
Cẩm nang hành hương Ohenro cho người mới bắt đầu | Từ cách khởi hành, chi phí, nghi thức đến hoàn nguyện tại 88 ngôi chùa Shikoku
Ohenro là hành trình viếng 88 thánh địa ở Shikoku gắn liền với Kobo Daishi Kukai. Toàn bộ cung đường dài khoảng 1.200-1.400 km, nhưng đây không phải chuyến đi chỉ dành cho một số người đặc biệt. Bất kể tín ngưỡng, tông phái hay tuổi tác, bạn đều có thể bắt đầu theo nhịp độ riêng mà không cần đi hết trong một lần. Tuy nhiên, người lần đầu trải nghiệm nên tìm hiểu trước nhiều điều.
Bài viết này giới thiệu toàn diện từ kiến thức cơ bản, cách hành hương, thời gian và chi phí tham khảo đến nghi thức, phép lịch sự khi viếng chùa và các lộ trình dành cho người mới. Hãy tham khảo nội dung để chọn cách phù hợp với thể lực và lịch trình của mình, rồi bắt đầu bằng một kế hoạch vừa sức.
Ohenro là gì?
Ohenro, hay hành hương Shikoku, là chuyến hành hương viếng 88 thánh địa ở Shikoku gắn liền với Kobo Daishi Kukai để cầu nguyện. Người hành hương lần lượt viếng từng chùa trên cung đường dài khoảng 1.200-1.400 km, trải rộng qua 4 tỉnh Tokushima, Kochi, Ehime và Kagawa. Hành trình này được cho là có lịch sử khoảng 1.200 năm. Ngày nay, ngoài mục đích củng cố đức tin, Ohenro còn được yêu thích như một chuyến đi khám phá thiên nhiên, lịch sử và văn hóa Shikoku. Trước tiên, hãy cùng tìm hiểu những kiến thức cơ bản về Ohenro qua 4 khía cạnh.
Mối liên hệ giữa Kobo Daishi Kukai và hành hương Shikoku
Kobo Daishi Kukai là một nhà sư sinh năm 774 tại tỉnh Sanuki, nay là thành phố Zentsuji thuộc tỉnh Kagawa. Ông sang nhà Đường học Mật giáo và được biết đến là người sáng lập Chân Ngôn tông sau khi trở về Nhật Bản. Tương truyền, từ thời trẻ ông đã chuyên tâm tu hành tại nhiều nơi ở Shikoku. Việc viếng thăm những vùng đất gắn liền với Kobo Daishi đã trở thành nền tảng tín ngưỡng của hành hương Shikoku. Tuy nhiên, có nhiều giả thuyết về thời điểm hình thành, và hành trình này được định hình dần dần qua hoạt động của các tín đồ cùng người tu hành.
Ban đầu, người tham gia chủ yếu là các nhà tu hành. Đến thời Edo, từ năm 1603 đến năm 1868, phong tục này dần phổ biến trong dân chúng. Năm 1687, nhà sư Shinnen xuất bản “Shikoku Henro Michishirube”, ghi lại số thứ tự của các chùa và lộ trình hành hương, qua đó đặt nền móng cho hành hương Shikoku.

88 thánh địa Shikoku là gì?
88 thánh địa Shikoku là tên gọi chung của 88 điểm hành hương trải rộng trên 4 tỉnh của đảo Shikoku. Mỗi ngôi chùa được gọi là fudasho, còn người hành hương, hay henro-san, sẽ đi khắp Shikoku và cầu nguyện trước vị Phật chính cùng Kobo Daishi tại từng chùa. Tên gọi fudasho bắt nguồn từ việc người hành hương xưa kia đóng những tấm thẻ ghi tên và thông tin khác lên cột chùa để đánh dấu đã đến viếng.
| Tỉnh | Số thứ tự chùa | Số chùa |
|---|---|---|
| Tokushima | Số 1-23 | 23 chùa |
| Kochi | Số 24-39 | 16 chùa |
| Ehime | Số 40-65 | 26 chùa |
| Kagawa | Số 66-88 | 23 chùa |
| Tổng cộng | Số 1-88 | 88 chùa |

Bốn tỉnh Shikoku là các đạo tràng “Phát tâm, Tu hành, Bồ đề và Niết bàn”
Bốn tỉnh Shikoku được chia thành 4 đạo tràng tương ứng với tên gọi lịch sử của từng vùng và các giai đoạn trên con đường giác ngộ.
Quan niệm này ví hành trình từ chùa số 1 đến chùa số 88 như chuyến đi từ mê lầm đến giác ngộ, tượng trưng cho sự trưởng thành về tinh thần qua hành hương.
| Tỉnh và tên gọi lịch sử | Đạo tràng | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Tokushima, Awa | Đạo tràng Phát tâm | Khơi dậy khát vọng giác ngộ và củng cố quyết tâm lên đường |
| Kochi, Tosa | Đạo tràng Tu hành | Thực hành giáo lý nhà Phật, rèn luyện thân tâm |
| Ehime, Iyo | Đạo tràng Bồ đề | Cầu tìm giác ngộ và đào sâu trí tuệ Phật pháp |
| Kagawa, Sanuki | Đạo tràng Niết bàn | Thể hiện cảnh giới giác ngộ, giải thoát khỏi phiền não và mê lầm |

Mục đích, ý nghĩa của Ohenro và lời dạy “Dogyo Ninin”
Hình thức hành hương Ohenro ngày càng đa dạng theo thời gian. Trước đây, đây chủ yếu là chuyến hành hương của các nhà sư tu tập. Ngày nay, người tham gia có nhiều động lực khác nhau như tìm lại chính mình, thư giãn hay khám phá văn hóa. Dù mục đích khác nhau, điều căn bản vẫn là chắp tay tại từng chùa và cầu nguyện trước vị Phật chính cùng Kobo Daishi.
Một trong những tư tưởng nâng đỡ người hành hương là “Dogyo Ninin”, nghĩa là Kobo Daishi luôn ở bên và cùng đồng hành. Đây là tín ngưỡng đặc trưng của hành hương Shikoku, thể hiện rằng ngay cả khi đi một mình, bạn cũng không bao giờ thực sự đơn độc.

