Thời kỳ Showa

Vào đầu thời kỳ Showa, thời kỳ thịnh vượng nhờ Chiến tranh thế giới thứ nhất đã kết thúc và Nhật Bản rơi vào suy thoái hậu chiến.
Suy thoái hậu chiến khiến tình hình kinh doanh của các ngân hàng xấu đi, kéo theo cuộc khủng hoảng tài chính Showa.
Sau đó là khủng hoảng do Đại động đất Kanto và Đại suy thoái bắt nguồn từ vụ sụp đổ thị trường chứng khoán ở Phố Wall, New York, Mỹ. Kinh tế Nhật Bản tiếp tục xấu đi và cả nước trở nên nghèo khó.

Với mục tiêu vực dậy đất nước, quân đội Nhật Bản tự ý phát động chiến tranh ở Mãn Châu. Sự kiện này dẫn đến Chiến tranh Trung-Nhật rồi Chiến tranh thế giới thứ hai.
Việc Mỹ thả bom nguyên tử xuống Hiroshima đã định đoạt thất bại của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Năm 1945, Nhật Bản chấp nhận Tuyên bố Potsdam và chiến tranh kết thúc.
Sau đó, Nhật Bản bắt đầu công cuộc xây dựng một quốc gia mới dưới sự chiếm đóng của GHQ.

Dưới sự chiếm đóng của GHQ, nhiều chính sách đã được thực hiện nhằm tái thiết và xây dựng một nước Nhật mới.
Trước tiên là giải thể các zaibatsu.
Zaibatsu là tập đoàn doanh nghiệp xoay quanh một công ty mẹ do những người có quan hệ huyết thống điều hành.
Do các zaibatsu từng là nền tảng kinh tế cho Chiến tranh thế giới thứ hai, họ bị giải thể nhằm tạo ra một nền kinh tế không thể tiếp tục phục vụ chiến tranh.

Trước đó, các lệnh trừng phạt kinh tế của nhiều quốc gia khiến Nhật Bản không thể xuất khẩu. Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu đã được nối lại dưới sự chiếm đóng của GHQ.
Chiến tranh Triều Tiên bùng nổ một năm sau khi xuất khẩu được nối lại, thúc đẩy giao thương với quân đội Mỹ và giúp kinh tế Nhật Bản khởi sắc.
Tuy nhiên, sự thịnh vượng này cũng kết thúc cùng chiến tranh và Nhật Bản lại rơi vào suy thoái.

Cuộc suy thoái nhanh chóng chuyển thành giai đoạn thịnh vượng nhờ sự phát triển của công nghệ công nghiệp nặng và hóa chất.
Nhật Bản bước vào giai đoạn được gọi là thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao.
Trong giai đoạn này, kinh tế Nhật Bản liên tục tăng trưởng trung bình khoảng 10% mỗi năm.
Tốc độ tăng trưởng của Nhật Bản năm 2019 chỉ là 0,3% so với năm trước và ngay cả khi nhìn lại đến năm 2009 cũng không có năm nào vượt quá 5%. Qua đó có thể thấy nền kinh tế lúc bấy giờ phát triển nhanh đến mức nào.

Thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao giúp cả nước trở nên giàu có và mức sống tăng nhanh chóng.
Các thiết bị điện như tivi và tủ lạnh trở nên phổ biến trong các gia đình Nhật Bản, trong khi thực phẩm nhập khẩu và thực phẩm ăn liền cũng dần hiện diện rộng rãi.
Sau đó, cú sốc dầu mỏ khiến giá các sản phẩm sử dụng dầu làm nguyên liệu tăng vọt và Nhật Bản lại rơi vào suy thoái. Tuy nhiên, nhờ sự phát triển của ngành công nghệ cao và dịch vụ, suy thoái chỉ kéo dài trong thời gian ngắn.
Tiếp đó, chính sách đồng yên yếu của Mỹ đã đưa Nhật Bản bước vào thời kỳ kinh tế cực kỳ thịnh vượng được gọi là thời kỳ bong bóng.

Cho đến khoảng năm 1920, cơm và cá vẫn là món chính trên bàn ăn của người Nhật. Tuy nhiên, văn hóa phương Tây dần du nhập, tủ lạnh giúp bảo quản thực phẩm trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao và thực phẩm ăn liền bắt đầu được bán, khiến bữa ăn của người Nhật thay đổi đáng kể.
Bánh mì và mì Ý trở thành những lựa chọn mới cho món chính, người dân có nhiều cơ hội ăn thịt hơn thay vì chỉ ăn cá. Các món ăn nhanh kiểu Mỹ như hamburger cũng dần được ưa chuộng cùng với sự phát triển của văn hóa ăn ngoài.

