“Sakura” có ý nghĩa gì với người Nhật? Tìm hiểu sâu hơn qua lịch sử và những kiến thức thú vị!

Giai đoạn từ năm 300 trước Công nguyên đến năm 250 sau Công nguyên, khi nghề trồng lúa bắt đầu trên quần đảo Nhật Bản và nhà nước đầu tiên của Nhật được hình thành, được gọi là thời Yayoi.
Từ thời Yayoi, hoa anh đào bắt đầu được thờ phụng như loài cây nơi vị thần ngũ cốc ngự trị.

Thời điểm hoa anh đào nở có liên quan mật thiết đến nhiệt độ; khi trời ấm lên, hoa bắt đầu nở.
Vì vậy, người ta cho rằng người xưa đã lấy thời điểm sakura nở rộ làm mốc để bắt đầu trồng lúa.
Tập tục xem mức độ nở của hoa anh đào để đoán mùa lúa bội thu hay thất bát cũng ra đời vào thời Yayoi.

Mối quan hệ giữa người Nhật và sakura đã bắt đầu từ trước Công nguyên, nhưng trên thực tế, người ta cho rằng thói quen thưởng hoa mơ có trước hoa anh đào.
Vào thời Nara (710–794), khi Nhật Bản tích cực tiếp nhận văn hóa Trung Hoa, hoa mơ cũng được du nhập vào Nhật.
Hương thơm dễ chịu của hoa mơ trở nên được giới quý tộc yêu thích, từ đó hình thành thói quen thưởng hoa mơ.

Sang thời Heian, giai đoạn tiếp sau thời Nara, xu hướng coi trọng văn hóa Nhật Bản hình thành. Điều này đã khiến loài hoa anh đào, vốn được thờ phụng từ xa xưa, ngày càng được yêu thích.
Buổi hanami đầu tiên ở Nhật Bản cũng được tổ chức vào thời Heian.
Năm 894, vị Thiên hoàng đương thời tổ chức một buổi ngắm hoa, từ đó hanami trở thành sự kiện thường niên do Thiên hoàng chủ trì.

Sau đó, hanami không chỉ diễn ra trong hoàng gia mà còn lan rộng trong giới quý tộc, và đây được cho là nguồn gốc của hanami ngày nay.
Trong “Sakuteiki”, cuốn sách làm vườn cổ nhất của Nhật Bản được viết vào thời Heian, cũng còn ghi lại câu “nên trồng cây anh đào trong vườn”. Có thể nói nhận thức “hanami = hoa anh đào” đã ra đời vào thời Heian.

Nhắc đến hanami, nhiều người Nhật thường hình dung cảnh trải bạt xanh dưới gốc cây anh đào, mang theo đồ ăn và rượu rồi tổ chức tiệc.
Thói quen vừa yến tiệc vừa thưởng hoa anh đào này ra đời vào thời Kamakura, giai đoạn tiếp sau thời Heian.
Khi bước vào thời Kamakura, hanami cũng được tổ chức trong giới võ sĩ, rồi dần diễn ra ở các địa phương nơi họ sinh sống.
Từ thời kỳ này, hanami chuyển sang và định hình theo phong cách “mở tiệc” dưới gốc cây anh đào.

Những buổi hanami do võ sĩ tổ chức thường rất quy mô. Đặc biệt, “Yoshino no Hanami” và “Daigo no Hanami” do Toyotomi Hideyoshi tổ chức có số lượng cây anh đào và người tham gia lớn vượt trội.
Người ta truyền lại rằng hanami kéo dài nhiều ngày, gần như ngày nào cũng có trà hội, hội thơ ca và biểu diễn Noh.

Cho đến thời Kamakura, hanami chủ yếu được những người làm chính trị, hay nói cách khác là tầng lớp thượng lưu, thưởng thức.
Sang thời Edo, dân thường cũng bắt đầu tận hưởng hanami.

Một lý do là thời Edo là thời kỳ hòa bình, nhưng quan trọng hơn, việc trồng cây anh đào như một biện pháp phòng chống thiên tai được cho là nguyên nhân lớn khiến hanami lan rộng trong dân chúng.
Sông Sumida, hiện vẫn chảy qua Tokyo, vào thời đó rất dễ bị ngập lụt khi có mưa lớn.
Tuy nhiên, việc xây đê trên toàn bộ khu vực sông chảy qua là không thể, nên người ta cho rằng anh đào đã được trồng dọc bờ sông như một giải pháp thay thế đê điều.
Kết quả là có thêm nhiều nơi dân thường cũng có thể thưởng hoa, và hanami dần lan rộng thành một tập tục trong đời sống của họ.

Từ xa xưa ở Nhật Bản, người ta tin rằng “lời nói” có “linh hồn của ngôn từ”, nên tên gọi luôn được đặt rất cẩn trọng.
Vậy “sakura” đã được đặt tên như thế nào?
Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của từ sakura, nhưng bài viết này sẽ giới thiệu hai giả thuyết tiêu biểu.