Sức hấp dẫn của Ohenro mà người mới nên biết
Ohenro không chỉ là hành trình viếng 88 ngôi chùa Shikoku mà còn là dịp tiếp xúc với văn hóa được gìn giữ tại các chùa và địa phương, đồng thời dành thời gian cho riêng mình. Nhắc đến hành hương, nhiều người có thể hình dung một quá trình tu luyện khắc nghiệt. Tuy nhiên, mỗi người có mục đích và cách tiếp cận riêng, không nhất thiết phải đi theo cùng một hình thức. Những cuộc gặp gỡ trên đường cũng góp phần làm chuyến đi thêm sâu sắc. Dưới đây là những nét hấp dẫn mà người lần đầu hành hương Ohenro nên biết.
Đối diện với chính mình qua lời cầu nguyện
Trong hành trình Ohenro, bạn sẽ chắp tay và lặng lẽ cầu nguyện tại từng chùa. Cuộc sống thường ngày với công việc, việc nhà và nhiều chuyện vụn vặt khiến không ít người khó có đủ thời gian nhìn lại cảm xúc của mình. Khoảnh khắc viếng chùa là cơ hội tạm rời xa nhịp sống thường nhật và suy ngẫm lại hoàn cảnh hiện tại. Nội dung cầu nguyện tùy mỗi người, có thể là hy vọng cho tương lai, sức khỏe của gia đình hoặc cầu siêu cho người đã khuất. Ngay cả khi không có mong ước cụ thể, việc tĩnh tâm và chắp tay cầu nguyện vẫn mang ý nghĩa riêng. Bạn cũng có thể tạm rời điện thoại thông minh để chú ý đến cảnh vật trước mắt. Đừng vội tìm một câu trả lời đặc biệt; hãy chậm rãi suy nghĩ về điều mình thật sự trân trọng. Từng khoảnh khắc như vậy sẽ hợp thành một hành trình nội tâm.

Khám phá thiên nhiên, lịch sử và văn hóa Shikoku
Cung đường hành hương mở ra nhiều cảnh sắc phong phú của Shikoku. Bạn có thể chiêm ngưỡng cảnh quan thay đổi liên tục, từ không gian rộng mở ven biển, lối vào chùa yên tĩnh giữa núi rừng đến những ngõ nhỏ trong phố. Mỗi ngôi chùa đều có lịch sử riêng cùng nhiều điểm tham quan văn hóa như chính điện, tượng Phật và các công trình kiến trúc. Không khí ở từng chùa cũng khác biệt, càng đi nhiều bạn càng cảm nhận rõ nét cá tính riêng. Nếu tìm hiểu lịch sử trước khi đến, cùng một chuyến viếng chùa cũng có thể để lại ấn tượng khác.
Một nét hấp dẫn khác là cơ hội khám phá văn hóa ẩm thực địa phương trên đường đi. Đây vừa là hành trình tín ngưỡng, vừa là chuyến du ngoạn vùng đất Shikoku, nơi bạn có thể thưởng thức những đặc sản như cá ngừ katsuo áp chảo của Kochi hay quýt Ehime.
Trực tiếp cảm nhận khí hậu, thổ nhưỡng và cuộc sống địa phương, từ đó mở rộng mối quan tâm, cũng là một phần thú vị của Ohenro.

Tận hưởng những cuộc giao lưu ấm áp với người dân địa phương
Ở Shikoku đã hình thành văn hóa Osettai, theo đó người dân địa phương nồng hậu đón tiếp người hành hương. Dù không còn phổ biến như trước, Osettai vẫn có nhiều hình thức như mời đồ uống, thức ăn, chỉ đường hoặc cung cấp chỗ nghỉ chân. Đây là sự tiếp đãi miễn phí bắt nguồn từ tín ngưỡng và lòng tốt, không đòi hỏi lợi ích vật chất. Việc này còn mang ý nghĩa giúp người tiếp đãi tích đức và nhờ người hành hương thay mình đi lễ. Những nghĩa cử ấy là nguồn động viên đáng quý cho người đang vượt qua chặng đường dài. Những cuộc trò chuyện với chủ nhà trọ hay câu chuyện địa phương do người dân kể cũng trở thành kỷ niệm của chuyến đi. Cảm nhận sự kết nối giữa con người với nhau là một nét hấp dẫn khác của Ohenro.

Cách hành hương Ohenro | Jun-uchi, Gyaku-uchi, Toshi-uchi, Kugiri-uchi và Ikkoku-mairi
Ohenro có nhiều hình thức hành hương khác nhau tùy theo thứ tự viếng chùa và cách sắp xếp lịch trình. Bạn không cần đi hết cung đường trải rộng khắp Shikoku trong một lần mà có thể tự do quyết định phạm vi muốn đến. Khả năng lập kế hoạch dựa trên số ngày có thể thu xếp, thể lực và mục đích chuyến đi cũng là một đặc trưng của Ohenro. Trước tiên, hãy tìm hiểu sự khác nhau giữa các hình thức tiêu biểu và chọn cách phù hợp với mình.
Jun-uchi và Gyaku-uchi
Jun-uchi là cách bắt đầu từ chùa số 1 Ryozenji ở tỉnh Tokushima và kết thúc tại chùa số 88 Okuboji ở tỉnh Kagawa. Vì đi theo thứ tự số của các chùa, bạn có thể tham khảo biển chỉ dẫn và sách hướng dẫn, nhờ đó người mới cũng dễ lập kế hoạch. Đây cũng là hình thức hành hương phổ biến nhất.
Ngược lại, Gyaku-uchi là cách đi từ chùa số 88 về chùa số 1 theo thứ tự ngược. Có truyền thuyết cho rằng hành hương ngược vào năm nhuận sẽ nhận được công đức tương đương 3 lần đi xuôi. Truyền thuyết này cũng liên quan đến câu chuyện về Emon Saburo gắn với Kobo Daishi. Đây là quan niệm dựa trên tín ngưỡng, không phải quy định bắt buộc khi hành hương. Ngoài ra, cách không theo thứ tự mà tự do viếng chùa tùy lịch trình được gọi là Midare-uchi.

