โทโยโทมิ ฮิเดโยชิ

โทโยโทมิ ฮิเดโยชิ เกิดในครอบครัวชาวนายากจนเมื่อ ค.ศ. 1537

ระหว่างเดินทางเร่ร่อนไปทั่วแคว้นโอวาริ ซึ่งปัจจุบันคือจังหวัดไอจิ เพื่อหางานทำ เมื่ออายุ 15 ปี เขาได้เข้ารับใช้ตระกูลมัตสึชิตะ ซึ่งเป็นผู้ติดตามของตระกูลอิมากาวะ
※ผู้ติดตามของตระกูลอิมากาวะในที่นี้หมายถึงข้ารับใช้ของข้ารับใช้อีกทอดหนึ่ง
อย่างไรก็ตาม ฮิเดโยชิได้รับการปฏิบัติเป็นพิเศษจนถูกข้ารับใช้คนอื่นอิจฉา และต้องออกจากตระกูลมัตสึชิตะ
※มีหลายทฤษฎีเกี่ยวกับสาเหตุที่เขาต้องจากไป จึงไม่ทราบข้อเท็จจริงแน่ชัด

ระหว่างหางานอีกครั้ง ฮิเดโยชิได้พบกับโอดะ โนบุนากะเมื่ออายุ 18 ปี และเข้ารับใช้ในฐานะผู้ติดตาม

หลังเข้ารับใช้ โทโยโทมิ ฮิเดโยชิได้สร้างผลงานจากงานหลากหลายประเภท ทั้งดูแลม้า ถือรองเท้าแตะ และควบคุมงานครัว
เรื่องเล่าที่มีชื่อเสียงที่สุดเกิดขึ้นสมัยที่เขาทำหน้าที่ถือรองเท้าแตะ
ในคืนที่หิมะตกคืนหนึ่ง เมื่อโอดะ โนบุนากะสวมรองเท้าแตะ เขาสังเกตว่ารองเท้าอุ่น
เมื่อถามฮิเดโยชิถึงสาเหตุ ฮิเดโยชิตอบว่า “ข้าเก็บไว้แนบอกเพื่อให้มันอุ่น” กล่าวกันว่าโนบุนากะประทับใจกับความเอาใจใส่นี้

โอดะ โนบุนากะให้ความสำคัญกับความสามารถ ฮิเดโยชิซึ่งสร้างผลงานได้อย่างต่อเนื่องจึงได้รับการยอมรับและเลื่อนตำแหน่งอย่างรวดเร็ว
เหตุการณ์ที่ทำให้ชื่อเสียงของเขามั่นคงคือการสร้างปราสาทซูโนมาตะภายในคืนเดียว
กองทัพโอดะพยายามสร้างปราสาทเป็นฐานแนวหน้าเพื่อบุกดินแดนศัตรู แต่ถูกขัดขวางจนงานไม่คืบหน้า
ฮิเดโยชิซึ่งขณะนั้นได้เลื่อนฐานะเป็นซามูไรจึงเสนอแผนต่อโอดะ โนบุนากะ
เขาให้ตัดไม้สำหรับสร้างปราสาทเป็นชิ้นส่วนตามต้องการบริเวณต้นน้ำ แล้วลอยมาตามแม่น้ำในตอนกลางคืน จนสร้างปราสาทซูโนมาตะเสร็จได้ภายในคืนเดียว

หลังจากนั้น ผลงานของเขายังได้รับการยกย่องอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็น
“ยุทธการปราสาทคันนอนจิ” ซึ่งเขายึดปราสาทได้ด้วยการโจมตียามค่ำคืนโดยไม่ให้ศัตรูทันตั้งตัว
และ “ยุทธการคาเนกาซากิ” ที่เขารับหน้าที่กองระวังหลัง ซึ่งเป็นตำแหน่งอันตรายที่สุดบริเวณท้ายขบวนของกองทัพที่กำลังล่าถอย เพื่อช่วยโอดะ โนบุนากะหนีจากศึกที่พ่ายแพ้ และเอาตัวรอดจากการไล่ตามของศัตรูได้
ด้วยผลงานเหล่านี้ โอดะ โนบุนากะจึงมอบปราสาทนางาฮามะในแคว้นโอมิให้เขา เด็กจากครอบครัวชาวนายากจนจึงไต่เต้าขึ้นเป็นเจ้าแห่งแคว้นและปราสาทได้สำเร็จ

