【Gợi ý từ chuyên gia đam mê siêu thị địa phương】Hãy đến siêu thị địa phương để trải nghiệm văn hóa ẩm thực Nhật Bản!

Siêu thị là một phần không thể thiếu trong cuộc sống thường ngày. Đây là nơi bán đủ loại thực phẩm và đồ dùng thiết yếu, với mô hình rất đa dạng, từ đại siêu thị tổng hợp đến siêu thị mini chỉ tập trung vào một số mặt hàng. Phổ biến nhất là siêu thị thực phẩm.
Trong số đó, nơi nhất định nên ghé khi đi du lịch là những siêu thị thực phẩm gắn bó mật thiết với cộng đồng, thường gọi là “siêu thị địa phương”.

Theo Hiệp hội Siêu thị Địa phương Toàn quốc, siêu thị địa phương là những nơi đáp ứng ít nhất 1 trong 3 tiêu chí sau.

Thực tế, số đại siêu thị hoạt động trên toàn quốc không nhiều. Phần lớn là chuỗi cửa hàng giới hạn trong một khu vực hoặc siêu thị vừa và nhỏ chỉ có vài chi nhánh. Vì vậy, dù đến bất cứ đâu tại Nhật Bản, bạn cũng có thể bắt gặp siêu thị địa phương.

Siêu thị địa phương cũng có nhiều quy mô: từ “chuỗi có hàng chục cửa hàng trong vùng mà người dân địa phương ai cũng biết” đến “siêu thị phát triển từ cửa hàng cá nhân và chỉ có 1 hoặc vài chi nhánh”.
Không chỉ khác nhau về quy mô, các siêu thị còn có nhiều phong cách như “chuyên bán giá rẻ”, “mở rộng danh mục hàng hóa để hướng tới mô hình đại siêu thị”, “bán sản phẩm của các thương hiệu nổi tiếng toàn quốc” hay “chủ yếu kinh doanh sản phẩm từ nhà sản xuất địa phương”.

Nếu ghé siêu thị trong chuyến đi, hẳn bạn sẽ muốn chọn nơi có quan hệ với các nhà sản xuất bản địa và bán nguyên liệu, đặc sản riêng của vùng. Bạn có muốn biết cách tìm những siêu thị như vậy không? Bí quyết sẽ được giới thiệu ngay sau đây!

Các quầy thực phẩm tươi sống với hải sản đánh bắt tại địa phương hay rau vừa thu hoạch là một trong những điều thú vị khi ghé siêu thị địa phương. Tất nhiên, ngoài thực phẩm tươi sống còn có nhiều nguyên liệu đặc trưng khác, nhưng nếu chỉ lướt qua, bạn có thể không nhận ra sự khác biệt với siêu thị gần nhà. Sản phẩm địa phương thường nằm trên cùng kệ với các thương hiệu toàn quốc nên cần quan sát thật kỹ.

Ở siêu thị tại các điểm du lịch, đôi khi có những bảng nổi bật ghi “Sản phẩm địa phương!”, nhưng đây chỉ là số ít. Bạn cần tự đi quanh cửa hàng để khám phá các sản phẩm bản địa. Nhiều người cùng tìm sẽ dễ phát hiện món thú vị hơn, nên bạn có thể chia nhau tìm kiếm với gia đình hoặc bạn bè. Cảm giác như đi săn kho báu cũng là một nét hấp dẫn của siêu thị địa phương.

Với người dân bản địa, siêu thị là nơi mua nguyên liệu cho bữa ăn hằng ngày. Nói cách khác, đây là nơi hội tụ văn hóa ẩm thực của vùng và giúp bạn tiếp xúc với đời sống ăn uống thường nhật. Mặt sau bao bì sản phẩm của các nhà sản xuất địa phương thường có phần giới thiệu. Đọc về nguồn gốc món ăn hay cách nó được thưởng thức qua nhiều thế hệ sẽ giúp bạn phần nào hiểu được văn hóa ẩm thực của vùng. Bà Sugawara ví siêu thị là “thư viện văn hóa ẩm thực”, nhưng đây còn là nơi thực hành, nơi bạn có thể mua và trực tiếp thưởng thức những sản phẩm ấy.

