【Gợi ý từ chuyên gia đam mê cà ri đập】Cảm nhận vẻ đẹp kết cấu của đập! Nhật Bản có cả những “con đập ăn được”

Đầu tiên là món cà ri mô phỏng đập đất, còn gọi là đập đắp đất. Đây là loại đập được tạo thành bằng cách đắp đất và thường không được nhiều người nhận ra là đập. Kết cấu khá đơn giản: đất được đắp thành hình thang để giữ nước, nên người dân địa phương thường gọi là hồ chứa nước.

Đập đất đầu tiên của Nhật Bản được cho là đập Sayamaike ở tỉnh Osaka, ra đời năm 616 và vẫn hoạt động đến nay. Ban đầu đập được xây để cung cấp nước tưới tiêu, nhưng hiện đóng vai trò phòng chống lũ lụt. Nhật Bản được cho là có khoảng 2.750 con đập, trong đó đập đất chiếm 45%. Dù ít được nhận biết, gần như cứ 2 con đập thì có 1 đập đất. Dưới đây là phiên bản tái hiện bằng cà ri.

Cơm được xếp thành hình thang để tái hiện trung thực đập đất. Dưa chua fukujinzuke mô phỏng tràn xả lũ dùng để xả nước khi hồ đầy.

Loại phổ biến nhất mà nhiều người hình dung khi nghe nói đến đập có lẽ là đập bê tông trọng lực. Khoảng 40% số đập tại Nhật Bản được cho là có kết cấu này. Bê tông của thân đập được xây thành dạng tam giác, dùng chính trọng lượng của đập để ngăn nước. Loại đập này được xây ở nơi có nền địa chất tương đối vững chắc.

Công trình xả nước có nhiều dạng khác nhau: có đập bố trí cửa xả trên toàn bộ mặt thân đập, cũng có đập hoàn toàn không trang bị cửa xả. Đập Miyagase ở tỉnh Kanagawa thường xuyên tổ chức xả nước phục vụ tham quan và đã trở thành một sự kiện được yêu thích.

Dưới đây là phiên bản cà ri tái hiện đập trọng lực.

Món ăn tái hiện chính xác kết cấu đập trọng lực, trong đó trọng lượng của đập chống lại áp lực từ xốt cà ri. Nhìn từ bên cạnh, phần cơm có hình tam giác. Điểm nhấn là dưa chua fukujinzuke mô phỏng dòng nước xả. Nhược điểm là phải dùng nhiều cơm nên tỷ lệ giữa cơm và cà ri hơi mất cân đối.

Đập vòm gây ấn tượng với thân đập uốn thành một đường cong đẹp mắt. Nhiều con đập nổi tiếng thường xuất hiện trong phim ảnh và hình chụp như đập Kurobe, Kawaji và Kawamata đều thuộc loại này. Vẻ đẹp của đường cong bê tông khiến đập vòm trở thành một trong những kiểu đập nổi bật nhất và có rất nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, trên thực tế Nhật Bản chỉ có 52 đập vòm, tương đương khoảng 2% tổng số đập trong nước.

Dưới đây là phiên bản tái hiện con đập này bằng cà ri.

Kết cấu này phân tán áp lực của cà ri sang hai bên phần cơm và đáy đĩa. Phần cơm mỏng hơn cà ri đập trọng lực và có dạng vòng cung, nên lượng cơm cũng ít hơn. Nhờ vẻ ngoài đẹp mắt cùng tỷ lệ cân đối giữa cơm và xốt, đây là món cà ri rất được yêu thích.

Nhiều người thường nghĩ đập được làm bằng bê tông, nhưng thực tế cũng có nhiều loại dùng vật liệu khác. Một trong số đó là đập đá đổ, chủ yếu được làm từ đá và đất sét. Lớp đất sét khó thấm nước được đặt ở giữa rồi phủ đá bên ngoài. Lớp đất sét trung tâm được gọi là lõi. Xét tổng thể, đập đá đổ được chia thành 3 loại: đập lõi giữa với lõi nằm ở trung tâm thân đập, đập lõi nghiêng với lõi bố trí chéo và đập có tường chắn nước bề mặt, không có lõi mà dùng nhựa đường hoặc bê tông gia cố phía hồ chứa để ngăn thấm.

