Trải nghiệm dao kéo Miki được giới chuyên nghiệp trong và ngoài Nhật Bản yêu chuộng
Xung quanh chúng ta có rất nhiều dụng cụ và đồ dùng bằng kim loại, tức các sản phẩm kim khí. Từ dụng cụ mộc, đồ dùng nhà bếp của thành phố Miki, tỉnh Hyogo đến nhiều mặt hàng khác, các vùng sản xuất phân bố trên khắp Nhật Bản. Cũng như nhiều sản phẩm công nghiệp khác, trong khi cơ giới hóa và sản xuất hàng loạt ngày càng phát triển theo thời đại, đến nay vẫn có không ít nghệ nhân gìn giữ phương pháp chế tác truyền thống. Những năm gần đây, các sản phẩm kim khí được những người thợ thủ công tỉ mỉ làm ra từng món một đang thu hút sự chú ý không chỉ trong nước mà còn trên toàn thế giới. Hãy đến trải nghiệm văn hóa kim khí đáng tự hào của Nhật Bản tại thành phố Miki, tỉnh Hyogo, nơi nổi tiếng là vùng sản xuất mặt hàng này.
Miki, “thành phố kim khí” với lịch sử 1.500 năm.
Nằm ở phía tây bắc thành phố Kobe, tỉnh Hyogo, thành phố Miki là một trong những “thành phố kim khí” hàng đầu Nhật Bản. Lịch sử nơi đây rất lâu đời: vào khoảng giữa thế kỷ thứ 5, cách nay khoảng 1.500 năm, những thợ rèn gốc Baekje định cư tại vùng này đã giao lưu kỹ thuật với thợ rèn Yamato, từ đó đặt nền móng cho “thành phố kim khí” đầu tiên của Nhật Bản. Về sau, vào thời Chiến Quốc, sau trận chiến Miki, nhờ công cuộc tái thiết thị trấn và chính sách miễn thuế của Hashiba Hideyoshi, các thợ rèn và thợ mộc từ nhiều nơi đã tụ hội về đây. Ngày nay, tại thành phố Miki, ngành sản xuất sản phẩm kim khí chiếm khoảng 13,4% giá trị xuất xưởng công nghiệp, là một trong những ngành trụ cột của địa phương. Đại diện tiêu biểu nhất cho “kim khí Miki” chính là các dụng cụ mộc dùng tại công trường xây dựng và những con dao bếp không thể thiếu với đầu bếp. Đây là những sản phẩm chất lượng hàng đầu, được giới chuyên nghiệp trong và ngoài Nhật Bản đánh giá cao và yêu chuộng bền lâu. Hãy ghé thăm nơi chế tác, chạm đến kỹ nghệ và tâm huyết của các nghệ nhân để cảm nhận vẻ tuyệt vời của nghề thủ công Nhật Bản.
Ghé thăm xưởng của nghệ nhân, trải nghiệm mài dao và rèn lưỡi bào
Chương trình gồm hai nội dung: “mài dao” và “rèn lưỡi bào”. Điểm đặc biệt là bạn không đến một cơ sở được dựng lên chỉ để trải nghiệm, mà sẽ ghé thăm chính nơi các nghệ nhân ngày ngày miệt mài làm nghề. Nhắc đến xưởng của thợ thủ công, có thể nhiều người sẽ thấy khó tiếp cận, nhưng không cần lo lắng. Chỉ cần giữ phép lịch sự khi bước vào và mang theo tinh thần ham học hỏi là đủ. Những nghệ nhân lành nghề sẽ hào phóng trình diễn kỹ thuật điêu luyện của mình, đồng thời hướng dẫn tận tình, cẩn thận. Sự giao lưu với các nghệ nhân cũng là một yếu tố quan trọng làm nên giá trị của chương trình, giúp trải nghiệm trở nên phong phú hơn. Ngoài ra, nếu ghé qua Inami Shuzo, xưởng rượu sake duy nhất của thành phố Miki trên đường đi, bạn còn có thể thưởng thức nếm thử sake.
Học kỹ thuật tạo lưỡi từ một bậc thầy kỳ cựu
Điểm đến đầu tiên là nơi mài dao. Dưới sự hướng dẫn của một nghệ nhân kỳ cựu với 70 năm gắn bó cùng nghề, bạn sẽ trải nghiệm công đoạn “tạo lưỡi” cho dao. “Tạo lưỡi” là bước mài phần thép đã được rèn thành hình con dao để nó có thể cắt được, nói cách khác chính là “mài dao”. Trong trải nghiệm này, bạn sẽ áp con dao chưa qua gia công vào đá mài quay để mài bóng. Khi đó, bề mặt vốn xỉn màu dần sáng lên, gần như phản chiếu như gương. Xen giữa các công đoạn, nghệ nhân sẽ chỉnh sửa cho bạn khi cần, và bạn sẽ tiếp tục tỉ mỉ mài lưỡi cho đến bước hoàn thiện cuối cùng. Trước khi nhận lại con dao đã hoàn thành, bạn còn được hướng dẫn cách bảo dưỡng tại nhà bằng đá mài gia dụng khi sử dụng hằng ngày. Dù chỉ là một phần nhỏ trong toàn bộ quy trình, con dao do chính tay mình tham gia hoàn thiện chắc chắn sẽ trở thành món đồ khiến bạn thêm gắn bó.
Thế giới rèn kim loại đầy sức nóng và uy lực
Tiếp đó, hành trình chuyển đến xưởng rèn lưỡi bào. Bào gỗ (kanna) là dụng cụ mộc dùng để gọt bề mặt gỗ cho nhẵn mịn, đồng thời cũng là một trong những đặc sản nổi tiếng của Miki. Từ lâu, những nghệ nhân được gọi là “danh công” đã tạo ra các loại bào chất lượng cao tại đây. Cơ sở này chuyên làm lưỡi bào qua nhiều thế hệ. Nội dung trải nghiệm là rèn tạo hình bằng cách đập khối sắt nung đỏ ở nhiệt độ khoảng 1.100～1.200℃ để chỉnh thành hình mong muốn. Rèn tạo hình không chỉ đơn thuần là định hình, mà còn là công đoạn quan trọng giúp ép chặt các khoảng rỗng bên trong, loại bỏ tạp chất, làm mịn cấu trúc tinh thể và tăng độ bền của sắt. Sự cân bằng tinh tế giữa độ cứng và độ dẻo cần có ở lưỡi bào cũng được quyết định trong quá trình rèn này. Cứ nung rồi đập, nung rồi lại đập. Hình ảnh người thợ rèn dốc toàn tâm toàn ý vào khối sắt, khuôn mặt ửng đỏ vì sức nóng, khiến họ như mang một khí chất đầy trang nghiêm. Sau khi tận mắt chứng kiến, bạn sẽ tự mình cầm chiếc búa nặng trịch để trải nghiệm. Hãy tập trung rèn sắt giữa những tia lửa tung tóe.