Toshi-uchi và Kugiri-uchi
Toshi-uchi là cách viếng đủ 88 ngôi chùa Shikoku trong một chuyến đi. Trong khi đó, Kugiri-uchi là chia toàn bộ hành trình thành nhiều chuyến. Bạn có thể bắt đầu chuyến sau từ nơi kết thúc lần trước hoặc tự thiết lập từng chặng theo hoàn cảnh của mình. Nếu lần đầu hành hương và lo ngại về chuyến đi dài ngày, Kugiri-uchi là lựa chọn phù hợp.
| - | Toshi-uchi | Kugiri-uchi |
|---|---|---|
| Cách hành hương | Viếng đủ 88 ngôi chùa trong một chuyến | Chia toàn bộ hành trình thành nhiều chuyến |
| Thời gian cần thiết | Cần kỳ nghỉ dài, thời gian thay đổi nhiều tùy phương tiện | Có thể đi từng phần vào cuối tuần hoặc kỳ nghỉ lễ |
| Đối tượng phù hợp | Người có nhiều thời gian và muốn đi khắp Shikoku trong một chuyến | Người khó thu xếp kỳ nghỉ dài vì công việc hoặc gia đình |
| Đặc điểm | Mang lại cảm giác đắm mình trong hành trình và thành tựu khi hoàn tất trong một lần | Có thể hành hương vừa sức theo lịch trình và nhịp độ riêng |

Ikkoku-mairi
Ikkoku-mairi là hình thức chia các chùa trên cung đường Shikoku thành 4 vùng theo tên gọi lịch sử Awa, Tosa, Iyo và Sanuki, rồi lần lượt hành hương từng vùng. Đây là một dạng Kugiri-uchi, tương ứng với 4 đạo tràng Phát tâm, Tu hành, Bồ đề và Niết bàn đã đề cập ở trên. Vì hoàn tất từng vùng một nên bạn dễ đặt mục tiêu cho hành trình dài hạn. Chẳng hạn, chuyến đầu đi Awa, chuyến sau đi Tosa. Số lượng chùa, phong cảnh và đặc điểm đường đi cũng khác nhau giữa các vùng, vì vậy bạn có thể cảm nhận nét riêng của từng địa phương.

Phương tiện di chuyển khi hành hương Ohenro | So sánh 5 hình thức
Đi bộ không phải cách duy nhất để viếng 88 ngôi chùa Shikoku. Hiện nay có nhiều lựa chọn như ô tô, xe đạp, xe máy, phương tiện công cộng và tour. Mỗi cách mang lại nhịp độ, góc nhìn cảnh quan, yêu cầu thể lực và trải nghiệm khác nhau. Bạn cũng không cần chỉ dùng một phương tiện mà có thể thay đổi theo từng chặng. Dưới đây là 5 hình thức tiêu biểu.
| Phương tiện | Ưu điểm chính | Đối tượng phù hợp |
|---|---|---|
| Đi bộ | Thưởng ngoạn sâu sắc thiên nhiên và giao lưu với người dân địa phương | Người có đủ thể lực, thời gian và muốn thong thả hành hương |
| Ô tô | Di chuyển hiệu quả, dễ ghé các điểm tham quan | Người quen lái xe và muốn hoàn thành trong thời gian ngắn |
| Xe đạp hoặc xe máy | Đi được xa hơn so với đi bộ mà vẫn thưởng ngoạn cảnh sắc trên đường | Người quen điều khiển xe hai bánh và coi trọng tính cơ động |
| Xe buýt hoặc tàu điện | Không phải chịu gánh nặng lái xe và tận dụng được phương tiện công cộng | Người không muốn lái ô tô và muốn kết hợp với đi bộ |
| Tour Ohenro | Có đơn vị phụ trách sắp xếp phương tiện và lịch trình | Người lần đầu tham gia, lo lắng về khâu chuẩn bị và đặt dịch vụ |
Hành hương đi bộ
Hành hương đi bộ là phương pháp truyền thống, trong đó người tham gia tự bước theo cung đường từ chùa này đến chùa kế tiếp.
Điểm hấp dẫn là được cảm nhận gần gũi thiên nhiên Shikoku và giao lưu với người dân địa phương cùng những người hành hương khác. Bạn cũng dễ chú ý đến các làng nhỏ hay cột mốc cổ mà ô tô thường đi qua rất nhanh, nhờ đó có nhiều cơ hội tìm hiểu đời sống và lịch sử của vùng đất. Việc tự mình vượt qua chặng đường dài và đến được từng chùa mang lại cảm giác thành tựu lớn.
Tuy nhiên, đi bộ toàn bộ hành trình đòi hỏi nhiều thời gian và thể lực. Bạn chịu ảnh hưởng trực tiếp của thời tiết, đồng thời có những chặng qua đường núi và dốc cao, nên việc quản lý sức khỏe và chuẩn bị kỹ lưỡng là rất cần thiết. Người mới nên thử từ một chặng ngắn, bằng phẳng rồi tăng dần quãng đường.

Hành hương bằng ô tô thuê
Hành hương bằng ô tô là sử dụng xe cá nhân hoặc xe thuê để viếng các chùa. So với đi bộ, thời gian di chuyển ngắn hơn, giúp bạn dễ dàng viếng chùa hiệu quả ngay cả khi lịch trình hạn chế. Có thể để hành lý trong xe nên việc tham quan nhẹ nhàng hơn, đồng thời có thêm thời gian thưởng thức ẩm thực và du lịch giữa các chặng. Một ưu điểm khác là có thể lên lịch theo nhịp độ riêng mà không bị ràng buộc bởi giờ chạy của phương tiện công cộng.
Tuy nhiên, bạn thường có ít cơ hội thong thả thưởng ngoạn phong cảnh và giao lưu với người dân địa phương. Lái xe ở nơi xa lạ cũng có thể gây mệt mỏi hơn dự kiến. Cần kiểm tra vị trí, điều kiện sử dụng bãi đỗ xe và tình trạng đường sá. Nếu thuê xe, hãy xác nhận trước địa điểm nhận, trả xe và giờ hoạt động.

Hành hương bằng xe đạp hoặc xe máy
Hành hương bằng xe đạp hoặc xe máy kết hợp sự gần gũi của đi bộ với tính cơ động của ô tô. Bạn có thể trực tiếp cảm nhận gió, mùi hương và sự thay đổi nhiệt độ, đồng thời di chuyển trên phạm vi rộng hơn so với đi bộ.
Khả năng xoay xở linh hoạt và dễ ghé những nơi gây chú ý cũng là ưu điểm.
Tuy nhiên, Shikoku có nhiều đồi núi và những đoạn dốc kéo dài. Khi trời mưa, cần đặc biệt chú ý tầm nhìn và tình trạng mặt đường. Khả năng chở hành lý hạn chế hơn ô tô, vì vậy nên sắp xếp đồ đạc nhẹ và gọn.

Hành hương bằng xe buýt và tàu điện
Đây là cách sử dụng phương tiện công cộng để hành hương. Shikoku có các tuyến JR, đường sắt tư nhân và xe buýt nội vùng, cho phép bạn đến nhiều chùa từ ga hoặc trạm xe buýt. Trong lúc di chuyển, bạn có thể ngắm cảnh qua cửa sổ và tiến hành chuyến đi tương đối chủ động.
Tuy nhiên, một số tuyến có ít chuyến, trong khi có những nơi khó tiếp cận nếu chỉ dùng phương tiện công cộng. Việc chuyển tuyến và chờ đợi khiến số chùa có thể viếng trong một ngày thường bị hạn chế. Nên kết hợp taxi khi cần thiết.

