Hướng dẫn toàn diện về kính vạn hoa: Thế giới tuyệt đẹp mở ra khi nhìn qua ống kính

Kính vạn hoa ra đời tại Scotland. Nhà vật lý David Brewster, người khám phá “Định luật Brewster” về sự phân cực và khúc xạ, cùng “ba màu cơ bản của ánh sáng” cho rằng ánh sáng được tạo thành từ 3 màu đỏ, xanh lam và vàng, đã phát minh ra kính vạn hoa vào năm 1816. Phát minh này thực chất xuất hiện hoàn toàn tình cờ. Trong quá trình nghiên cứu sự phản xạ và khúc xạ ánh sáng, chẳng hạn như “cách đưa ánh sáng từ ngọn hải đăng đi xa hơn”, ông đã tình cờ phát minh ra nó khi thử nhiều cách kết hợp gương nhằm truyền ánh sáng đi xa. Sau đó, vẻ đẹp của kính vạn hoa đã mê hoặc mọi người và nhanh chóng lan rộng khắp châu Âu.

Kính vạn hoa du nhập vào Nhật Bản thời Edo. Dù Nhật Bản khi đó thực hiện chính sách bế quan tỏa cảng, nước này vẫn giao thương với Hà Lan tại Dejima ở Nagasaki. Khi kính vạn hoa lan rộng khắp châu Âu, tất nhiên nó cũng xuất hiện tại Hà Lan. Tương truyền, kính vạn hoa được đưa vào Nhật Bản qua Dejima, sau đó một thương nhân Osaka từng đến đây đã mang về và phổ biến khắp đất nước. Kính vạn hoa bắt đầu lưu hành tại Osaka chỉ 3 năm sau khi Brewster phát minh ra nó. Tốc độ lan truyền nhanh chóng ấy cho thấy người đương thời cũng bị vẻ đẹp của kính vạn hoa cuốn hút. Các tài liệu thời Edo cũng có ghi chép về kính vạn hoa. Tác phẩm Setsuyo Kikan của Hamamatsu Kakoku ghi rằng: “Gần đây, kính sarasa du nhập từ phương Tây trở nên thịnh hành và nhiều hàng giả được sản xuất tại Osaka”. Do phần thân kính được bọc bằng vải sarasa của Ấn Độ nên dường như nó được gọi là “kính sarasa”. Việc hàng giả xuất hiện tràn lan cũng cho thấy kính vạn hoa từng là món đồ chơi được yêu thích đến mức nào.

Trước khi có tên gọi hiện nay, kính vạn hoa từng được gọi bằng nhiều tên khác nhau. Vào cuối thời Edo, nó được gọi là “kính gấm” vì cho thấy những màu sắc rực rỡ như gấm, hoặc “kính trăm màu” vì có thể nhìn thấy vô số màu sắc. Đầu thế kỷ 20, trong số rất nhiều đồ chơi nhập khẩu từ Trung Quốc có cả kính vạn hoa, được gọi tại Trung Quốc là “wanhuatong”. Người ta cho rằng chữ mang nghĩa “kính” trong tên gọi “kính trăm màu” vốn có từ trước tại Nhật đã được thay bằng chữ mang nghĩa “ống” trong “wanhuatong”, hình thành nên tên gọi mới “bankakyo”, rồi dần biến đổi thành “mangekyo” như hiện nay. Sau đó, kính vạn hoa được bán tại các quầy hàng trong lễ hội và cửa hàng bánh kẹo bình dân. Đến đầu thời Showa, nó trở thành món đồ chơi quen thuộc tại các cửa hàng bánh kẹo, khiến trẻ em khắp Nhật Bản say mê và bước vào thời kỳ hoàng kim. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, kính vạn hoa được xuất khẩu số lượng lớn sang Mỹ như một sản phẩm của ngành công nghiệp hòa bình trong công cuộc tái thiết Nhật Bản.

Trong thập niên 1980, kính vạn hoa đã được nâng tầm thành nghệ thuật tại Mỹ, một trong những thị trường xuất khẩu. Người tạo nên bước ngoặt này là Cozy Baker, một nhà sưu tập kính vạn hoa người Mỹ. Sau khi mất con trai trong một vụ tai nạn giao thông, bà chìm trong đau buồn. Chính trong khoảng thời gian tuyệt vọng ấy, bà đã gặp kính vạn hoa. Vẻ đẹp của nó giúp bà được chữa lành và lấy lại tinh thần. Với mong muốn phổ biến những chiếc kính vạn hoa thú vị và vui mắt đến mọi người, Cozy Baker đã kêu gọi các nghệ nhân thủy tinh cùng chế tác. Qua bàn tay của họ, kính vạn hoa đã chuyển mình từ món đồ chơi quen thuộc thành những tác phẩm nghệ thuật hoàn toàn khác biệt.