Trước hết, nếu thấy nhiều siêu thị cùng tên trong chuyến đi, đó có thể là một chuỗi siêu thị địa phương và thường sẽ bán sản phẩm của các nhà sản xuất nổi tiếng trong vùng. Mức độ phong phú của hàng địa phương tùy từng cửa hàng, nhưng những siêu thị gắn bó với cộng đồng như vậy rất phù hợp để tìm quà lưu niệm.

Khó tìm hơn là các siêu thị độc lập chỉ có 1 hoặc vài cửa hàng. Những nơi này thường có nhiều sản phẩm độc quyền rất thú vị, nhưng không thể đánh giá chỉ qua vẻ ngoài. Hơn nữa, nhiều siêu thị phải đi tiếp bằng tàu địa phương hoặc xe buýt từ ga chính nên khá khó tiếp cận.
Tuy nhiên, chính những siêu thị độc đáo ấy lại là sở trường của bà Sugawara. Trước đây, bà thường hỏi người trong ngành xem có siêu thị địa phương nào được đánh giá cao không, còn hiện nay bà chủ yếu tham khảo thông tin trên mạng xã hội. Bà tìm các bài đăng về món chế biến sẵn trên Instagram hoặc X, và nếu cảm thấy ấn tượng thì sẽ đến phỏng vấn.
Trang web “Siêu thị Địa phương Trực tuyến” do bà Sugawara điều hành cũng có rất nhiều thông tin về những siêu thị đang được chú ý.

Giữa vô số khu vực hàng hóa trong siêu thị, có những quầy đặc biệt dễ thể hiện bản sắc địa phương. Chỉ cần chủ động quan sát những nơi này, ngay cả người mới khám phá siêu thị cũng có thể nhận ra sự khác biệt giữa các vùng.

Đầu tiên là quầy bánh gạo senbei. Ở Tokyo, senbei thường là loại bánh tròn làm từ gạo tẻ và có vị nước tương, nhưng quan niệm này không đúng ở mọi vùng. Chẳng hạn, quầy senbei tại tỉnh Aichi tràn ngập vô số loại bánh gạo tôm. Bánh làm từ tinh bột khoai tây và tôm đương nhiên có hương vị hoàn toàn khác senbei nước tương. Thật thú vị khi hương vị, nguyên liệu và hình dáng senbei phổ biến lại khác biệt hoàn toàn theo từng vùng.

Tại vùng Tohoku, quầy senbei chủ yếu bày bánh Nanbu senbei. Đây là loại bánh tròn, làm từ bột mì nhào với nước rồi nướng cứng. Hình dáng đặc trưng với phần viền mỏng cũng xuất hiện ở nơi khác, nhưng các siêu thị Tohoku có chủng loại đặc biệt phong phú. Ngoài loại mè và đậu phộng phổ biến, còn có Nanbu senbei phủ mực, phô mai, natto hoặc táo. Thậm chí có phiên bản tráng miệng kẹp mật đường hoặc sô-cô-la, cùng loại dùng cho món súp senbei truyền thống. Nhiều hãng đều sản xuất nên quầy bánh gạo gần như được phủ kín bởi Nanbu senbei.

Tại Niigata, vùng trồng lúa nổi tiếng, một phần lớn quầy senbei dành cho arare làm từ gạo nếp. Món “Kaki no Tane” nổi tiếng có vị nước tương, nhưng vị chủ đạo ở đây là vị muối. Với senbei, phổ biến nhất là “vị salad”, loại được phun dầu rồi rắc muối. Nói đơn giản đây là senbei vị muối nên cả quầy tràn ngập những chiếc bánh màu trắng nhạt.
Có giả thuyết cho rằng “vì là vùng trồng lúa nên người dân yêu thích vị gạo và dùng muối thay vì nước tương để thưởng thức rõ hương vị ấy”.
Ở Kansai lại thường thấy kawara senbei làm từ bột mì trộn trứng rồi nướng. Danh mục bánh gạo khác nhau theo từng vùng giúp bạn tìm hiểu không chỉ văn hóa ẩm thực mà cả lịch sử và điều kiện tự nhiên của mỗi nơi.