Tour hành hương Ohenro
Tour Ohenro là hình thức đăng ký chuyến hành hương do công ty du lịch hoặc đơn vị khác tổ chức. Lịch trình viếng chùa và phương tiện di chuyển được sắp xếp sẵn, thường kèm nơi lưu trú và bữa ăn. Vì giảm bớt nỗi lo và gánh nặng trên đường, người mới cũng dễ yên tâm tham gia. Có nhiều gói để lựa chọn như tour trong ngày, có hướng dẫn viên hoặc sendatsu giàu kinh nghiệm đi cùng, hay cho phép đăng ký một mình. Nội dung, thời gian và chi phí khác nhau tùy tour, vì vậy hãy tìm phương án phù hợp. Mặt khác, cần lưu ý rằng lịch trình đã cố định nên mức độ tự do trong chuyến đi thấp hơn.

Thời gian và chi phí tham khảo cho hành trình Ohenro
Khi lên kế hoạch Ohenro, thời gian và chi phí cần thiết là những vấn đề được quan tâm. Các khoản này thay đổi tùy phương tiện như đi bộ, ô tô, xe đạp và nơi lưu trú. Tuy nhiên, nếu nắm trước mức ước tính tổng quát, bạn sẽ dễ xây dựng kế hoạch phù hợp. Dưới đây là thời gian cần thiết, cơ cấu chi phí và ví dụ ngân sách khi viếng đủ 88 ngôi chùa.
Mất bao nhiêu ngày để viếng đủ các chùa?
Khi viếng đủ 88 ngôi chùa Shikoku, số ngày cần thiết khác nhau tùy phương tiện. Dưới đây là mức tham khảo phổ biến, nhưng bạn nên dành thời gian dự phòng cho những tình huống bất ngờ.
| Phương tiện | Thời gian tham khảo cho Toshi-uchi | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đi bộ | Khoảng 45-60 ngày | Khoảng 20-30 km mỗi ngày, thay đổi tùy thể lực và tình trạng đường hành hương |
| Ô tô hoặc xe máy | Khoảng 10-14 ngày | Tính theo khoảng 6-9 chùa mỗi ngày |
| Xe đạp | Khoảng 20-40 ngày | Thay đổi tùy đường dốc, lộ trình và thể lực |
| Xe buýt hoặc tàu điện | Không có mức chung | Khác biệt lớn tùy số chuyến, việc chuyển tuyến và các đoạn đi bộ |
| Tour | Khoảng 9-12 ngày | Tùy chương trình của công ty du lịch như Toshi-uchi hoặc Kugiri-uchi |
Lưu ý: Thời gian có thể thay đổi tùy số ngày phải dừng vì thời tiết, ngày nghỉ và thời gian lưu lại tại mỗi chùa.

Chi phí cần thiết và ngân sách tham khảo
Các khoản chi chính cho Ohenro gồm đi lại, lưu trú, ăn uống, phí Nokyo và mua vật dụng hành hương. Tổng chi phí thay đổi đáng kể tùy cơ sở lưu trú, nội dung bữa ăn và phương tiện, đồng thời thường tăng theo số ngày. Ước tính từng khoản như sau.
| Hạng mục | Mức tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lưu trú | Khoảng 4.000-12.000 yên mỗi đêm |
Shukubo, nhà trọ, khách sạn... Thay đổi tùy có kèm bữa ăn hay không |
| Ăn uống | Khoảng 2.000-5.000 yên mỗi ngày | Bữa ăn không bao gồm trong phí lưu trú, đồ uống, đồ ăn nhẹ... |
| Phí Nokyo |
44.000 yên, tương đương 88 chùa × 500 yên Phí Nokyo trên tranh cuộn hoặc áo trắng khác với mức này |
Chi phí nhận thư pháp mực đen và Goshuin trong sổ Nokyocho |
| Vật dụng hành hương | Từ khoảng 15.000 yên |
Sổ Nokyocho, áo trắng, gậy Kongozue, nón Sugagasa... Không bao gồm đồ leo núi thông thường |
| Đi lại | Tùy phương tiện và điểm xuất phát | Chi phí khứ hồi đến Shikoku, giá vé trong Shikoku, tiền thuê xe, nhiên liệu, phí cao tốc... |
| Khác | Tùy dịch vụ sử dụng và từng người | Tiền công đức, đồ dùng hằng ngày, chi phí lặt vặt, khoản dự phòng... |
Dựa trên các khoản trên, tổng chi phí ước tính theo từng phương thức di chuyển như sau.
| Hình thức | Số ngày | Tổng chi phí tham khảo |
|---|---|---|
| Hành hương đi bộ theo Toshi-uchi | Khoảng 50 ngày | Khoảng 450.000-600.000 yên |
| Hành hương bằng ô tô thuê theo Toshi-uchi | Khoảng 12 ngày | Khoảng 250.000-400.000 yên |
| Kugiri-uchi 2 ngày 1 đêm, bằng ô tô thuê, khoảng 10 chùa | 2 ngày | Khoảng 30.000-60.000 yên |
Lưu ý: Ước tính cho mỗi người. Chi phí khứ hồi đến Shikoku, quà lưu niệm và các khoản khác được tính riêng; tổng số tiền thay đổi tùy cơ sở lưu trú, bữa ăn...

Các lộ trình hành hương ngắn ngày và trải nghiệm Ohenro phù hợp với người mới
Dù quan tâm đến Ohenro, nhiều người vẫn cảm thấy khó có thể lập tức viếng đủ 88 ngôi chùa Shikoku. Bắt đầu từ một hành trình ngắn cũng là lựa chọn phù hợp. Có những lộ trình cho phép viếng vài chùa trong khoảng 1 ngày, là điểm khởi đầu vừa đủ để cảm nhận bầu không khí hành hương. Khi trực tiếp đến các chùa, bạn cũng hiểu được trình tự viếng và sự khác biệt giữa từng nơi. Dưới đây là 4 lộ trình dễ thử sức đối với người mới.
Trải nghiệm hành hương đi bộ
Nếu muốn thử hành hương đi bộ đúng nghĩa, lộ trình trải nghiệm tại tỉnh Tokushima là lựa chọn phù hợp. Đây là cung đường cho người mới, lần lượt đi từ chùa số 1 Ryozenji đến chùa số 5 Jizoji. Tổng quãng đường khoảng 11 km, thời gian đi bộ mỗi chặng khoảng 25-90 phút. Đường hành hương nhìn chung bằng phẳng nên người lần đầu cũng dễ thử sức. Nếu lo ngại về thể lực hoặc thời gian, bạn có thể dùng xe buýt, taxi hay phương tiện khác ở một số đoạn. Trên đường còn có nhiều điểm đáng xem tại từng chùa. Trước tiên, hãy ghé từng nơi và kiểm tra nhịp độ đi bộ phù hợp với mình.

