Sức hấp dẫn của mùa lá đỏ Nhật Bản và cách người Nhật thưởng ngoạn lá đỏ

Một trong những điểm hấp dẫn là sự phong phú về màu sắc.
Ngay từ đầu, những quốc gia có thể ngắm lá đỏ đã khá hiếm trên thế giới, chỉ xuất hiện ở các vùng ven biển Đông Á, Mỹ và một phần châu Âu.
Hơn nữa, ở các quốc gia ngoài Nhật Bản, lá đổi màu có thể thấy tại một nơi thường chỉ có một màu là “đỏ” hoặc “vàng”.
Chỉ ở Nhật Bản, bạn mới có thể cùng lúc thấy 3 màu tại một địa điểm: đỏ, vàng của cây lá đổi màu và xanh của cây thường xanh.
Màu lá cũng thay đổi theo độ cao, nên ở Nhật Bản, nơi có nhiều núi, bạn có thể bắt gặp khung cảnh chuyển màu như một dải chuyển sắc tuyệt đẹp từ đỉnh núi xuống chân núi.

Một lý do khác khiến lá đỏ Nhật Bản thu hút mọi người là sự đa dạng của cảnh quan.
Không chỉ có thung lũng và núi nhuộm sắc lá đỏ, bạn còn có thể thưởng ngoạn lá đỏ trong nhiều bối cảnh khác nhau như khuôn viên đền chùa được điểm tô bởi lá thu, bờ hồ bao quanh bởi những hàng cây đổi màu, hay ngâm mình trong bồn tắm ngoài trời vừa ngắm cảnh sắc mùa thu.

“Momiji” chuyển sang màu đỏ thẫm là loài cây thường thấy ở Nhật Bản đến mức khi nhắc đến lá đỏ, cái tên này thường được nghĩ đến đầu tiên.
Cũng có một số “momiji” chuyển sang màu vàng, nhưng phần lớn sẽ nhuộm đỏ thẫm.
Thực ra không có giống cây nào mang tên “momiji”; đó là một nhóm thuộc họ “kaede”, và chỉ ở Nhật Bản mới phân biệt “momiji” với “kaede”.
Dù không có định nghĩa rõ ràng, những cây kaede có thùy lá xẻ sâu thường được gọi là “momiji”, còn những cây có thùy lá xẻ nông thường được gọi là “kaede”.

“Ichō” chuyển sang sắc vàng rất đẹp. Tùy theo ánh nắng, lá còn có thể trông như màu vàng kim.
Vì sinh trưởng nhanh, chịu được ô nhiễm không khí và giá lạnh, ichō thường được trồng làm cây ven đường hoặc cây trong công viên.
Do đó, tại các địa điểm ngắm lá đỏ nổi tiếng ở Tokyo, bạn cũng có thể thấy rất nhiều cây “ichō”.

Hoa anh đào như “Somei Yoshino” thường gắn với hình ảnh nở rộ vào mùa xuân, nhưng thực ra đến mùa thu lá cũng đổi màu.
Phần đón nắng chuyển sang màu đỏ, phần ít nắng chuyển sang màu cam hoặc vàng; có những cây trên cùng một thân pha trộn cả 3 màu đỏ, cam và vàng.

Người ta cho rằng các quý tộc thời Nara (710–794) đến thời Heian (794–1185) đã bắt đầu hoạt động “momijigari”.
Đây là thú vui của tầng lớp thượng lưu; họ thưởng ngoạn lá đỏ theo nhiều cách như đi đến núi và thung lũng để ngắm, vừa ngắm lá đỏ vừa uống rượu, ăn uống, hay sáng tác waka.
Tương truyền, người dân thường bắt đầu thưởng ngoạn lá đỏ từ thời Edo (1603–1868), khi họ cũng tìm đến các địa điểm ngắm lá đỏ nổi tiếng nằm xa đám đông và khu đô thị như ngày nay.
Các điểm ngắm lá đỏ nổi tiếng cũng được giới thiệu trong “Edo Meisho Hanagoyomi”, một cuốn cẩm nang du lịch thời Edo.

Ngày nay, dù đi ngắm lá đỏ ở đâu cũng có thể gọi là “momijigari”, nhưng ban đầu thuật ngữ này dùng để chỉ việc đi ngắm lá đỏ ở núi non và thung lũng.
“Kari” có nghĩa là săn bắt động vật, vậy vì sao “đi ngắm lá đỏ” lại được gọi là “săn”?
Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc này.
Quý tộc thời Heian cho rằng việc “đi bộ” là thô tục, nên họ thường di chuyển bằng xe do bò kéo.
Để ngắm lá đỏ, họ cần đi bộ trên núi hoặc trong thung lũng, nên có giả thuyết cho rằng họ dùng cách nói “đi săn” thay vì “đi bộ”.
Một giả thuyết khác cho rằng cách nói “săn” bắt nguồn từ việc quý tộc thời Heian cầm và nhặt lá đỏ để thưởng thức.