Hiện nay, cuộc thi kính vạn hoa thế giới được tổ chức hằng năm bởi Brewster Kaleidoscope Society, một tổ chức của những người yêu kính vạn hoa có trụ sở tại Mỹ. Sự kiện này cũng từng diễn ra tại Nhật Bản. Tác phẩm của các nghệ nhân kính vạn hoa Nhật Bản đã nhiều lần giành giải Tác phẩm xuất sắc nhất, cho thấy kính vạn hoa Nhật Bản đạt trình độ nghệ thuật cao và được công nhận nhiều lần tại sân chơi quốc tế.

Bảo tàng Kính vạn hoa Kyoto nằm tại quận Nakagyo, thành phố Kyoto, cách ga Karasuma Oike của tàu điện ngầm thành phố Kyoto khoảng 3 phút đi bộ.

Bảo tàng Kính vạn hoa Kyoto chuyên sưu tầm và trưng bày kính vạn hoa, mở cửa vào tháng 6 năm 2004. Ngoài khu trưng bày, nơi đây còn có cửa hàng bảo tàng và quán cà phê, giúp du khách tìm hiểu sâu hơn về kính vạn hoa. Mỗi năm, bảo tàng đón khoảng 30.000–40.000 lượt khách, trong đó có nhiều du khách nước ngoài nên có thể hỗ trợ bằng tiếng Anh.

Ngay trước lối vào cũng có một chiếc kính vạn hoa. Khi tôi tưởng đó là chuông cửa và nhấn nút, chiếc kính vạn hoa gắn trên cột bắt đầu xoay tròn!

Cảm giác được bước vào thế giới kính vạn hoa ngay trước khi vào bảo tàng thật thú vị. Bên trong, dọc hành lang còn có rất nhiều chiếc kính vạn hoa cỡ lớn.

Thiết bị này biến hình ảnh của chính bạn hoặc phong cảnh qua ống kính máy quay thành hình kính vạn hoa rồi hiển thị trên màn hình lớn.

Cũng có một chiếc kính vạn hoa biến khuôn mặt của 2 người thành hình ảnh khi họ nhìn vào nhau từ 2 phía.

Vì khuôn mặt của người đối diện xuất hiện rất nhiều lần nên thiết bị này khá vui nhộn và được trẻ em đặc biệt yêu thích. Trước khi vào phòng trưng bày, hãy gửi hành lý trong tủ khóa dùng xu có hoàn tiền. Nhiều chiếc kính vạn hoa được làm từ thủy tinh hoặc gốm nên rất tinh xảo và dễ vỡ. Hãy gửi hành lý để tránh vô tình va chạm làm hỏng hiện vật.

Trong phòng trưng bày có khoảng 50 chiếc kính vạn hoa. Bảo tàng sở hữu khoảng 400 hiện vật từ Nhật Bản và khắp nơi trên thế giới, được trưng bày theo từng chủ đề. Chủ đề rất đa dạng, từ các mùa trong năm đến nghệ nhân nước ngoài hoặc vùng Kansai. Triển lãm được thay đổi 3–4 lần mỗi năm. Đôi khi bảo tàng còn mượn kính vạn hoa từ các nhà sưu tập để trưng bày, khiến du khách muốn quay lại nhiều lần.

Bạn có thể trực tiếp cầm và nhìn vào bên trong những chiếc kính vạn hoa được trưng bày. Nơi đây quy tụ nhiều mẫu có hình dáng độc đáo, hiếm gặp và rất đáng xem.

Mỗi tác phẩm đều ghi tên, tên nghệ nhân và cách xem. Một số chiếc kính vạn hoa còn có thể mua ngay tại chỗ.

Chuyến tham quan phục vụ bài viết diễn ra vào tháng 12 năm 2025. Khi đó, triển lãm mang chủ đề “Thưởng thức mùa thu và mùa đông qua kính vạn hoa”. Du khách có thể cảm nhận không khí mùa thu qua những chiếc kính hình nấm, hay mùa đông qua các thiết kế gợi liên tưởng đến ông già Noel và tuyết.

Đây chính là chiếc kính vạn hoa hình nấm.

Nhiều chiếc kính vạn hoa được cắm trên giá. Khi cầm lên, nhìn vào trong và xoay thân kính, những hình ảnh tuyệt đẹp sẽ hiện ra. Phần thân được làm bằng thủy tinh.

Chiếc kính vạn hoa gợi hình ảnh một khối tuyết tròn này sử dụng các vật thể bằng thủy tinh chuyển sắc xanh lam và trắng.

Hình ảnh hiện ra cũng huyền ảo và tuyệt đẹp.

Ngoài ra còn có kính vạn hoa với phần thân độc đáo. Thoạt nhìn, tôi tưởng đó là một cuốn sách được trưng bày, nhưng thực ra đây cũng là kính vạn hoa.