Hành hương 5 chùa Tokushima
Hành hương 5 chùa Tokushima là lộ trình viếng 5 địa điểm trong thành phố Tokushima, từ chùa số 13 Dainichiji đến chùa số 17 Idoji. Các chùa nằm rải rác trong một khu vực tương đối gần nhau và từ lâu nơi đây đã nổi tiếng với lộ trình 5 chùa. Tổng quãng đường khoảng 8 km, mất khoảng 6 giờ nếu đi thong thả. Vì đường đi bằng phẳng, bạn có thể trải nghiệm hành hương như dạo phố; đây cũng là lộ trình thích hợp để thử Kugiri-uchi. Năm ngôi chùa thuộc các tông phái khác nhau và thờ những vị Phật chính khác nhau, qua đó thể hiện nét riêng của từng nơi. Bạn cũng có thể thuê xe đạp quanh ga Tokushima, nên việc lập kế hoạch theo phương tiện khá thuận tiện.

Hành hương 7 chùa Zentsuji
Hành hương 7 chùa Zentsuji là lộ trình viếng 7 ngôi chùa từ số 71 Iyadaniji đến số 77 Doryuji, nằm tại thành phố Zentsuji và các khu vực lân cận thuộc tỉnh Kagawa. Đây là hình thức hành hương được yêu thích từ thời Edo, với tổng quãng đường khoảng 16 km. Có thể hoàn tất trong 1 ngày bằng ô tô hoặc xe đạp, nhưng trải nghiệm đi bộ thong thả trong 2 ngày 1 đêm cũng đáng cân nhắc. Chùa số 75 Zentsuji là tổng bản sơn của phái Zentsuji thuộc Chân Ngôn tông, được xây tại nơi Kukai chào đời. Mỗi chùa thờ một pho tượng trong Thất Phúc Thần để du khách chạm vào cầu may; tương truyền viếng đủ các nơi sẽ nhận được 7 điều phúc lành. Trên đường, bạn có thể thưởng ngoạn đồng bằng Sanuki, cảnh làng quê ven núi và văn hóa ẩm thực địa phương, rất phù hợp với người mới muốn kết hợp cùng chuyến du lịch Shikoku.

Hành hương 5 đại tự phía đông Sanuki
Hành hương 5 đại tự phía đông Sanuki là lộ trình viếng 5 ngôi chùa ở phía đông tỉnh Kagawa, từ chùa số 84 Yashimaji đến chùa số 88 Okuboji. Đây là con đường hoàn nguyện khép lại hành trình Jun-uchi, còn được gọi là “5 ngôi chùa cuối”, giúp người hành hương thêm vững lòng hướng tới việc thực hiện tâm nguyện. Thời gian tham khảo là khoảng 1 ngày bằng ô tô hoặc khoảng 1 ngày rưỡi nếu đi bộ. Bạn có thể khám phá lịch sử và các điểm tham quan gắn với từng chùa, như cảnh quan liên quan đến cuộc chiến Genpei, dáng núi Gokenzan và truyền thuyết nữ thợ lặn lấy ngọc. Lộ trình phù hợp với người muốn thư giãn tâm trí giữa phong cảnh thanh bình.

Osunafumi là gì? Cách trải nghiệm hành hương Shikoku ngay tại địa phương
Osunafumi là hình thức lần lượt cầu nguyện trong khi giẫm lên cát được thu thập từ từng ngôi trong 88 chùa Shikoku. Tương truyền hình thức này được nghĩ ra vào thời Edo dành cho những người không thể đến Shikoku hành hương vì nhiều lý do.
Các “thánh địa mô phỏng” và “đạo tràng Osunafumi”, nơi trưng bày tượng hoặc tranh đại diện cho vị Phật chính của từng chùa và trải cát lấy từ ngôi chùa đó phía trước, đã lan rộng trên khắp Nhật Bản. Người ta tin rằng cầu nguyện tại những nơi này sẽ nhận được công đức tương đương với việc thực sự hành hương Shikoku. Hiện nay, bạn vẫn có thể trải nghiệm tại chùa số 75 Zentsuji, chùa số 88 Okuboji và trong các sự kiện giới hạn thời gian ở nhiều chùa trên toàn quốc. Trước khi bắt đầu hành trình Ohenro thực sự, trải nghiệm Osunafumi là cách phù hợp để làm quen với bầu không khí.

Chuẩn bị, trang phục và nơi lưu trú cần biết trước khi hành hương Ohenro
Ngoài cách hành hương, bạn cũng nên chuẩn bị trước về thời điểm ghé thăm, trang phục, đồ dùng và nơi lưu trú. Đặc biệt, người mới thường băn khoăn không biết cần chuẩn bị những gì và nên chọn loại hình lưu trú nào. Dưới đây là thông tin hữu ích theo từng hạng mục trước khi khởi hành.
Thời điểm thích hợp để hành hương Ohenro
Thời điểm phù hợp để hành hương Ohenro là mùa xuân, từ tháng 3 đến tháng 5, và mùa thu, từ tháng 9 đến tháng 11, khi khí hậu tương đối ôn hòa.
Bạn có thể vừa hành hương vừa thưởng ngoạn thiên nhiên Shikoku, như hoa anh đào và cây cối xanh non vào mùa xuân hay lá đỏ vào mùa thu. Đặc biệt với người đi bộ, đây là những mùa thích hợp cho việc di chuyển đường dài vì ít mất sức do nóng hoặc lạnh. Vào mùa hè, cần đề phòng sốc nhiệt và mất nước; mùa đông phải chú ý tuyết rơi và mặt đường đóng băng ở vùng núi. Khí hậu và thời tiết khác nhau tùy khu vực, vì vậy hãy kiểm tra dự báo thời tiết, thông tin đường sá và chuẩn bị trang bị phù hợp theo mùa trước khi khởi hành.