Giả thuyết thứ nhất cho rằng tên gọi này bắt nguồn từ vị thần Konohanasakuyabime, xuất hiện trong Nihon Shoki và Kojiki, những bộ sử cổ nhất của Nhật Bản.
Vị thần này có truyền thuyết gieo hạt sakura từ bầu trời phía trên núi Phú Sĩ; người ta cho rằng phần “sakuya” trong tên thần đã biến đổi thành “sakura”.

Giả thuyết thứ hai cho rằng tên gọi xuất phát từ tín ngưỡng đối với hoa anh đào.
Như đã giới thiệu trong phần lịch sử giữa người Nhật và sakura, hoa anh đào từng được xem là “loài cây nơi vị thần ngũ cốc ngự trị”.
Trong tiếng Nhật cổ, “sa” chỉ tinh linh của lúa, còn “kura” là nơi tinh linh lúa giáng xuống.
Cũng có giả thuyết cho rằng hai yếu tố này kết hợp lại thành “sakura”.

Nhật Bản có rất nhiều danh thắng hoa anh đào, và sakura cũng thường xuất hiện trong phố xá. Trong số đó, khoảng 70% là giống anh đào “Somei Yoshino”.
“Somei Yoshino” được nhân giống bằng cách ghép cành hoặc giâm cành, nên không phải là cây sinh sản từ thế hệ sau, mà có thể nói các “cây nhân bản” chiếm 70% hoa anh đào ở Nhật Bản.
Màu sắc đồng đều của những hàng cây anh đào có lẽ chính là vẻ đẹp chỉ có thể tạo nên nhờ đặc điểm nhân bản này.

Khi nhắc đến hoa anh đào, hầu hết mọi người có lẽ sẽ nghĩ đến màu hồng.
Thực tế khi đi hanami tại các danh thắng sakura, khung cảnh trước mắt thường cũng phủ sắc hồng.

Nhưng thật ra cũng có những giống anh đào nở hoa với màu khác ngoài hồng.
Nếu tính cả biến chủng và giống lai, số lượng các loại hoa anh đào vượt quá 600.

Giống anh đào “Gyoiko” nở hoa màu xanh lục, bắt đầu nở vào cuối tháng 4; hoa chuyển từ vàng xanh sang vàng, cuối cùng phần trung tâm chuyển sang đỏ.
“Gyoiko” có thể được ngắm tại Công viên Quốc gia Showa Kinen ở Tokyo và Sở Đúc tiền Osaka ở Osaka.

“Ukonzakura” là một giống anh đào hiếm nở hoa màu vàng.
Tên gọi này bắt nguồn từ việc màu hoa giống với nghệ, loại thường được dùng để uống nhằm phòng ngừa say rượu hôm sau.
Sau khi nở, “Ukonzakura” cũng dần chuyển sang màu hồng.
“Ukonzakura” nở tại Shinjuku Gyoen ở Tokyo và Sở Đúc tiền Osaka ở Osaka.

Đã từng có trào lưu bẻ cành anh đào làm vòng hoa đội đầu để chụp ảnh, nhưng tuyệt đối không được tự ý bẻ hoặc cắt cành hoa anh đào.
Cây anh đào dễ bị mục; vi khuẩn có thể xâm nhập từ mặt cắt của cành, khiến không chỉ cành mà cả thân cây cũng có nguy cơ bị thối.

Ở Nhật có câu tục ngữ “Sakura kiru baka, ume kiranu baka”, nghĩa là kẻ ngốc cắt anh đào, kẻ ngốc không cắt hoa mơ. Sakura dễ bị vi khuẩn xâm nhập từ vết cắt và mục, nên không được cắt tỉa tùy tiện.
Ngược lại, hoa mơ cần được cắt bớt cành thừa, nếu không hoa sẽ không nở đẹp.
Điều này đã được truyền lại từ xưa.

“Somei Yoshino”, giống chiếm 70% hoa anh đào ở Nhật, đặc biệt dễ bị mục.
Để giữ gìn cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp của Nhật Bản, hãy chú ý không cố ý bẻ cành hoa anh đào.

Nhiều người khi nhắc đến hoa anh đào sẽ liên tưởng đến “quả cherry”, nhưng loại cho quả cherry chỉ là giống “Seiyomizakura”.
Giống này hầu như không mọc ở Nhật Bản và cũng gần như không có tại các điểm hanami.
Những giống phổ biến ở các danh thắng sakura như “Somei Yoshino” hay “Yamazakura” cũng có quả, nhưng không ngon đến mức có thể ăn được.

