Toyotomi Hideyoshi

Toyotomi Hideyoshi sinh năm 1537 trong một gia đình nông dân nghèo.

Trong lúc lang bạt khắp xứ Owari (nay là tỉnh Aichi) để tìm việc, năm 15 tuổi, ông bắt đầu phụng sự gia tộc Matsushita, một bồi thần của gia tộc Imagawa.
※ Bồi thần: gia thần của một gia thần
Tuy nhiên, do được ưu ái nên Hideyoshi bị các gia thần khác đố kỵ và phải rời khỏi gia tộc Matsushita.
※ Có nhiều giả thuyết về nguyên nhân ông rời đi và chưa rõ thực hư.

Trong lúc tiếp tục tìm việc, năm 18 tuổi, Hideyoshi gặp Oda Nobunaga và trở thành gia thần của ông.

Sau khi trở thành gia thần, Toyotomi Hideyoshi liên tục đạt thành quả trong nhiều công việc như chăm ngựa, mang dép và quản lý nhà bếp.
Nổi tiếng nhất trong số đó là giai thoại khi ông làm người mang dép.
Vào một đêm tuyết rơi, Oda Nobunaga xỏ dép và nhận thấy đôi dép vẫn còn ấm.
Khi Nobunaga hỏi lý do, Hideyoshi trả lời: “Tôi đã ủ ấm chúng trong ngực áo”. Nobunaga được cho là rất cảm kích trước sự chu đáo ấy.

Nhờ Oda Nobunaga coi trọng năng lực, Toyotomi Hideyoshi được công nhận qua những thành quả trong công việc và nhanh chóng thăng tiến.
Sự kiện khẳng định danh tiếng của ông trên con đường công danh là việc xây thành Sunomata trong một đêm.
Quân Oda muốn xây thành tại tiền tuyến trước khi tấn công lãnh thổ địch, nhưng bị đối phương cản trở nên công việc không thể tiến triển như dự định.
Khi ấy, Toyotomi Hideyoshi, lúc này đã được nâng lên hàng võ sĩ, đưa ra kế sách với Oda Nobunaga.
Ông cho cắt gỗ xây thành theo kích thước cần thiết ở thượng nguồn, rồi thả trôi theo dòng sông vào ban đêm, nhờ đó hoàn thành thành Sunomata chỉ trong một đêm.

Sau đó, ông tiếp tục lập công trong
Trận thành Kannonji, khi hạ thành bằng cuộc tập kích ban đêm bất ngờ;
và Trận Kanegasaki, khi đảm nhiệm vị trí hậu quân nguy hiểm nhất ở cuối đội quân rút lui để giúp Oda Nobunaga thoát khỏi trận thua, đồng thời thoát khỏi sự truy kích của quân địch.
Nhờ những chiến công này, ông được Oda Nobunaga ban cho thành Nagahama ở Omi. Người con của một nông dân nghèo cuối cùng đã vươn lên thành lãnh chúa một phương.

Không dừng lại ở đó, Toyotomi Hideyoshi tiếp tục hướng đến địa vị cao hơn và bắt đầu chiến dịch chinh phục vùng Chugoku theo lệnh Oda Nobunaga.
Phát huy các chiến thuật sở trường như thủy công, vây thành cắt lương cùng tài thu phục lòng người, ông thuận lợi tiến quân qua vùng Chugoku.

Trong khi Toyotomi Hideyoshi đang tiến hành chinh phục vùng Chugoku, Akechi Mitsuhide, một gia thần khác của Oda Nobunaga, nổi loạn. Oda Nobunaga phải tự sát trong Biến cố Honnoji.

Sau khi hay tin Nobunaga qua đời, Hideyoshi lập tức giảng hòa với gia tộc Mori mà ông đang tấn công, rồi khẩn trương tiến về Kyoto, nơi Akechi Mitsuhide đang ở.
Dẫn theo đội quân lên tới 20.000 người, ông đi từ khu vực đang chinh phục thuộc tỉnh Okayama ngày nay đến Kyoto, cách khoảng 230 km, chỉ trong 10 ngày.
Dĩ nhiên, thời đó chưa có tàu Shinkansen, máy bay hay ô tô; người ta chỉ có thể đi bộ hoặc cưỡi ngựa.
Do tốc độ đáng kinh ngạc vào thời ấy, cuộc hành quân này được gọi là Đại hồi quân Chugoku.
Sau cuộc đại hồi quân, Toyotomi Hideyoshi tiêu diệt Akechi Mitsuhide để báo thù cho Oda Nobunaga.