Các loại vật dụng hành hương và công dụng | Áo trắng, gậy Kongozue, sổ Nokyocho...
Ohenro có trang phục đặc trưng của người hành hương và các dụng cụ dùng khi viếng chùa. Mỗi món đều có ý nghĩa và vai trò riêng; việc sử dụng chúng cũng giúp bạn chuẩn bị tinh thần cho chuyến hành hương. Tuy nhiên, không cần sắm đủ mọi thứ ngay từ đầu mà chỉ cần chuẩn bị theo hình thức hành hương đã chọn.
Các vật dụng tiêu biểu được liệt kê dưới đây. Bạn có thể mua tại cửa hàng trước cổng chùa số 1 Ryozenji, cửa hàng Phật cụ trong Shikoku hoặc qua mạng.
| Vật dụng | Vai trò và ý nghĩa |
|---|---|
| Byakue, áo trắng | Trang phục truyền thống của người hành hương, mặc khoác ngoài quần áo thường ngày. |
| Wagesa | Pháp phục dùng khi lễ bái, là dạng đơn giản hóa của áo cà sa và được đeo quanh cổ. |
| Sugagasa | Nón bảo vệ đầu khỏi nắng, gió và mưa. Trên nón có ghi “Dogyo Ninin”, chữ Phạn tượng trưng cho Kobo Daishi và các ký hiệu khác. |
| Gậy Kongozue | Cây gậy được coi là biểu tượng của Kobo Daishi, đồng thời hỗ trợ việc đi bộ. |
| Tràng hạt Juzu | Pháp cụ sử dụng khi viếng chùa và tụng kinh. |
| Sách kinh Kyohon | Ghi các bài kinh đọc khi lễ bái như Bát Nhã Tâm Kinh và chân ngôn của vị Phật chính tại từng chùa. |
| Thẻ Osamefuda | Thẻ ghi họ tên, điều cầu nguyện và thông tin khác, được dâng tại chính điện hoặc Daishido. |
| Sổ Nokyocho | Cuốn sổ dùng để nhận thư pháp mực đen và Goshuin, chứng nhận đã tụng kinh hoặc thực hiện nghi thức sau khi viếng chùa. |
| Túi Zudabukuro | Túi đựng chung các vật dụng lễ bái như sổ Nokyocho, sách kinh và hương. |

Trang phục và giày dễ đi phù hợp với Ohenro
Không có quy định nghiêm ngặt về trang phục. Bạn có thể viếng chùa bằng quần áo thường ngày hoặc đồ leo núi, đi bộ đường dài. Tuy nhiên, nếu khoác áo trắng, đeo Wagesa, đội nón Sugagasa và cầm gậy Kongozue, bạn sẽ có trang phục Ohenro truyền thống. Người xung quanh cũng dễ nhận ra bạn là người hành hương và chủ động bắt chuyện. Điều quan trọng là giữ sự trang nghiêm phù hợp với chùa và chọn trang phục thoải mái khi di chuyển lâu. Đặc biệt khi đi bộ, nên chuẩn bị quần áo thấm hút mồ hôi, nhanh khô và áo khoác dễ mặc cởi; mặc nhiều lớp giúp điều chỉnh theo mức vận động. Giày phù hợp gồm giày thể thao, giày đi bộ hoặc giày trekking vừa chân và đã quen sử dụng. Vì có những đoạn đường núi và bậc đá, hãy chọn loại nhẹ, có đệm tốt và chống trượt.

Những vật dụng cần thiết khi hành hương Ohenro
Ngoài đồ dùng hành hương, bạn còn cần các vật dụng du lịch thông thường dùng trên đường và tại nơi lưu trú.
Đặc biệt, hành hương đi bộ đòi hỏi di chuyển trong thời gian dài, vì vậy không nên mang hành lý quá nặng. Các vật dụng chính gồm:
| Vật dụng | Tiêu chí lựa chọn và công dụng |
|---|---|
| Ba lô | Chọn loại phù hợp với vóc dáng; dung tích khoảng 25 lít là mức tham khảo khi đi bộ |
| Bình nước | Mang theo để thường xuyên bổ sung nước |
| Áo mưa | Áo poncho hoặc đồ đi mưa có thể che cả ba lô sẽ tiện lợi |
| Quần áo và tất thay | Dùng thay khi bị ướt do mồ hôi hoặc mưa |
| Tiền mặt | Dùng cho tiền công đức, phí Nokyo và thanh toán tại nơi chỉ nhận tiền mặt |
| Pin sạc dự phòng | Phục vụ việc xem bản đồ, thông tin giao thông và liên lạc khi khẩn cấp |
| Đồ sơ cứu và thuốc | Băng cá nhân, băng dán hỗ trợ, thuốc thường dùng... |
| Vật dụng hữu ích khác | Khăn, đồ ăn bổ sung năng lượng, thuốc chống côn trùng, nhà vệ sinh di động, túi nhựa... |

Shukubo là gì? Sức hấp dẫn và lưu ý khi nghỉ tại chùa
Shukubo là cơ sở lưu trú do chùa thiết lập. Ban đầu nơi đây dành cho các nhà sư tu hành và người đến lễ chùa, nhưng hiện nay khách du lịch và người hành hương thông thường cũng có thể nghỉ lại. Ngoài không gian yên tĩnh, một số nơi còn cho phép trải nghiệm thời kinh sáng sớm, tụng kinh và thưởng thức ẩm thực chay Shojin Ryori.
Tuy nhiên, về nguyên tắc cần đặt chỗ trước. Cơ sở vật chất và điều kiện sử dụng khác nhau tùy Shukubo; một số điểm khác khách sạn thông thường là nhà vệ sinh dùng chung, có giờ đóng cổng và tắt đèn. Ngoài việc tuân thủ quy định, bạn cũng cần thể hiện sự tôn trọng đối với chùa. Nếu điều kiện không phù hợp, có thể chọn nhà trọ hoặc khách sạn bình dân.