Nhìn vào mép trên của cuốn sách, bạn có thể xem hình ảnh qua một khe nhỏ. Thiết bị có tay quay và hình ảnh sẽ thay đổi khi xoay tay cầm.

Gần lối ra vào phòng trưng bày có một chiếc bình lớn cao gần bằng một đứa trẻ. Đây là bình gốm Kyo-yaki và tất nhiên cũng là một chiếc kính vạn hoa. Kính vạn hoa bằng gốm có kích thước như vậy được cho là cực kỳ hiếm trên thế giới.

Nhìn vào trong bình, bạn sẽ thấy một lỗ nhỏ để quan sát hình ảnh.

Những tác phẩm này truyền tải rõ mong muốn khiến người xem bất ngờ và thích thú không chỉ bằng hình ảnh mà còn qua chính thiết kế bên ngoài.

Kính vạn hoa thường gợi liên tưởng đến món đồ chơi hình ống được xoay bằng tay để ngắm nhìn. Tuy nhiên, sự tinh xảo của kính vạn hoa Nhật Bản, với sự chăm chút không chỉ cho hình ảnh mà cả phần thân, khiến chúng thực sự trở thành tác phẩm nghệ thuật. Một số còn tích hợp hộp nhạc hoặc cơ chế thú vị, tạo nên hàng loạt trải nghiệm khiến người xem vừa tò mò về cấu tạo vừa cảm động trước sự sáng tạo. Nhân viên phụ trách bảo tàng cũng cho biết phần thân thường được làm từ thủy tinh hoặc gốm, vì vậy nhiều nghệ nhân kính vạn hoa vốn là nghệ nhân thủy tinh hoặc nghệ nhân gốm.

Không được chụp ảnh trong phòng trưng bày. Hãy tuân thủ quy định để tận hưởng chuyến tham quan. Bảo tàng cũng có khu vực cho phép chụp ảnh, nơi bạn có thể ghi lại những hình ảnh kính vạn hoa tuyệt đẹp.

Ngay cả khi xem kỹ, thời gian tham quan triển lãm cũng chỉ khoảng 30 phút. Đây là điểm đến dễ dàng kết hợp vào lịch trình khám phá Kyoto.

Sau khi chiêm ngưỡng nhiều chiếc kính vạn hoa tuyệt đẹp, bạn có thể thử tự tay làm một chiếc. Tại đây có 2 loại kính vạn hoa để chế tác: loại khô và loại dầu. Lần này, chúng tôi đã trải nghiệm làm loại khô. Khi hỏi nhân viên, bạn có thể mua bộ dụng cụ làm kính vạn hoa được bán tại bảo tàng. Nhân viên sẽ hướng dẫn cách làm ngay tại chỗ. Vào ngày chúng tôi đến, cũng có một nhóm học sinh trong chuyến tham quan ngoại khóa đang trải nghiệm. Nhiều du khách nước ngoài cũng tham gia nên có hướng dẫn bằng tiếng Anh. Đây là một hoạt động rất đáng trải nghiệm khi ghé thăm bảo tàng.

Bạn cũng có thể mua chiếc kính vạn hoa mình yêu thích. Cửa hàng bán các tác phẩm do nghệ nhân kính vạn hoa chế tác và sản phẩm nguyên bản của Bảo tàng Kính vạn hoa Kyoto.

Ngoài ra còn có kính vạn hoa mini dạng móc khóa. Hầu hết đều có giá dưới 1.000 yên nên khá dễ mua. (Giá được ghi nhận vào thời điểm khảo sát tháng 12 năm 2025)

Hầu hết sản phẩm được làm tại Nhật Bản, trong đó kính vạn hoa hình rau củ được cho là đặc biệt phổ biến.

Khi nhìn thử, hình ảnh vẫn đẹp không kém kính vạn hoa thông thường. Bạn có thể gắn vào ví hoặc túi xách, hay dùng làm quà cho bạn bè và gia đình. Đây là một món đồ rất đáng cân nhắc.

Khi ghé thăm bảo tàng, đừng bỏ lỡ màn trình chiếu kính vạn hoa bắt đầu vào đầu mỗi giờ từ 11:00 đến 17:00.

Trong phòng trưng bày, hình ảnh kính vạn hoa được máy chiếu phủ kín một bức tường. Thực ra, mỗi thiết bị trên trần đều là một chiếc kính vạn hoa. Chúng được động cơ xoay và chiếu sáng từ phía sau để truyền trực tiếp hình ảnh lên tường.

Màn trình chiếu kéo dài khoảng 3 phút, mang đến trải nghiệm nhập vai như thể bạn đang bước vào bên trong kính vạn hoa.

Sau khi tận hưởng trọn vẹn thế giới kính vạn hoa, bạn có thể nghỉ ngơi tại khu cà phê trong bảo tàng. Hiện nơi đây phục vụ cà phê và trà. Hãy ghé qua nếu có thời gian.