Phiên bản tái hiện loại đập này được gọi vui là cà ri đắp cơm, thay vì đập đá đổ.

Phần cơm ngăn xốt cà ri đóng vai trò lõi, còn cơm chịu áp lực của cà ri được xếp xung quanh như đá. Khi ăn, bạn có thể tự hình dung vị trí của lõi và đoán xem đây là cà ri đắp cơm lõi giữa, lõi nghiêng hay có tường chắn nước bề mặt. Có lẽ món ăn sẽ càng ngon hơn khi vừa thưởng thức vừa suy ngẫm như vậy.

Phần cơm có hình dáng con đập và thực hiện cả chức năng “ngăn nước” của đập.
Cách trình bày như một món cà ri bị gạt sang một bên, thay vào đó người ăn có thể cảm nhận vẻ đẹp tạo hình của đập. Cà ri được phục vụ tại “Sanshuya” thuộc nhóm này.

Phần cơm có hình dáng con đập nhưng không thực hiện chức năng “ngăn nước”. Các món ăn kèm thường được bày ở phía hạ lưu, tạo nên vẻ đẹp trong cách trình bày món cà ri. Cà ri đập Kurobe thuộc nhóm này.

Đây là món cà ri được phục vụ tại nhà hàng bên cạnh đập. Món ăn không có hình dáng đập và hoàn toàn là cà ri thông thường, nhưng được đặt tên theo con đập dựa trên địa danh.

Thoạt nhìn khó phân biệt nhóm 1 và 2, nhưng điểm mấu chốt là món ăn có tái hiện đúng kết cấu của đập hay không.

Đập Tsuruda là đập bê tông trọng lực có thân đập lớn nhất Kyushu, dài 450 m và cao 117,5 m.

Năm 2018, nhân dịp dự án tái phát triển đập hoàn thành, Phòng Thương mại, Du lịch và Quảng bá thị trấn Satsuma đã dẫn đầu dự án cà ri đập nhằm tạo ra một sản phẩm quảng bá cho con đập. Trước tiên, họ chế tạo khuôn cơm để tái hiện đập. Ban đầu, một khuôn gỗ được làm rồi dùng làm mẫu để tạo khuôn nhựa, nhưng phát sinh nhiều vấn đề như cơm khó lấy ra và hình dáng không ổn định. Sau nhiều lần cải tiến, họ cuối cùng đã hoàn thiện khuôn bằng thép không gỉ. Tuy nhiên, đến giai đoạn ăn thử lại xuất hiện nhiều ý kiến như “quá nhiều cơm, không thể ăn hết”. Khuôn tiếp tục được điều chỉnh kích thước và làm lại, đồng thời chia thành nhiều phần để dễ tháo hơn trước khi hoàn thiện.
Hiện nay, cà ri đập Tsuruda làm bằng khuôn này được phục vụ tại 4 nhà hàng trong thị trấn. Ngoài việc sử dụng chung khuôn, mỗi nhà hàng có thể tự do biến tấu xốt, cách trình bày và nguyên liệu. So sánh những phiên bản cà ri đập Tsuruda mang dấu ấn riêng của từng nhà hàng cũng là một trải nghiệm thú vị.

Cà ri đập Kurobe, phiên bản khởi nguồn của cà ri đập, hiện cũng được yêu thích như một món ăn đặc trưng có thể thưởng thức trên toàn khu vực.

Năm 2009, 15 nhà hàng tại thành phố Omachi, nơi có đập Kurobe, bắt đầu phục vụ phiên bản cà ri đập Kurobe hiện đại. Để được sử dụng tên gọi cà ri đập Kurobe, món ăn phải tuân thủ các quy tắc dưới đây.