แต่โทโยโทมิ ฮิเดโยชิไม่ได้หยุดเพียงเท่านั้น เขามุ่งหวังจะก้าวหน้าต่อไปและเริ่มพิชิตภูมิภาคชูโงกุตามคำสั่งของโอดะ โนบุนากะ
ด้วยกลยุทธ์ถนัดอย่างการโจมตีด้วยน้ำและการตัดเสบียง ผสานกับพรสวรรค์ในการชักจูงผู้คน เขาจึงรุกคืบในภูมิภาคชูโงกุได้อย่างราบรื่น

ระหว่างที่โทโยโทมิ ฮิเดโยชิกำลังพิชิตภูมิภาคชูโงกุ อาเคจิ มิตสึฮิเดะ (Akechi Mitsuhide) ซึ่งรับใช้โอดะ โนบุนากะเช่นกันได้ก่อกบฏ ทำให้โอดะ โนบุนากะปลิดชีพตนเองในเหตุการณ์ที่วัดฮนโนจิ

เมื่อทราบข่าวการเสียชีวิตของโอดะ โนบุนากะ ฮิเดโยชิก็รีบทำสัญญาสงบศึกกับตระกูลโมริที่กำลังต่อสู้กันอยู่ แล้วมุ่งหน้าไปยังเกียวโตซึ่งอาเคจิ มิตสึฮิเดะประจำการอยู่ทันที
ฮิเดโยชินำกองทัพ 20,000 นายเดินทางจากพื้นที่ที่กำลังพิชิต ซึ่งปัจจุบันคือจังหวัดโอคายามะ ไปถึงเกียวโตที่อยู่ห่างออกไปประมาณ 230 km ภายในเวลาเพียง 10 วัน
แน่นอนว่าในยุคนั้นยังไม่มีชินคันเซ็น เครื่องบิน หรือรถยนต์ การเดินทางทำได้เพียงด้วยเท้าหรือม้า
การเคลื่อนพลครั้งใหญ่นี้มีความเร็วอย่างน่าเหลือเชื่อสำหรับยุคนั้น จึงได้รับการเรียกว่า “การเดินทัพกลับจากชูโงกุ”
หลังจากเดินทัพกลับ ฮิเดโยชิก็ปราบอาเคจิ มิตสึฮิเดะ ผู้เป็นศัตรูของโอดะ โนบุนากะได้สำเร็จ

หลังโอดะ โนบุนากะเสียชีวิต ได้มีการจัดประชุมคิโยสุ (Kiyosu Conference) เพื่อกำหนดผู้สืบทอดอำนาจและดินแดนของเขา
ชิบาตะ คัตสึอิเอะ (Shibata Katsuie) ข้ารับใช้ของโอดะ โนบุนากะ เสนอชื่อโอดะ โนบูทากะ (Oda Nobutaka) บุตรชายคนที่ 3 ขณะที่โทโยโทมิ ฮิเดโยชิเสนอชื่อซัมโปชิ (Sanposhi) หลานชายของโอดะ โนบุนากะ ทำให้ทั้งสองฝ่ายขัดแย้งกัน

ด้วยการเตรียมการล่วงหน้าของฮิเดโยชิ ซัมโปชิจึงได้เป็นผู้สืบทอด ส่วนฮิเดโยชิได้เป็นผู้สำเร็จราชการและถือครองอำนาจปกครองอย่างแท้จริง
ความขัดแย้งในการประชุมคิโยสุสร้างรอยร้าวครั้งใหญ่จนลุกลามเป็นสงคราม
ชิบาตะ คัตสึอิเอะและโทโยโทมิ ฮิเดโยชิปะทะกันในยุทธการชิซูกาตาเกะ ซึ่งจบลงด้วยชัยชนะของฮิเดโยชิ