Nước tương cũng là một trong những nguyên liệu thể hiện rõ sự khác biệt giữa các vùng. Mỗi khu vực đều có nhà sản xuất riêng, với tổng số hơn 1.000 công ty. Tuy nhiên, xét theo sản lượng xuất xưởng, 5 công ty lớn chiếm hơn 50% tổng thị trường. Điều này cho thấy các nhà sản xuất vừa và nhỏ còn lại làm nước tương với quy mô nhỏ để đáp ứng nhu cầu địa phương.

Không khí tại quầy hàng cũng khác nhau theo từng vùng. Ở quầy nước tương tại Hokkaido và Tohoku, những chai nhựa 1,8 lít được xếp ở kệ thấp nhất. Một lý do khiến mức tiêu thụ nước tương tại đây cao là dấu tích của tập quán làm thực phẩm ngâm nước tương để dự trữ vào mùa đông. Trên thực tế, các siêu thị trong vùng cũng bán nhiều sản phẩm ngâm nước tương.

Quầy nước tương ở Kyushu còn gây bất ngờ bởi số lượng chủng loại. Như nhiều người đã biết, nước tương Kyushu có vị ngọt. Ngoài nước tương ngọt, nơi đây còn có nước tương đậm thông thường, nước tương nhạt và nước tương umakuchi phát triển từ loại ngọt, có bổ sung thành phần tạo vị umami. Mỗi hãng đều cung cấp đủ 4 loại, vì vậy quầy nước tương tại Kyushu có vô số sản phẩm.

Nước tương ngọt có vị đậm đà và được cho là giúp làm nổi bật hương vị cá tươi. Có nhiều giả thuyết về lý do nước tương Kyushu có vị ngọt. Nước tương ngọt cũng được ưa chuộng tại Hokuriku, nên sự phù hợp với văn hóa ẩm thực sử dụng cá tươi có thể là một yếu tố. Những giả thuyết đáng chú ý khác cho rằng khí hậu nóng khiến cơ thể cần bù lượng đường và muối mất đi qua mồ hôi; đường từng dễ kiếm nhờ hoạt động thương mại tại Dejima, Nagasaki; hoặc do đây là vùng trồng mía.

Tuy nhiên, chai nước tương lớn khá nặng nên không dễ mua làm quà lưu niệm... Khi đó, miso là lựa chọn đáng cân nhắc. Loại miso được ưa chuộng cũng khác nhau theo vùng, với nguyên liệu như gạo, lúa mạch hoặc đậu nành. Ngay cả miso gạo phổ biến cũng có nhiều loại như Shinshu miso của tỉnh Nagano, Sendai miso của tỉnh Miyagi và Saikyo miso của Kyoto. Miso lúa mạch được sản xuất tại Kyushu, còn miso đậu nành phổ biến ở tỉnh Aichi. Tuy nhiên, cũng như nước tương, các loại miso này thường có bao bì lớn, mua về rồi cũng khó dùng hết.

Trong trường hợp đó, súp miso ăn liền tiện dụng là lựa chọn phù hợp. Súp miso ăn liền của nhà sản xuất địa phương không cồng kềnh, có thể nếm thử ngay trong chuyến đi và tất nhiên cũng rất hợp làm quà.

Một khu vực khác đáng chú ý tại siêu thị địa phương là quầy món chế biến sẵn. Trước đây, siêu thị chủ yếu bán thực phẩm tươi sống và nguyên liệu, nhưng nay cơm hộp cùng các món làm sẵn đã trở nên rất phổ biến. Ngày càng có nhiều siêu thị đầu tư vào lĩnh vực này, và tìm kiếm cơm hộp hay món ăn sử dụng nguyên liệu đặc trưng của vùng cũng trở thành một thú vui khi ghé siêu thị địa phương.