Sau khi Oda Nobunaga qua đời, Hội nghị Kiyosu được tổ chức để quyết định người kế thừa quyền lực và lãnh địa của ông.
Shibata Katsuie, gia thần của Oda Nobunaga, đề cử người con trai thứ ba Oda Nobutaka, còn Toyotomi Hideyoshi đề cử Sanboshi, cháu trai của Oda Nobunaga, khiến hai bên đối đầu.

Nhờ sự vận động trước của Hideyoshi, Sanboshi được chọn làm người kế vị. Với vai trò người giám hộ, Hideyoshi nắm quyền cai trị trên thực tế.
Mâu thuẫn tại Hội nghị Kiyosu tạo ra rạn nứt lớn và cuối cùng dẫn đến chiến tranh.
Shibata Katsuie và Toyotomi Hideyoshi giao chiến trong Trận Shizugatake, với phần thắng thuộc về Hideyoshi.

Oda Nobukatsu, con trai thứ hai của Oda Nobunaga và cũng là một ứng viên kế vị, liên minh với Tokugawa Ieyasu để đối đầu với Hideyoshi, dẫn đến Trận Komaki và Nagakute.
Trong khi quân Oda Nobukatsu và Tokugawa Ieyasu có khoảng 16.000 binh sĩ, quân Toyotomi Hideyoshi lên tới 100.000 người, tạo nên chênh lệch áp đảo.
Tuy nhiên, trận chiến mãi không ngã ngũ và càng kéo dài, quân Hideyoshi càng rơi vào thế bất lợi.
Vì vậy, Hideyoshi đề nghị giảng hòa riêng với Oda Nobukatsu.
Oda Nobukatsu chấp nhận mà không hỏi ý kiến Tokugawa Ieyasu, khiến Ieyasu không còn lý do chiến đấu và Trận Komaki và Nagakute kết thúc.

Sau khi cuộc tranh giành vị trí kế vị Oda Nobunaga lắng xuống, Toyotomi Hideyoshi bình định Shikoku, Kii (nay là tỉnh Wakayama và phần phía nam tỉnh Mie) và Etchu (nay là tỉnh Toyama).

Để nắm cả chính quyền chứ không chỉ lãnh thổ, ông tiếp cận triều đình và trở thành con nuôi của gia tộc Konoe, một gia đình được phép giữ chức Kanpaku cao nhất trong giới công gia. Sau đó, ông được Thiên hoàng bổ nhiệm làm Kanpaku.
Với danh nghĩa Kanpaku, Toyotomi Hideyoshi bình định Kyushu.
Ông cũng thực hiện các chính sách nhằm ổn định chính quyền như cuộc đo đạc ruộng đất Taiko và lệnh tịch thu đao kiếm.
Một trong những chính sách đó là lệnh So Buji, cấm các lãnh chúa tự ý gây chiến với nhau.
Gia tộc Hojo bị tiêu diệt vì vi phạm lệnh cấm, còn Kunohe Masazane, người chống cự đến cuối cùng, cũng đầu hàng. Toyotomi Hideyoshi, vốn là con trai của một nông dân, đã hoàn thành đại nghiệp thống nhất thiên hạ chỉ trong một đời.

Sau khi thống nhất thiên hạ, Hideyoshi hướng đến việc tiến vào Trung Quốc và nhiều lần xuất quân sang Triều Tiên để làm bàn đạp.
Ông cũng có con trai ruột Toyotomi Hideyori, người sẽ kế vị mình.

Trong khi tìm cách tiến vào Trung Quốc, nhận thấy thời khắc cuối đời đang đến gần, Toyotomi Hideyoshi triệu tập các gia thần gồm Tokugawa Ieyasu, Maeda Toshiie, Mori Terumoto, Ukita Hideie và Kobayakawa Takakage.
Ông bổ nhiệm họ làm Ngũ Đại lão để hỗ trợ Toyotomi Hideyori sau khi mình qua đời.
Sau đó, Toyotomi Hideyoshi qua đời vì bệnh.
※ Có nhiều giả thuyết về nguyên nhân qua đời.

Như nhiều người đã biết, sau khi Toyotomi Hideyoshi mất, Tokugawa Ieyasu, người đứng đầu Ngũ Đại lão, nắm quyền và thành lập Mạc phủ Edo.

Những biệt danh của Toyotomi Hideyoshi nghe gay gắt đến mức tưởng như chỉ là lời xúc phạm.