โอดะ โนบูคัตสึ (Oda Nobukatsu) บุตรชายคนที่ 2 ของโอดะ โนบุนากะ ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้มีสิทธิ์สืบทอด ได้จับมือเป็นพันธมิตรกับโทคุงาวะ อิเอยาสุเพื่อต่อต้านฮิเดโยชิ จนพัฒนาเป็นยุทธการโคมากิและนางาคูเตะ
กองทัพของโอดะ โนบูคัตสึและโทคุงาวะ อิเอยาสุมีกำลังประมาณ 16,000 นาย ขณะที่กองทัพฮิเดโยชิมีถึง 100,000 นาย แตกต่างกันอย่างท่วมท้น
แต่การรบกลับไม่อาจชี้ขาดได้ และยิ่งเวลาผ่านไป กองทัพฮิเดโยชิก็ยิ่งเสียเปรียบ
ฮิเดโยชิจึงเสนอเจรจาสงบศึกกับโอดะ โนบูคัตสึเพียงฝ่ายเดียว
โอดะ โนบูคัตสึยอมรับข้อเสนอโดยไม่ปรึกษาโทคุงาวะ อิเอยาสุ ทำให้อิเอยาสุไม่มีเหตุผลต้องรบต่อ และยุทธการโคมากิและนางาคูเตะก็สิ้นสุดลง

เมื่อการแย่งชิงตำแหน่งผู้สืบทอดของโอดะ โนบุนากะสงบลง โทโยโทมิ ฮิเดโยชิก็ปราบชิโกกุ คิอิ ซึ่งปัจจุบันคือจังหวัดวากายามะและตอนใต้ของจังหวัดมิเอะ และเอ็ตจู ซึ่งปัจจุบันคือจังหวัดโทยามะ

เพื่อครองอำนาจการปกครอง ไม่ใช่เพียงดินแดน เขาจึงสร้างสัมพันธ์กับราชสำนักและได้รับเป็นบุตรบุญธรรมของตระกูลโคโนเอะ ซึ่งมีสิทธิ์ดำรงตำแหน่งคัมปากุ อันเป็นตำแหน่งสูงสุดในหมู่ขุนนางราชสำนัก ก่อนจะได้รับแต่งตั้งจากจักรพรรดิให้เป็นคัมปากุ
หลังขึ้นดำรงตำแหน่งคัมปากุ ฮิเดโยชิก็ใช้ชื่อตำแหน่งดังกล่าวปราบคิวชู
เขายังดำเนินนโยบายเพื่อสร้างเสถียรภาพให้รัฐบาล เช่น การสำรวจที่ดินไทโกและการริบดาบ
หนึ่งในนโยบายของเขาคือคำสั่งโซบุจิ ซึ่งห้ามไดเมียวทำสงครามส่วนตัวระหว่างกัน
ตระกูลโฮโจที่ฝ่าฝืนคำสั่งและก่อสงครามส่วนตัวจึงถูกทำลาย ส่วนคูโนเฮะ มาซาซาเนะซึ่งต่อต้านจนถึงที่สุดก็ยอมจำนน ในที่สุดโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ ผู้เป็นบุตรชาวนาก็รวมแผ่นดินได้สำเร็จด้วยกำลังของตนเอง

หลังรวมแผ่นดิน ฮิเดโยชิมุ่งขยายอำนาจไปยังจีนเป็นเป้าหมายต่อไป และส่งทัพไปรุกรานเกาหลีหลายครั้งเพื่อใช้เป็นฐานที่มั่น
ในช่วงนั้น โทโยโทมิ ฮิเดโยริ (Toyotomi Hideyori) บุตรชายแท้ ๆ ที่จะเป็นผู้สืบทอดของเขาก็ถือกำเนิดขึ้น