Trong thời kỳ Showa đầy biến động, thời trang cũng thay đổi đáng kể.
Dưới đây là những xu hướng thời trang nổi bật của từng thập niên.

Như vậy, dù đều thuộc thời kỳ Showa, xu hướng thời trang vẫn thay đổi mạnh mẽ theo từng thập niên.
Tìm hiểu sâu hơn về thời trang Showa còn giúp hình dung sự thay đổi trong quan niệm của người dân lúc bấy giờ.

Thời kỳ Showa còn được gọi là thời hoàng kim của các thần tượng.
Trong thời kỳ Showa kéo dài, thập niên 1980 được xem là giai đoạn thần tượng phát triển rực rỡ nhất, với nhiều ngôi sao vẫn nổi tiếng đến ngày nay như Matsuda Seiko, Nakamori Akina và Koizumi Kyoko.
So với các thần tượng thời Reiwa, thần tượng Showa thường tạo cảm giác trưởng thành hơn nhiều.
Nếu yêu thích thần tượng, việc so sánh thần tượng Showa với thần tượng hiện đại có thể mang lại nhiều điều thú vị.

Bạn đã từng nghe đến thuật ngữ kiến trúc kanban chưa?
Ngay cả nhiều người Nhật cũng không biết tên gọi này.
Tuy nhiên, do nhiều công trình kiến trúc kanban vẫn tồn tại đến ngày nay nên có lẽ bạn đã từng nhìn thấy chúng.

Kiến trúc kanban là kiểu nhà gỗ có mặt tiền hướng ra đường được làm lớn và phẳng như một tấm biển, bên ngoài ốp tấm đồng hoặc gạch men.
Trận Đại động đất Kanto năm 1923 khiến một nửa số công trình ở Tokyo khi đó bị sập hoặc hư hại một phần.
Kiến trúc kanban là phong cách trở nên thịnh hành trong quá trình tái thiết sau thảm họa.

Đặc điểm của kiến trúc kanban gồm:
- Mặt tiền phẳng, được ốp tấm đồng hoặc gạch men
- Công trình bằng gỗ
- Mặt tiền hẹp và chiều sâu lớn

Khi tận mắt ngắm nhìn những công trình này, bạn có thể cảm nhận được nét hoài cổ.

Bộ phim có ảnh hưởng lớn đến giới trẻ thời Showa là Mùa của mặt trời, tác phẩm khắc họa tình dục và bạo lực của thanh niên.
Các nhân vật trong phim là những người trẻ trưởng thành trong xã hội hậu chiến. Họ phủ nhận các giá trị truyền thống, suy nghĩ lạnh lùng và thực dụng, thích chèo thuyền bên bờ biển, đồng thời nhìn thấy vẻ đẹp trong hành vi vô trật tự và phạm pháp.

Có lẽ do giới trẻ vào thời điểm phim ra mắt cũng mang tư tưởng phủ nhận các giá trị đương thời, lối sống và thời trang của những nhân vật trong Mùa của mặt trời đã trở thành trào lưu lớn.
Những người trẻ bắt chước nhân vật trong phim được gọi là Bộ tộc Mặt trời.
Qua bộ phim từng ảnh hưởng đến giới trẻ Showa, người xem có thể cảm nhận phần nào các giá trị và xã hội lúc bấy giờ.

Loạt phim Wakadaisho do Kayama Yuzo, nam diễn viên nổi tiếng thời Showa, thủ vai chính cho phép người xem cảm nhận bầu không khí phấn khởi bao trùm Nhật Bản trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao.

Các phần của Wakadaisho đều có cốt truyện:
Nhân vật chính, được mọi người trìu mến gọi là Wakadaisho, vướng vào một rắc rối nào đó. Trong khi anh nỗ lực giải quyết vấn đề, đối thủ Aodaisho tìm cách cản trở, nhưng cuối cùng anh vượt qua sự phá rối và giải quyết được mọi chuyện.
Đây là loạt phim rất phù hợp để cảm nhận Nhật Bản trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao.

Chiếc khăn tay vàng hạnh phúc, với sự tham gia của Takakura Ken, một trong những diễn viên tiêu biểu của thời Showa, từng rất được yêu thích và đến nay vẫn được đánh giá là một kiệt tác điện ảnh.
Đây là bộ phim hành trình kể về ba người đàn ông thất tình cùng đi du lịch Hokkaido bằng một chiếc xe và vướng vào nhiều rắc rối.
Dù cốt truyện khá quen thuộc, diễn xuất xuất sắc của dàn diễn viên đã biến tác phẩm thành một bộ phim đầy xúc động.
Nếu chưa từng xem, có lẽ bạn sẽ dễ đồng cảm và thưởng thức bộ phim hơn khi đang trải qua chuyện tình cảm không như ý.