Tiếp theo là cà ri đập Fujiigawa tại thị trấn Shirosato, tỉnh Ibaraki. Món ăn ra đời từ dự án hợp tác giữa học sinh phân hiệu Johoku của Trường Trung học Mito Sakuranomaki tỉnh Ibaraki, sinh viên Đại học Tokiwa và Đội Hợp tác Phát triển Địa phương Shirosato, nhằm tạo sức sống cho Shirosato, nơi được gọi là “thị trấn ít được biết đến nhất” thuộc “tỉnh kém hấp dẫn nhất Nhật Bản”. Kinh phí dự án được huy động từ những người ủng hộ qua hình thức gọi vốn cộng đồng. Hiện món ăn được phục vụ tại nhà hàng trong “Cơ sở Nâng cao Sức khỏe Thị trấn Shirosato Hororu no Yu” với giới hạn 5 suất mỗi ngày.

Món cà ri đầy màu sắc này thú vị ngay từ vẻ ngoài, và mỗi nguyên liệu đều mang một ý nghĩa riêng.

Các nguyên liệu sử dụng chủ yếu là đặc sản địa phương. Phần cơm làm thân đập dùng “Kokekko-mai”, loại gạo Koshihikari trồng tại Shirosato. Thịt lợn nổi trên hồ chứa là “Shirosato King Pork”, giống lợn quý hiếm được chọn lọc và cải tiến qua 10 thế hệ trong 20 năm, nổi bật với thớ thịt mịn, bóng và săn chắc. Sản phẩm này được chứng nhận là đặc sản ngon của Ibaraki. Nấm shiitake và maitake mô phỏng lớp rêu trên thân đập được trồng tại Trung tâm Nấm Nanakai ở Shirosato, hoàn toàn không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và được chăm sóc trong nhà.

Món cà ri này cũng có chức năng xả nước. Trước khi ăn, hãy rút chiếc van (xúc xích) cắm trên thân đập để trải nghiệm cảnh xả nước. Với câu chuyện thú vị và ấm áp, đây là món cà ri đập đáng thử khi ghé qua khu vực này.

Đập Ozuchi nằm tại thành phố Koka, tỉnh Shiga. Đây là đập đá đổ được xây dựng nhằm giảm thiệt hại do lũ dọc trung và thượng lưu sông Yasu, đồng thời bảo đảm nguồn nước duy trì dòng chảy cùng các nhu cầu khác. Xung quanh có công viên đập, quảng trường ngắm cảnh và quảng trường đa năng. Tuyến tỉnh lộ đi qua cả đường trên đỉnh đập nối với Suzuka Skyline, tạo thành một cung đường tham quan thú vị.

Đặc điểm nổi bật nhất của đập Ozuchi là tràn xả lũ hình bán nguyệt. Do hạn chế địa hình khiến không thể lắp đặt loại tràn thông thường, 2 tràn xả lũ đường kính khoảng 30 m đã được xây dựng để điều chỉnh mực nước. Cao trình tràn xả lũ là 292 m. Khi mực nước hồ vượt 292 m, nước sẽ chảy qua tràn. Dòng nước ào ạt đổ xuống tràn bán nguyệt tạo cảm giác như người xem sắp bị hút vào.

Món cà ri tái hiện con đập độc đáo này là cà ri đập Ozuchi, được phục vụ tại “Nhà hàng Gensokyo, Okawara Onsen Kamoshika-so”.

Xốt cà ri thơm ngon được ninh với thịt lợn rừng địa phương, thịt kho shigureni, nước cốt dừa và nhiều loại gia vị. Trứng luộc bổ đôi cùng cà tím chiên mô phỏng tràn xả lũ hình tròn.

Ở thượng nguồn đập Ozuchi còn có đập Yasukawa, một đập bê tông trọng lực hiện được dùng để cung cấp nước nông nghiệp.

“Nhà hàng Gensokyo, Okawara Onsen Kamoshika-so” cũng phục vụ cà ri đập Yasukawa.

Món cà ri đập đầy đặn với nhiều thịt hươu chiên và cá wakasagi. Cả hai món đều rất đáng để thưởng thức.