน
สาเหตุคือการควบคุมอย่างทั่วถึงของรัฐบาลโชกุนเอโดะทำให้สถานการณ์ทางการเมืองมั่นคง เครือข่ายคมนาคมได้รับการพัฒนา และสถานะทางชนชั้นที่แน่นอนทำให้สามัญชนมีความเป็นอยู่ที่มั่นคงมากขึ้น

ในช่วงต้นของยุคเอโดะ พ่อค้าผู้มั่งคั่งและนักรบในโอซาก้าและเกียวโตเป็นกำลังสำคัญที่ก่อให้เกิด “วัฒนธรรมเก็นโรคุ” อันหรูหราและเปี่ยมพลัง
บุคคลสำคัญในวัฒนธรรมเก็นโรคุ ได้แก่ มัตสึโอะ บาโช (Matsuo Basho) ผู้มีชื่อเสียงด้านไฮไก ฮิชิกาวะ โมโรโนบุ (Hishikawa Moronobu) ศิลปินภาพอูกิโยะเอะ โอกาตะ โคริน (Ogata Korin) จิตรกร ชิกามัตสึ มงซาเอมง (Chikamatsu Monzaemon) นักเขียนบทละครหุ่นโจรูริ และอิจิกาวะ ดันจูโร (Ichikawa Danjuro) นักแสดงคาบูกิ

เมื่อเข้าสู่ช่วงครึ่งหลังของยุคเอโดะ วัฒนธรรมที่มีสามัญชนในเอโดะเป็นศูนย์กลางก็รุ่งเรืองขึ้นแทนโอซาก้าและเกียวโต
“วัฒนธรรมคาเซ” ที่เฟื่องฟูในเอโดะสืบทอดแนวทางจากวัฒนธรรมเก็นโรคุ แต่ลดความหรูหราฉูดฉาดลง และแพร่ขยายไปทั่วประเทศ ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงในเอโดะ
บุคคลสำคัญในวัฒนธรรมคาเซ ได้แก่ คัตสึชิกะ โฮคุไซ (Katsushika Hokusai) อันโด ฮิโรชิเงะ (Ando Hiroshige) และโทชูไซ ชารากุ (Toshusai Sharaku) ศิลปินภาพอูกิโยะเอะ จิปเป็นฉะ อิกกุ (Jippensha Ikku) นักเขียนหนังสือแนวขบขัน และโยสะ บุซง (Yosa Buson) กวีไฮไก

โทกูงาวะ อิเอยาซุคือบุคคลผู้ยุติยุคสงครามอันยาวนานและสถาปนารัฐบาลโชกุนเอโดะ
เขาใช้ชีวิตในวัยเด็กในฐานะตัวประกัน หลังได้รับอิสรภาพก็สะสมกำลังอำนาจด้วยการเป็นพันธมิตรกับโอดะ โนบูนางะ (Oda Nobunaga) และยอมอยู่ใต้การปกครองของโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ (Toyotomi Hideyoshi) ต่อมาเขาชนะศึกเซกิงาฮาระซึ่งเกิดขึ้นหลังฮิเดโยชิเสียชีวิต และรวบรวมแผ่นดินให้เป็นหนึ่งเดียว
อาจกล่าวได้ว่าหากไม่มีโทกูงาวะ อิเอยาซุ ยุคเอโดะก็คงไม่เกิดขึ้น และวัฒนธรรมจำนวนมากที่สืบทอดมาถึงญี่ปุ่นในปัจจุบันก็คงไม่มีเช่นกัน

โทกูงาวะ อิเอมิตสึ (Tokugawa Iemitsu) เป็นโชกุนรุ่นที่ 3 ผู้สถาปนาโครงสร้างการบริหารของรัฐบาลโชกุน เสริมการควบคุมไดเมียว และกำหนดระบบซังคินโคไตอย่างเป็นทางการ ทำให้การปกครองของรัฐบาลโชกุนเอโดะมั่นคง พร้อมวางรากฐานให้ดำรงอยู่ยาวนานประมาณ 260 ปี
กล่าวกันว่าหากไม่มีโทกูงาวะ อิเอมิตสึ รัฐบาลโชกุนเอโดะคงไม่สามารถดำรงอยู่ได้ยาวนาน
ขณะเดียวกัน บางคนก็มองว่านโยบายปิดประเทศของเขาทำให้พัฒนาการในหลายด้านล่าช้า จึงเป็นบุคคลสำคัญที่ได้รับการประเมินแตกต่างกันไป