Loạt phim vô cùng nổi tiếng Otoko wa Tsurai yo, hầu như người Nhật nào cũng biết, bắt đầu được công chiếu từ thời Showa.

Nhân vật chính Tora-san vì một lý do nào đó trở về quê nhà Katsushika Shibamata, khu phố bình dân của Tokyo. Sau khi gây chuyện, ông lại lên đường, phải lòng một người trong chuyến đi nhưng tình yêu không thành rồi quay về quê.
Đây là mô-típ chung của tất cả các phần.
Bộ phim mang lại cảm giác ấm áp qua những cuộc gặp gỡ đầy tình người giữa Tora-san với người dân trên đường đi và gia đình.
Chính vì cốt truyện tổng thể không thay đổi nên hơi ấm nảy sinh từ sự giao lưu giữa con người với nhau có lẽ càng nổi bật hơn.
Ngay cả những người không sinh ra hay lớn lên trong thời Showa cũng có thể cảm nhận nét hoài cổ và hơi ấm của thời đại ấy qua bộ phim.

Ngày nay, Katsushika Shibamata có Bảo tàng Tora-san Katsushika Shibamata, nơi tái hiện khung cảnh Shibamata vào khoảng năm 1960, bối cảnh của loạt phim.
Nơi đây còn trưng bày bối cảnh từng dùng trong phim của tiệm bánh dango Kurumaya, nơi Tora-san trở về, nên đặc biệt phù hợp với người hâm mộ nhân vật này.

Ngày nay, người hút thuốc ngày càng bị hạn chế và chỉ có thể hút tại một số khu vực nhất định.
Điều này cũng dễ hiểu vì khói thuốc thụ động có thể gây hại cho sức khỏe người khác.
Tuy nhiên, vào thời Showa, hành khách có thể hút thuốc ngay tại ghế ngồi trên máy bay.
Không chỉ trên máy bay, người ta còn có thể hút thuốc trên tàu hỏa và trong phòng họp công ty; gạt tàn thuốc được đặt ở khắp nơi.

Quy định truyền hình thời Showa khá lỏng lẻo, nên hình ảnh khỏa thân của phụ nữ thường được phát ngay trong giờ ăn tối, khi cả gia đình quây quần xem tivi.
Ngày nay, ngay cả chương trình đêm khuya cũng không phát hình ảnh khỏa thân của phụ nữ, vì vậy điều này thật khó tưởng tượng.
Ngoài ra còn có nhiều chương trình với nội dung táo bạo đến mức không thể phát sóng tại Nhật Bản hiện nay. Tìm hiểu các chương trình truyền hình thời Showa có thể mang lại nhiều điều thú vị.

Tại Nhật Bản hiện nay, chỉ người từ 20 tuổi trở lên mới được mua rượu và thuốc lá.
Nếu bị cho là từ 19 tuổi trở xuống, khách hàng có thể được nhân viên yêu cầu xuất trình giấy tờ tùy thân.
Tuy nhiên, vào thời Showa, việc trẻ em đi mua rượu hoặc thuốc lá giúp người lớn là chuyện rất bình thường.

Khi giáo viên uốn nắn học sinh ở trường, các hình phạt thân thể như tát là chuyện bình thường.
Thậm chí, phụ huynh còn nhờ giáo viên đánh con mình nếu chúng làm điều sai trái.
Có vẻ hình phạt thân thể từng được xem là cần thiết trong giáo dục.
Đây cũng là điều khó có thể tưởng tượng vào ngày nay.

Đây là bảo tàng chủ đề ramen, nơi bạn có thể thưởng thức các loại ramen đặc trưng từ nhiều nơi trên thế giới.
Có lẽ bạn đang thắc mắc nơi này có liên quan gì đến Showa.
Thực ra, không gian bên trong tái hiện phố xá Nhật Bản năm 1958.
Vì vậy, bạn vừa có thể thưởng thức ramen vừa trải nghiệm bầu không khí thời Showa.

Phố mua sắm Sunamachi Ginza dài khoảng 670 m vẫn còn những công trình kiến trúc kanban được giới thiệu ở trên.
Tại đây, bạn có thể vừa đi dạo vừa thưởng thức yakitori, oden cùng nhiều món ăn khác, đồng thời trải nghiệm không khí hoài cổ thời Showa.

Nonbei Yokocho nằm gần ga Shibuya và tập trung gần 40 cửa hàng.
Những quán mang phong cách Showa hoài cổ tại đây là nơi bạn có thể thưởng thức đồ uống và ẩm thực trong bầu không khí đặc trưng của thời đại này.