Nghi thức viếng chùa và phép lịch sự cơ bản
Trong hành trình Ohenro có những nghi thức cơ bản từ lúc đến chùa cho tới khi rời khuôn viên. Ban đầu bạn có thể bối rối, nhưng khi nắm được trình tự sẽ dần viếng chùa một cách bình tĩnh hơn. Không cần thực hiện mọi thứ hoàn hảo ngay lập tức; bạn chỉ cần làm quen từng bước. Dưới đây là quy trình thông thường.
Trình tự viếng chùa
Sau khi đến chùa, hãy ý thức rằng mình sắp bước vào nơi linh thiêng của chư Phật và chuẩn bị tâm thế cầu nguyện. Khi tụng kinh hoặc chắp tay, điều quan trọng là đứng ở vị trí không cản trở những người khác.
Trình tự thông thường như sau.
| Thứ tự | Nghi thức và lưu ý |
|---|---|
| 1. Cổng Sanmon | Dừng trước cổng, chắp tay, cúi chào một lần rồi bước vào khuôn viên |
| 2. Bể nước Chozu | Dùng gáo rửa tay trái rồi tay phải, hứng nước bằng tay trái để súc miệng, cuối cùng rửa sạch gáo |
| 3. Tháp chuông |
Tại chùa có chuông và cho phép khách tự đánh, hãy đánh một lần trước khi lễ bái Không đánh chuông sau khi lễ vì được gọi là “chuông quay về” và bị coi là điềm không lành |
| 4. Chính điện |
Thực hiện theo thứ tự: thắp nến, thắp hương, dâng Osamefuda, dâng tiền công đức, chắp tay và tụng kinh Hãy dùng bật lửa hoặc diêm của mình để thắp nến, không lấy lửa từ nến của người khác |
| 5. Daishido |
Cầu nguyện trước Kobo Daishi theo quy trình tương tự chính điện Khi tụng kinh, bỏ qua chân ngôn của vị Phật chính |
| 6. Quầy Nokyo | Đưa sổ Nokyocho, nộp khoản phí quy định và nhận Goshuin |
| 7. Cổng Sanmon | Quay về phía khuôn viên, chắp tay và cúi chào một lần trước khi ra khỏi cổng |
Lưu ý: Kiểm tra trước giờ viếng và giờ tiếp nhận tại quầy Nokyo của từng chùa.
Lưu ý: Nếu mặc quần áo thường ngày, tránh trang phục để lộ nhiều da như áo ba lỗ hoặc dép xăng đan.
Lưu ý: Theo phép lịch sự thông thường, nên bỏ các loại mũ khác ngoài Sugagasa khi lễ bái và tại quầy Nokyo.

Những điều cơ bản về nghi thức tụng kinh
Otsutome, hay Gongyo, là chuỗi nghi thức tụng kinh tại chính điện và Daishido để cầu nguyện trước chư Phật cùng Kobo Daishi. Bạn có thể đọc theo sách kinh nên không cần học thuộc nội dung. Một số người cũng chỉ cầu nguyện thầm, không đọc thành tiếng. Người mới nên cầm sẵn sách kinh và thực hiện trong phạm vi vừa sức. Theo trình tự tụng niệm cơ bản do Hiệp hội 88 thánh địa Shikoku hướng dẫn, tại chính điện sẽ đọc chân ngôn của vị Phật chính 3 lần, còn tại Daishido đọc danh hiệu “Namu Daishi Henjo Kongo” 3 lần.

“Thập thiện giới” trong hành hương Ohenro là gì?
Thập thiện giới là 10 điều răn trong Phật giáo, hướng con người đến những hành vi tốt đẹp. Từ xa xưa, đây đã được xem là chuẩn mực ứng xử của người hành hương và cũng nằm trong trình tự tụng niệm do Hiệp hội 88 thánh địa Shikoku khuyến nghị. Đây không chỉ là những câu đọc khi lễ bái mà còn là lời nhắc nên ghi nhớ trong hành trình lẫn cuộc sống hằng ngày. Thập thiện giới được chia thành 3 điều về thân, tức hành động; 4 điều về khẩu, tức lời nói; và 3 điều về ý, tức tâm.
| Giới | Ý nghĩa |
|---|---|
| Không sát sinh | Trân trọng sự sống của mọi sinh vật |
| Không trộm cắp | Không lấy đồ của người khác và biết trân trọng tài sản |
| Không tà dâm | Giữ chừng mực trong quan hệ tình dục |
| Không vọng ngữ | Không nói dối hoặc lừa gạt, luôn cố gắng nói sự thật |
| Không ỷ ngữ | Không dùng lời hoa mỹ giả tạo, nói bằng lời chân thật |
| Không ác khẩu | Không nói lời gây tổn thương, chọn ngôn từ có lòng cảm thông |
| Không lưỡng thiệt | Không nói hai lời gây chia rẽ quan hệ giữa người với người |
| Không tham lam | Không tham quá mức, không chiếm đoạt và biết đủ |
| Không sân hận | Không để cơn giận chi phối, giữ tâm bình hòa |
| Không tà kiến | Từ bỏ quan niệm sai lầm và cố gắng nhìn nhận sự việc đúng đắn |

Cách nhận chứng nhận Nokyo, Goshuin và những điều cần lưu ý
Nokyo là việc dâng lời tụng kinh hoặc chép kinh lên vị Phật chính và Kobo Daishi tại mỗi chùa, sau đó nhận thư pháp mực đen cùng Goshuin tại quầy Nokyo làm chứng nhận. Đây là dấu ấn cho mối duyên với chư Phật, mang ý nghĩa khác với con dấu lưu niệm tại điểm du lịch thông thường. Khi mở sẵn sổ Nokyocho để đưa và nộp khoản phí quy định, bạn sẽ nhận được thư pháp cùng con dấu ghi số thứ tự chùa, tên chùa, chữ Phạn tượng trưng cho vị Phật chính và các nội dung khác. Mức phí Nokyo cơ bản tại thời điểm năm 2026 là 500 yên mỗi chùa cho sổ Nokyocho, 700 yên cho tranh cuộn Nokyo và 300 yên cho áo trắng. Nếu viếng từ lần thứ hai và nhận thêm con dấu chồng lên trang cũ trong sổ Nokyocho, phí là 300 yên. Khi đi lần đầu, đừng quên mang sổ và nên chuẩn bị tiền lẻ để thủ tục thuận lợi.

Lưu ý để tận hưởng Ohenro an toàn và thoải mái
Ohenro có nhiều tình huống đòi hỏi thể lực và sự chú ý cao hơn chuyến du lịch thông thường, như di chuyển đường dài, đi bộ trên đường núi hay lái xe ở vùng đất xa lạ. Muốn hành hương an toàn, bạn cần một kế hoạch vừa sức và quản lý sức khỏe tốt. Đồng thời, hãy tôn trọng người dân địa phương và tuân thủ phép lịch sự cơ bản. Ghi nhớ những nội dung dưới đây và thực hiện chuyến hành hương với tâm thế thư thái.
Lập hành trình vừa sức và quản lý sức khỏe kỹ lưỡng
Điều quan trọng nhất trong Ohenro là không gắng sức quá mức. Đừng sắp xếp quá nhiều chùa hoặc quãng đường trong một ngày. Hãy cân nhắc giờ đến nơi lưu trú, thời gian nghỉ và xây dựng lịch trình dư dả. Nếu chọn đi bộ, bạn nên tăng dần quãng đường luyện tập trước khi khởi hành để cơ thể thích nghi. Trong hành trình, hãy thường xuyên bổ sung nước và thêm muối khoáng vào mùa ra nhiều mồ hôi. Nếu xuất hiện chóng mặt, đau đầu hoặc buồn nôn, đây có thể là dấu hiệu sốc nhiệt; hãy lập tức ngừng đi và chuyển đến nơi mát mẻ. Khi sức khỏe không hồi phục và cảm thấy khó tiếp tục, hãy cân nhắc thay đổi kế hoạch hoặc tạm dừng hành trình.