แม้กำลังพยายามขยายอำนาจไปยังจีน แต่เมื่อตระหนักว่าตนใกล้ถึงวาระ ฮิเดโยชิจึงเรียกข้ารับใช้ทั้ง 5 คนมารวมตัว ได้แก่ โทคุงาวะ อิเอยาสุ มาเอดะ โทชิอิเอะ (Maeda Toshiie) โมริ เทรุโมโตะ (Mori Terumoto) อูกิตะ ฮิเดอิเอะ (Ukita Hideie) และโคบายากาวะ ทาคาคาเงะ (Kobayakawa Takakage)
จากนั้นเขาแต่งตั้งข้ารับใช้เหล่านี้เป็น 5 ผู้อาวุโส เพื่อช่วยเหลือโทโยโทมิ ฮิเดโยริหลังจากที่ตนเสียชีวิต
ต่อมาโทโยโทมิ ฮิเดโยชิเสียชีวิตด้วยอาการป่วย
※มีหลายทฤษฎีเกี่ยวกับสาเหตุการเสียชีวิต

อย่างที่หลายคนน่าจะทราบ หลังฮิเดโยชิเสียชีวิต โทคุงาวะ อิเอยาสุ ผู้นำ 5 ผู้อาวุโสก็เข้ากุมอำนาจและสถาปนารัฐบาลโชกุนเอโดะ

ฉายาของโทโยโทมิ ฮิเดโยชิฟังดูแรงจนแทบจะเป็นคำด่าเลยทีเดียว

กล่าวกันว่าใบหน้าของเขาคล้าย “ลิง” จึงถูกเรียกว่า “ลิง” อยู่บ้าง
แม้ “ลิง” จะเป็นฉายาที่แรงแล้ว แต่คนที่เรียกเขาด้วยฉายารุนแรงยิ่งกว่าคือโอดะ โนบุนากะ

เมื่อเนเนะ ภรรยาของฮิเดโยชิ ขอคำปรึกษาเรื่องสามีนอกใจ โอดะ โนบุนากะได้ส่งจดหมายให้กำลังใจเธอ โดยเรียกฮิเดโยชิว่า “หนูหัวล้าน”

กลยุทธ์ที่โทโยโทมิ ฮิเดโยชิถนัดและใช้ยึดปราสาทมาแล้วหลายแห่งคือ “การโจมตีด้วยน้ำ”
กลยุทธ์นี้คือการสร้างเขื่อนล้อมรอบปราสาทแล้วปล่อยน้ำเข้าไปให้ปราสาทจม จนฝ่ายตรงข้ามยอมจำนน

โทโยโทมิ ฮิเดโยชิมีส่วนเกี่ยวข้องกับการโจมตีด้วยน้ำครั้งใหญ่ทั้ง 3 แห่งของญี่ปุ่น ได้แก่ “ยุทธการปราสาทบิชูทาคามัตสึ” “ยุทธการปราสาทโอตะ” และ “ยุทธการปราสาทโอชิ”
เพียงเท่านี้ก็เห็นได้ว่าเขาเชี่ยวชาญการโจมตีด้วยน้ำเพียงใด

การโจมตีด้วยน้ำทั้ง 3 ครั้งมีขนาดใหญ่อย่างน่าทึ่ง หากสนใจก็ลองค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมได้

เช่นเดียวกับแม่ทัพคนอื่น ๆ ในยุคเซ็นโกคุ โทโยโทมิ ฮิเดโยชิเปลี่ยนชื่อหลายครั้งตลอดชีวิต

เขาเริ่มจากชื่อวัยเด็ก ฮิโยชิมารุ (Hiyoshimaru) จากนั้นใช้ชื่อโทคิจิโร (Tokichiro) คิโนชิตะ โทคิจิโร (Kinoshita Tokichiro) ฮาชิบะ ฮิเดโยชิ (Hashiba Hideyoshi) ไทระ โนะ ฮิเดโยชิ (Taira no Hideyoshi) และฟูจิวาระ โนะ ฮิเดโยชิ (Fujiwara no Hideyoshi) ก่อนจะกลายเป็นโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ

ชื่อ “ฮาชิบะ ฮิเดโยชิ” เป็นชื่อที่เขาตั้งขึ้นเอง โดยนำอักษรจากชื่อ “ชิบาตะ คัตสึอิเอะ” และ “นิวะ นางาฮิเดะ (Niwa Nagahide)” สองขุนนางคนสำคัญของโอดะ โนบุนากะมารวมกัน

มีทฤษฎีหนึ่งกล่าวว่านี่เป็นการ “ประจบ” เพื่อเอาใจชิบาตะ คัตสึอิเอะและนิวะ นางาฮิเดะ

แม้เพื่อนร่วมงานจะเคยด่าว่าเขาเป็น “จอมประจบ” แต่เมื่อเขาสามารถรวมแผ่นดินได้ในภายหลัง การประจบก็ดูเหมือนเป็นวิธีไต่เต้าที่ใช้ได้ผลไม่น้อย

กล่าวกันว่าเมื่ออายุมากกว่า 50 ปี โทโยโทมิ ฮิเดโยชิมีภรรยารองอย่างน้อย 300 คน
ดูเหมือนว่าเขาไม่ได้เลือกใครก็ได้ แต่ใช้ชาติตระกูลและความงามเป็นเกณฑ์ในการรับเป็นภรรยารอง

กล่าวกันว่าเหตุผลที่เขาเลือกผู้หญิงจากตระกูลชั้นสูง มาจากปมเรื่องชาติกำเนิดที่เป็นชาวนาและความต้องการยกระดับภาพลักษณ์ของตนเอง
แม้จะชื่นชอบผู้หญิงเพียงใด แต่การมีภรรยารองอย่างน้อย 300 คนก็มากเกินระดับปกติจริง ๆ

เมื่อได้รับคำสั่งจากโอดะ โนบุนากะให้พิชิตภูมิภาคชูโงกุ โทโยโทมิ ฮิเดโยชิใช้ปราสาทฮิเมจิเป็นฐานที่มั่น
เขาได้ปรับปรุงปราสาทหลายส่วนเพื่อให้เหมาะกับการใช้งานดังกล่าว

ปัจจุบันปราสาทแห่งนี้เป็นปราสาทชื่อดังระดับประเทศและได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก

เมื่อยุทธการโคมากิและนางาคูเตะเริ่มขึ้น ปราสาทอินุยามะยังเป็นปราสาทของกองทัพโอดะ โนบูคัตสึ แต่ต่อมาถูกกองทัพของโทโยโทมิ ฮิเดโยชิยึดได้ และฮิเดโยชิก็เข้าประจำการพร้อมกองทัพ 100,000 นาย

ปราสาทอินุยามะซึ่งได้รับการกำหนดให้เป็นสมบัติชาติ มีหอปราสาทไม้เก่าแก่ที่สุดในญี่ปุ่น
ที่นี่เป็นหนึ่งในปราสาทสมบัติชาติทั้ง 5 แห่ง ผู้ที่ชื่นชอบปราสาทจึงควรลองไปเยือน

หลังรวมแผ่นดิน โทโยโทมิ ฮิเดโยชิกำหนดให้โอซาก้าเป็นฐานที่มั่นและสร้างปราสาทโอซาก้าขึ้น
กล่าวกันว่าปราสาทโอซาก้าซึ่งใช้เวลาสร้าง 15 ปี มีขนาดใหญ่กว่าปราสาทปัจจุบันประมาณ 4–5 เท่า
ตรงกลางเขตปราสาทชั้นในยังมีหอปราสาทสีทองอร่ามตั้งตระหง่าน

แม้จะเป็นปราสาทขนาดใหญ่และหรูหราโอ่อ่า แต่ทั้งหมดถูกเผาทำลายในศึกฤดูร้อนแห่งโอซาก้า
ต่อมารัฐบาลโชกุนโทคุงาวะสร้างขึ้นใหม่ แต่กล่าวกันว่าแตกต่างจากปราสาทที่โทโยโทมิ ฮิเดโยชิสร้างไว้โดยสิ้นเชิง
ปัจจุบันภายในเป็นพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ และมีชื่อเสียงในฐานะแหล่งท่องเที่ยวของโอซาก้า