Một giả thuyết khác về nguồn gốc của “momijigari” là “truyền thuyết Momiji”, kể về một người đẹp hóa thành quỷ.
Câu chuyện này cũng trở thành tiết mục trong kabuki và noh mang tên “Momijigari”.
Truyền thuyết được lưu truyền ở nhiều nơi, nội dung khác nhau tùy vùng, nhưng điểm chung là câu chuyện về một người phụ nữ tên “Momiji” hóa quỷ và bị võ sĩ tiêu diệt.
Trong tiết mục kabuki và noh “Momijigari”, câu chuyện phát triển theo hướng nhân vật đi ngắm lá đỏ gặp những người phụ nữ xinh đẹp, nhưng họ thực ra là quỷ.
Đây là truyền thuyết được lưu truyền ở Togakushi, Bessho Onsen của tỉnh Nagano và một số nơi khác, nên khi đến Nagano ngắm lá đỏ, có thể sẽ thú vị nếu bạn thử “momijigari” trong khi nhớ đến truyền thuyết về nơi từng có quỷ.

Ở Nhật Bản, nơi rừng chiếm 2/3 diện tích đất nước, núi và thung lũng thường là những địa điểm ngắm lá đỏ nổi tiếng.
Vì vậy, vừa leo núi hoặc đi hiking vừa ngắm lá đỏ có thể xem là cách thưởng ngoạn quen thuộc.
Khi leo núi hoặc đi hiking, bạn có thể tận hưởng nhiều sắc thái lá đỏ khác nhau: ngắm lá đỏ ở nơi yên tĩnh tách khỏi ồn ào, chiêm ngưỡng cảnh quan hùng vĩ khi cả sườn núi phủ đầy sắc thu, hay thấy những dải chuyển màu tuyệt đẹp.
Núi nổi tiếng để hiking ngắm lá đỏ là “núi Takao” ở Tokyo.
Độ cao không quá lớn, đường đi bộ được chỉnh trang và có cả cáp treo, nên nơi đây được du khách trong và ngoài nước yêu thích như một điểm hiking dễ tiếp cận.
Ngoài ra còn có nhiều nơi có thể vừa ngắm lá đỏ vừa leo núi hoặc hiking, như “Kamikochi” ở Nagano hay “Korankei” ở Aichi.

Ở các thung lũng và hồ nước có lá đỏ đẹp, nhiều người thường tham gia các hoạt động như kayak, canoe hoặc SUP.
Lá đỏ nhìn từ mặt nước có nét thú vị khác với khi ngắm từ trên đất liền.
Khung cảnh nhìn từ mặt nước khi chèo kayak hoặc canoe ở “hồ Towada” của Aomori hay “hồ Chuzenji” của Tochigi, những điểm nổi tiếng về lá đỏ, thật sự rất ấn tượng.
Dù không phải lựa chọn phổ biến, cũng có các trải nghiệm như dù lượn để ngắm lá đỏ từ trên cao, hoặc tour Segway giúp dạo quanh điểm ngắm lá đỏ mà không cần đi bộ.
Trước tiên, hãy thử bắt đầu với các lựa chọn quen thuộc như kayak hoặc canoe.

Trong khuôn viên chùa và đền ở Nhật Bản thường trồng “cây lá rộng rụng lá”, nên vào mùa thu, bạn có thể chiêm ngưỡng phong cảnh nơi lá đỏ hòa quyện cùng các công trình lịch sử.
Vì vậy, nhiều người cũng đến chùa và đền để vừa tham bái vừa ngắm lá đỏ.
Khi tản bộ trong bầu không khí trang nghiêm và ngắm sắc thu, bạn sẽ cảm nhận được nét thi vị rất Nhật Bản.
Những ngôi chùa và đền nổi tiếng về lá đỏ có mặt trên khắp cả nước, trong đó “Kiyomizu-dera”, “Kodaiji” ở Kyoto và “Chusonji” ở Iwate đặc biệt nổi tiếng.
Sau khi dạo bước qua những ngọn núi và thung lũng như được phủ bởi bức màn lá đỏ, bạn cũng nên ghé thăm các đền chùa.

Tại các lâu đài, đền, chùa và vườn Nhật nổi tiếng về lá đỏ, hoạt động thắp sáng thường được tổ chức vào ban đêm.
Các công trình lịch sử và lá đỏ được ánh sáng soi chiếu tạo nên một không gian huyền ảo, tao nhã.
Vì ngay cùng một nơi cũng có cảnh quan khác hẳn ban ngày, nên so sánh khung cảnh ban ngày và ban đêm cũng là một trải nghiệm thú vị.

Đến vào thời điểm lá rụng thay vì giai đoạn lá đỏ đẹp nhất cũng là một cách thưởng ngoạn rất Nhật Bản.
Khung cảnh lá momiji rụng phủ thành tấm thảm đỏ thẫm, hay lá ichō rụng trải thành tấm thảm vàng kim cũng rất đẹp.
Tản bộ trên ngọn núi được phủ bởi tấm thảm đỏ thẫm hoặc vàng cũng là một cách tận hưởng mùa lá đỏ.