ซากาโมโตะ เรียวมะ (Sakamoto Ryoma) เป็นบุคคลในช่วงปลายของรัฐบาลโชกุนเอโดะที่เรียกว่าบาคุมัตสึ เรื่องราวของเขามักถูกนำไปสร้างเป็นนิยาย ละคร และภาพยนตร์ ทั้งยังติดอันดับต้นๆ ของบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ที่ชาวญี่ปุ่นชื่นชอบอยู่เสมอ
เขามีบทบาทสำคัญในช่วงบาคุมัตสึ ทั้งการผลักดันให้แคว้นซัตสึมะ ซึ่งปัจจุบันคือจังหวัดคาโกชิมะ และแคว้นโจชู ซึ่งปัจจุบันคือจังหวัดยามากุจิ สองฝ่ายที่มีกำลังโค่นล้มรัฐบาลโชกุนได้ทำพันธมิตรกัน รวมถึงเสนอให้แคว้นโทสะ ซึ่งปัจจุบันคือจังหวัดโคจิ ยื่นแนวคิดถวายคืนพระราชอำนาจจากรัฐบาลโชกุนแก่จักรพรรดิ
นอกจากนี้ยังมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับเขาอีกมากมาย เช่น การก่อตั้งบริษัทการค้าแห่งแรกของญี่ปุ่น และการเป็นชาวญี่ปุ่นคนแรกที่เดินทางไปฮันนีมูน

ซูชิในยุคเอโดะเป็นอาหารราคาถูกที่กินง่ายและช่วยให้อิ่มท้องได้รวดเร็ว จึงมีขนาดใหญ่กว่าซูชิในปัจจุบัน และกล่าวกันว่าใหญ่พอๆ กับข้าวปั้นในปัจจุบัน

บ้านเรือนในเอโดะสร้างด้วยไม้และตั้งอยู่หนาแน่น จึงเกิดเพลิงไหม้บ่อยครั้ง
แต่เนื่องจากระบบประปาพัฒนาไม่ทันและขาดแคลนน้ำเรื้อรัง เมื่อเกิดไฟไหม้ ผู้คนจึงไม่ดับไฟโดยตรง แต่จะรื้อบ้านเพื่อสกัดไม่ให้ไฟลุกลาม

โรงอาบน้ำเซ็นโตได้รับความนิยมในยุคเอโดะ แต่ด้วยเหตุผลด้านค่าใช้จ่าย จึงไม่สามารถแยกพื้นที่อาบน้ำชายและหญิงได้
ผู้ชายและผู้หญิงจึงเปลือยกายอาบน้ำและชำระร่างกายในพื้นที่เดียวกัน

ชุงงะคือภาพวาดเกี่ยวกับเรื่องเพศ ซึ่งได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่ชาวเมืองยุคเอโดะ ถึงขนาดที่จิตรกรชื่อดังอย่างคัตสึชิกะ โฮคุไซและอุตางาวะ คูนิโยชิ (Utagawa Kuniyoshi) ก็สร้างผลงานประเภทนี้
กล่าวกันว่าภาพชุงงะไม่ได้ใช้เพื่อจุดประสงค์ทางเพศเท่านั้น แต่ยังใช้เป็นสิ่งมงคลและเครื่องรางอีกด้วย

ที่ย่านเมืองเก่าฮิดะทาคายามะ (Hida Takayama Old Town) ในจังหวัดกิฟุ ยังคงเหลือทิวทัศน์เมืองรอบปราสาทจากยุคเอโดะ ทำให้สัมผัสวัฒนธรรมในสมัยนั้นได้
สองข้างทางเรียงรายด้วยโรงต้มสาเก คาเฟ่ที่ปรับปรุงจากบ้านเก่า และร้านขายของจิปาถะ จึงเพลิดเพลินกับการเดินเที่ยวได้

เอโดะวันเดอร์แลนด์ นิกโกเอโดะมูระ (EDO WONDERLAND Nikko Edomura) เป็นธีมพาร์กที่จำลองถนนสายหลัก เมืองที่พักแรม ย่านการค้า หมู่บ้านนินจา และคฤหาสน์ซามูไรไว้อย่างสมจริง
สามารถเปลี่ยนเป็นชุดนินจา ซามูไร หรือเจ้าเมือง แล้วเดินเที่ยวไปตามย่านเมืองที่จำลองขึ้นได้
นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมทดลองทำอาชีพในยุคเอโดะ ช่วยให้สัมผัสวัฒนธรรมของยุคนั้นได้โดยตรง

ปราสาทฮิเมจิ (Himeji Castle) สร้างขึ้นในช่วงต้นยุคเอโดะ เป็นปราสาทตัวแทนของญี่ปุ่นและได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก
กำแพงปราสาทสีขาวสว่างซึ่งฉาบปูนขาวทั่วทั้งหลัง ทำให้ปราสาทแห่งนี้มีอีกชื่อว่า “ปราสาทนกกระสาขาว”