Do khuôn mặt được cho là giống “khỉ”, ông đôi khi bị gọi là “khỉ”.
Đây đã là một biệt danh khó nghe, nhưng Oda Nobunaga còn gọi ông bằng cái tên tệ hơn.

Khi Nene, vợ của Hideyoshi, tâm sự với Oda Nobunaga về việc khổ sở vì chồng ngoại tình, Nobunaga đã gửi thư động viên bà và gọi Hideyoshi là “chuột hói”.

Toyotomi Hideyoshi đã đánh hạ nhiều thành trì và chiến thuật sở trường của ông là “thủy công”.
Đây là chiến thuật đắp đê quanh thành, dẫn nước vào làm ngập thành để buộc đối phương đầu hàng.

Toyotomi Hideyoshi đều tham gia cả ba trận được gọi là ba trận thủy công lớn nhất Nhật Bản: Trận thành Bitchu Takamatsu, Trận thành Ota và Trận thành Oshi.
Điều này cho thấy ông thành thạo chiến thuật thủy công đến mức nào.

Quy mô của ba trận thủy công lớn nhất Nhật Bản vô cùng đáng kinh ngạc. Nếu quan tâm, hãy thử tìm hiểu thêm.

Giống như nhiều võ tướng khác thời Chiến Quốc, Toyotomi Hideyoshi đã thay đổi tên nhiều lần.

Ông lần lượt mang các tên Hiyoshimaru thời thơ ấu, Tokichiro, Kinoshita Tokichiro, Hashiba Hideyoshi, Taira no Hideyoshi, Fujiwara no Hideyoshi và cuối cùng là Toyotomi Hideyoshi.

Tên “Hashiba Hideyoshi” do chính ông đặt bằng cách ghép chữ “shiba” trong Shibata Katsuie và chữ “ha” trong Niwa Nagahide, hai trọng thần của Oda Nobunaga.

Theo một giả thuyết, đây là cách “nịnh bợ” nhằm lấy lòng hai trọng thần Shibata Katsuie và Niwa Nagahide.

Hideyoshi từng bị đồng liêu mắng là “kẻ nịnh bợ”, nhưng xét việc sau này ông thống nhất thiên hạ, có thể nói nịnh bợ cũng là một phương thức hữu hiệu để thăng tiến.

Khi đã ngoài 50 tuổi, Toyotomi Hideyoshi được cho là có hơn 300 thứ thất.
Dường như ông không chọn tùy tiện mà lấy tiêu chí xuất thân danh giá và xinh đẹp để tuyển chọn thứ thất.

Người ta cho rằng ông chọn phụ nữ từ các danh gia vì mặc cảm về xuất thân nông dân của mình và muốn nâng cao hình ảnh bản thân.
Dù có yêu thích phụ nữ đến đâu, hơn 300 thứ thất vẫn là con số vượt xa thông thường.

Trong chiến dịch chinh phục vùng Chugoku theo lệnh Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi chọn thành Himeji làm căn cứ.
Ông đã thực hiện nhiều đợt cải tạo để biến nơi đây thành đại bản doanh.

Ngày nay, đây là một danh thành nổi tiếng đã được công nhận là Di sản Thế giới.

Khi Trận Komaki và Nagakute bắt đầu, thành Inuyama thuộc quân Oda Nobukatsu. Tuy nhiên, thành đã rơi vào tay quân Toyotomi Hideyoshi và ông tiến vào đây cùng 100.000 binh sĩ.

Thành Inuyama được công nhận là Quốc bảo và sở hữu tháp chính bằng gỗ lâu đời nhất Nhật Bản.
Đây là một trong năm thành Quốc bảo nổi tiếng, rất đáng để những người yêu thích thành cổ chiêm ngưỡng.

Sau khi thống nhất thiên hạ, Toyotomi Hideyoshi chọn Osaka làm căn cứ và xây dựng thành Osaka.
Mất 15 năm để hoàn thành, thành Osaka khi đó được cho là lớn gấp 4–5 lần quy mô hiện nay.
Ở trung tâm khu thành chính còn có một tháp chính dát vàng vươn cao.

Dù là một tòa thành đồ sộ và tráng lệ, toàn bộ công trình đã bị thiêu rụi trong Chiến dịch mùa hè Osaka.
Mạc phủ Tokugawa sau đó xây dựng lại, nhưng được cho là hoàn toàn khác với tòa thành do Toyotomi Hideyoshi dựng nên.
Ngày nay, bên trong thành là bảo tàng lịch sử và nơi đây cũng nổi tiếng như một điểm tham quan của Osaka.