Vừa tắm suối nước nóng vừa ngắm lá đỏ là một cách tận hưởng sang trọng rất đặc trưng của Nhật Bản.
Có những ryokan suối nước nóng nơi bạn có thể ngâm mình trong bồn tắm ngoài trời, vừa ngắm núi và thung lũng nhuộm sắc lá đỏ, vì vậy hãy thử tìm kiếm cho chuyến đi của mình.
Không chỉ có khu tắm chung, một số phòng còn có bồn tắm ngoài trời riêng, cho phép bạn tận hưởng khoảng thời gian sang trọng khi thư thả ngâm mình một mình và ngắm lá đỏ.
“Khu suối nước nóng Jozankei” ở Hokkaido là một khu onsen cũng nổi tiếng như địa điểm ngắm lá đỏ.
Hãy khép lại kế hoạch du lịch mùa thu bằng sự kết hợp giữa bồn tắm ngoài trời và lá đỏ.

“Sanma”, loài cá mà nhiều người Nhật nghĩ đến đầu tiên khi nhắc tới hương vị mùa thu, vào mùa ngon nhất từ tháng 9 đến tháng 10.
Không chỉ ngon, đây còn được biết đến là loài cá giàu dinh dưỡng.
Cách ăn phổ biến là nướng muối đơn giản, nhưng “sanma no kabayaki”, “cơm trộn sanma” hay “sanma ngâm nanban” cũng rất ngon.

“Hạt dẻ” có vị ngọt dịu và kết cấu bùi mềm hấp dẫn, vào mùa ngon nhất từ tháng 9 đến tháng 10.
“Hạt dẻ” cũng là nguyên liệu tiêu biểu của hương vị mùa thu, và chỉ cần hấp rồi ăn ngay cũng đã ngon.
“Cơm hạt dẻ”, món cơm nấu cùng hạt dẻ, là món ăn quen thuộc mà người Nhật thường muốn ăn khi mùa thu đến.
Các món ngọt dùng hạt dẻ như “Mont Blanc” và “kuri kinton” cũng nên được thưởng thức trong mùa ngon nhất.

Có nhiều loại “nấm” vào mùa ngon nhất vào mùa thu như matsutake, shiitake và shimeji, nên “nấm” cũng được biết đến như một hương vị mùa thu.
Nấm thường được kết hợp với nhiều nguyên liệu khác nhau; đặc biệt, cơm nấu cùng cá hồi vào mùa thu hoặc món “hấp gói” bọc trong giấy bạc rồi hấp đều rất tuyệt.

“Arashiyama” ở Kyoto là nơi bạn có thể thưởng ngoạn cảnh quan hài hòa giữa các công trình lịch sử và lá đỏ.
Nơi đây có nhiều điểm ngắm lá đỏ mang đậm phong vị Nhật Bản, như vườn Nhật bên những ngọn núi đổi màu, hay vườn đá được bố trí ngay ngắn hòa cùng sắc lá thu.
Đặc biệt, “Tenryuji” và “Ryoanji” được đăng ký là Di sản Văn hóa Thế giới của UNESCO, cùng “cầu Togetsukyo”, danh thắng tiêu biểu của Arashiyama, là những điểm ngắm lá đỏ rất được yêu thích.

“Thành phố Nikko”, chiếm 1/4 diện tích toàn tỉnh Tochigi, có rất nhiều điểm ngắm lá đỏ nổi tiếng như “Irohazaka”, nơi có thể thưởng ngoạn lá đỏ khi lái xe, “hồ Chuzenji”, một trong những điểm ngắm lá đỏ hàng đầu vùng Kanto, và “thác Ryuzu”, nơi có thể chiêm ngưỡng sự kết hợp giữa lá đỏ và thác nước.
Nơi đây cũng có khu suối nước nóng, nên bạn có thể vừa tắm onsen vừa ngắm lá đỏ.
Vì có nhiều điểm ngắm lá đỏ thích hợp để tận hưởng khi lái xe, nếu muốn thưởng ngoạn trọn vẹn mùa lá đỏ ở Nikko, hãy sử dụng xe thuê.

“Yabakei” ở thành phố Nakatsu, tỉnh Oita, được chọn vào “Ba thắng cảnh mới của Nhật Bản”, “Di sản Nhật Bản” và “Ba kỳ quan cảnh sắc lớn của Nhật Bản”, là nơi bạn có thể thưởng ngoạn sự kết hợp giữa lá đỏ nhiều màu sắc và quần thể đỉnh đá.
Trong khu vực rộng lớn dài 32 km theo chiều bắc nam và 36 km theo chiều đông tây, trải ra những cảnh quan độc nhất vô nhị được tạo nên bởi vách đá, hang đá, suối trong thung lũng và các tảng đá kỳ lạ.
Trong số nhiều điểm có thể ngắm lá đỏ đẹp, nổi tiếng nhất là “đài quan sát Hitome Hakkei” nằm ở trung tâm Shin-Yabakei.
Kỳ cảnh nhìn từ “đài quan sát Hitome Hakkei” là khung cảnh chỉ có thể thấy tại đây.