Tuy nhiên, siêu thị địa phương không phải lúc nào cũng chỉ bày món truyền thống. Ngay cả khi có khoảng 50 món chế biến sẵn, đôi lúc chỉ 3–4 món là đặc trưng của vùng. Quả thật, người dân địa phương đâu phải ngày nào cũng chỉ ăn món truyền thống.
Vì vậy, quan sát kỹ từng sản phẩm rất quan trọng. Chẳng hạn, một món trông giống đậu phụ chiên thông thường lại có thể là “agezuke” thấm xốt nước tương, đặc sản của thành phố Takayama, tỉnh Gifu.

Miền tây tỉnh Tottori còn có món “itadaki”, còn gọi là “nonoko-meshi”, được nấu với gạo và rau. Đây là món truyền thống mà người dân địa phương ai cũng biết, nhưng du khách chưa từng nghe đến rất dễ bỏ qua.

Các thực phẩm dùng hằng ngày và khó bảo quản lâu như bánh mì, sữa, đậu phụ cũng thường là hàng địa phương. Đặc biệt, bánh tươi nhiều khả năng được nhập từ các cửa hàng trong vùng. Ở những cố đô như Matsue thuộc tỉnh Shimane, siêu thị có thể bán wagashi do tiệm bánh lâu đời hơn 300 năm sản xuất, hay bánh ngọt kiểu Âu của các tiệm bánh mì nổi tiếng luôn có người xếp hàng. Hãy thử tìm kiếm nhé.

Kem địa phương cũng là món nên thử ngay khi bắt gặp. Những loại kem được người dân yêu thích thường rất độc đáo và thú vị. Vì không thể mang về làm quà, chúng đem lại cảm giác đặc biệt chỉ dành cho người đến tận nơi.
Ví dụ, “Momotaro”, loại kem địa phương của tỉnh Niigata, là sản phẩm nổi tiếng có mặt tại hầu hết mọi siêu thị trong tỉnh. Kem có kết cấu giòn xốp như đá bào. Dù tên là “Momotaro”, kem lại có vị dâu và dùng nước táo, hoàn toàn không có yếu tố nào liên quan đến đào. Trước đây tại Niigata, các quầy lễ hội và tiệm bánh kẹo thường bán món đá phủ siro đỏ. Vì món này có hình quả đào nên kem đá que dần được gọi là Momotaro. Bởi vậy, người Niigata không hề thấy lạ khi “Momotaro” có vị dâu. Thật thú vị khi chỉ từ một cây kem, bạn cũng có thể tiếp xúc với văn hóa địa phương.

Akita có một loại kem địa phương mang tên Babahera. Đây cũng là sản phẩm quen thuộc, thường có mặt tại các siêu thị trong tỉnh. Kem 2 màu hồng và vàng dễ thương được tạo hình như một bông hồng. Tên gọi bắt nguồn từ những người phụ nữ làm nông tại địa phương, gọi thân mật là “baba”, đi bán kem lưu động. Người ta nói rằng cái tên Babahera ra đời từ hình ảnh các “baba” dùng thìa dẹt “hera” để múc kem. Màu hồng có vị dâu, còn màu vàng mang vị chuối mộc mạc.

Bà Sugawara, người đã đi khắp các siêu thị địa phương trên toàn quốc, đã chọn ra những địa điểm đặc biệt dành cho độc giả GOOD LUCK TRIP. Tất cả đều là những siêu thị uy tín, được người dân địa phương yêu mến.

Bạn đã muốn ghé thăm những siêu thị địa phương đầy cá tính này chưa? Dù là nơi không thể thiếu trong cuộc sống thường ngày, với du khách, siêu thị còn là kho tàng nguyên liệu bản địa, nơi không chỉ tìm được quà lưu niệm mà còn có thể tiếp xúc với văn hóa ẩm thực Nhật Bản. Nếu đã đi du lịch mà không tìm một siêu thị địa phương thì thật đáng tiếc. Bạn sẽ khám phá sâu hơn sức hấp dẫn của vùng đất và có một chuyến đi đáng nhớ hơn.
Nếu không biết sản phẩm nào là đặc trưng của vùng, cách tốt nhất là hỏi người dân địa phương. Họ chắc chắn sẽ nhiệt tình chỉ dẫn. Bạn cũng có thể hỏi thêm về cách thưởng thức nhé!