Ở Nhật có câu “hoa hồng đẹp có gai”, dùng để chỉ việc những thứ đẹp đẽ cũng có mặt có thể làm tổn thương người khác. Nhưng bạn có biết “hoa anh đào đẹp cũng có độc” không?
Hơn nữa, cả lá anh đào và quả chưa chín đều có độc.
Đặc biệt, quả chưa chín sinh ra axit hydrocyanic có độc tính rất mạnh, nên cần cẩn thận nếu ăn quả anh đào.
Độc tố trong lá anh đào được cho là không gây hại cho sức khỏe nếu không ăn với lượng lớn, nên ăn khoảng 1–2 lá thì không có vấn đề.

Dù lá và quả đều có độc, thực ra hoa anh đào cũng thuộc họ Hoa hồng.
Câu “hoa hồng đẹp có gai” có lẽ không hẳn là sai.

Khi ngồi hanami gần những cây anh đào nở rộ, có phải đôi lúc bạn tự nhiên cảm thấy vui vẻ hơn không?
Điều đó cũng dễ hiểu, vì trong phấn hoa anh đào có chứa “ephedrine”, một thành phần có tác dụng kích thích hệ thần kinh giao cảm.
Chính vì phấn hoa chứa thành phần gây hưng phấn bay trong không khí, lại thêm việc mở tiệc và uống rượu dưới tán cây, nên hanami có lẽ mới có nhiều người say rượu trông vui vẻ như vậy.

Câu chuyện nổi tiếng này thật ra là “tin đồn sai sự thật”.
Vì khá phổ biến, có lẽ nhiều người Nhật cũng tin là thật.
Thực tế, phấn hoa anh đào không chứa “ephedrine”.
Đó là một tin đồn bắt nguồn từ những độc giả tin vào cốt truyện của một tiểu thuyết rồi lan truyền qua internet.

Có lẽ vì nhiều người từng cảm thấy phấn khích hoặc vui vẻ khi ngắm hoa anh đào nên tin đồn này dễ được tin đến vậy.
Việc một tin đồn như thế cũng có thể khiến người ta nghĩ là thật cho thấy, với người Nhật, hoa anh đào là loài hoa có sức hấp dẫn đặc biệt.

Nhắc đến “hanami” của người Nhật, như đã giới thiệu trong phần “lịch sử giữa người Nhật và hoa anh đào”, phong cách phổ biến là trải bạt xanh dưới gốc cây anh đào hoặc ở vị trí nhìn rõ hoa, mang theo đồ ăn, rượu và cùng nhiều người vừa ăn uống vừa ngắm hoa.
Tại các danh thắng sakura, đây là cách thưởng hoa quen thuộc đến mức có người đi giữ chỗ từ sáng sớm để tổ chức tiệc.
Nếu du lịch vào mùa hanami, bạn có thể mua đồ ăn và rượu cùng bạn bè hoặc người yêu đi cùng, rồi thử thưởng hoa dưới tán anh đào.

Tại các danh thắng hoa anh đào, khi đêm xuống, bạn có thể ngắm sakura được chiếu sáng bằng đèn hoặc ánh lồng đèn.
Những cánh hoa phơn phớt hồng, vừa thanh nhã vừa mong manh, khi được thắp sáng tạo nên khung cảnh huyền ảo với sức hút hoàn toàn khác so với hoa anh đào dưới ánh mặt trời.
Nếu muốn biết những điểm có thể ngắm yozakura, hãy tham khảo thêm bài viết dưới đây giới thiệu các điểm ngắm hoa anh đào đêm ở Tokyo, nơi có cảnh quan đặc trưng của thủ đô.

Tại những điểm hanami có hoa anh đào nở quanh hồ, bạn có thể thuê thuyền để thong thả ngắm hoa từ trên mặt nước.
Từ trên thuyền, hình ảnh sakura phản chiếu trên mặt nước và những cây anh đào nở rộ xung quanh mang lại cảm giác rất đậm chất Nhật Bản.
Trải nghiệm thả mình trên mặt nước bằng thuyền, ngắm hoa anh đào dưới nắng xuân ấm áp cũng là một cách thư giãn đáng thử.

Tại các danh thắng hoa anh đào, “lễ hội sakura” thường được tổ chức vào đúng mùa hoa nở.
Nội dung lễ hội thay đổi tùy nơi: có nơi các quầy hàng xếp dọc con đường hoa anh đào, có nơi tổ chức biểu diễn nhạc sống ở khu vực có thể ngắm hoa.
Cũng có trường hợp một khu vực vốn không mở cửa ngoài thời gian “lễ hội sakura” sẽ được mở giới hạn trong dịp này.
Khi ghé thăm các danh thắng sakura, bạn cũng nên kiểm tra xem có “lễ hội sakura” đang diễn ra hay không.

Vào mùa hoa anh đào nở, không ít người đi quanh các danh thắng sakura để chụp ảnh.
Đặc biệt

những nơi có thể ngắm các sự kết hợp như vậy rất được yêu thích như điểm chụp ảnh.
Nếu chụp tại các danh thắng sakura có những khung cảnh này, bạn sẽ có được những bức ảnh đậm chất Nhật Bản.