Tuân thủ luật giao thông và phép lịch sự tại chùa, địa phương
Lộ trình Ohenro không chỉ đi qua các chùa mà còn qua quốc lộ, tỉnh lộ, ven đường xe chạy và khu dân cư. Dù sử dụng phương tiện nào, hãy luôn tuân thủ luật giao thông và đặt an toàn lên hàng đầu. Đặc biệt, người đi bộ và đi xe đạp sẽ khó được tài xế nhìn thấy vào lúc chạng vạng hoặc ban đêm. Mặc quần áo sáng màu, sử dụng vật liệu phản quang và đèn sẽ giúp phòng ngừa tai nạn. Nhiều đoạn đường hành hương cũng là không gian sinh hoạt của người dân. Đừng xả rác, đi vào đất tư nhân hay gây tiếng ồn vào sáng sớm và đêm muộn; hãy luôn giữ sự tôn trọng cơ bản.
Tuân thủ các phép lịch sự này cũng là thái độ cần có để được người dân địa phương chào đón. Trong khuôn viên chùa, hãy làm theo hướng dẫn riêng của từng nơi. Khi đi ngang người viếng khác, một lời chào sẽ giúp cả hai bên cảm thấy dễ chịu.

Cách ứng xử khi nhận Osettai
Khi nhận Osettai, trước tiên hãy bày tỏ lời cảm ơn rồi trân trọng nhận món quà. Theo phong tục, người hành hương sẽ tặng lại một thẻ Osamefuda để cảm ơn, vì vậy nên mang dư một ít. Nếu khó nhận vì lý do sức khỏe hoặc dị ứng, bạn không cần miễn cưỡng mà có thể lịch sự từ chối và giải thích nguyên nhân. Osettai không phải dịch vụ đương nhiên mà hoàn toàn xuất phát từ thiện ý của người khác. Hãy luôn giữ lòng biết ơn và trân trọng cuộc giao lưu ấm áp này.

Sau khi viếng đủ 88 ngôi chùa Shikoku | Ý nghĩa của “Kechigan” và “Mangan”
Hành trình dài qua 88 ngôi chùa Shikoku đạt một cột mốc khi bạn đã viếng toàn bộ các chùa. Cột mốc này được gọi là Kechigan. Sau đó, việc đến Okunoin trên núi Koyasan làm lễ tạ ơn để khép lại chuyến hành hương được gọi là Mangan. Tuy nhiên, có nhiều cách lý giải về cách phân biệt hai thuật ngữ này và đôi khi chúng được dùng gần như đồng nghĩa. Hãy tìm hiểu ý nghĩa của từng từ để cân nhắc cách kết thúc hành trình của riêng mình.
Kechigan | Hoàn tất hành trình viếng toàn bộ 88 ngôi chùa Shikoku
Khi viếng xong toàn bộ 88 ngôi chùa Shikoku, bạn đã đạt Kechigan, mang ý nghĩa “hoàn thành tâm nguyện”. Không có quy định về thứ tự hay phương tiện di chuyển. Bạn cũng không cần hoàn tất tất cả trong một lần mà có thể chọn cách phù hợp như Jun-uchi, Gyaku-uchi hoặc Kugiri-uchi. Việc phát nguyện khi bắt đầu hành hương được gọi là Hotsugan. Nếu đi theo Jun-uchi, chùa số 1 Ryozenji là nơi phát nguyện và chùa số 88 Okuboji là nơi hoàn nguyện. Tại Okuboji, nếu có nhu cầu, bạn có thể trả phí để nhận giấy chứng nhận Kechigan. Tại Hojodo bên cạnh Daishido, người hành hương cũng có thể dâng gậy Kongozue đã đồng hành suốt chuyến đi dài. Hãy nhìn lại chặng đường đã qua, cảm nhận niềm vui hoàn tất an toàn và đón nhận cột mốc quan trọng của hành trình.

Mangan | Lễ tạ ơn tại Okunoin trên núi Koyasan
Theo cách phân biệt thông thường, sau khi hoàn nguyện tại 88 ngôi chùa Shikoku, người hành hương sẽ đến Okunoin trên núi Koyasan thuộc tỉnh Wakayama để báo với Kobo Daishi rằng chuyến đi đã diễn ra an toàn và bày tỏ lòng biết ơn. Nghi lễ tạ ơn này được gọi là Mangan. Koyasan là thánh địa của Chân Ngôn Mật giáo do Kobo Daishi khai sáng, còn Okunoin là nơi có lăng mộ của ngài. Nếu mang theo sổ Nokyocho, bạn cũng có thể nhận Goshuin tại Okunoin.
Tuy nhiên, Mangan được hiểu theo nhiều cách và lễ tạ ơn tại Koyasan không phải điều bắt buộc. Có người đến Koyasan ngay sau khi hoàn nguyện, có người trở lại vào một ngày khác, cũng có người quay về ngôi chùa nơi mình phát nguyện để bày tỏ lòng biết ơn. Kechigan và Mangan đôi khi còn được dùng gần như đồng nghĩa, nên rất khó phân biệt tuyệt đối. Hãy cảm tạ theo cách của riêng mình và khép lại chuyến hành hương.

Câu hỏi thường gặp về Ohenro
Q
Có nhất thiết phải viếng đủ 88 ngôi chùa khi hành hương Ohenro không?
Không nhất thiết phải viếng toàn bộ. Có nhiều cách như Kugiri-uchi, chia hành trình thành vài chuyến. Hãy bắt đầu trong phạm vi vừa sức, phù hợp với thời gian và thể lực của mình.
Q
Nên bắt đầu hành hương Ohenro từ chùa số mấy?
Không có quy định về thứ tự, nên bạn có thể bắt đầu từ bất kỳ chùa nào. Người mới nên xuất phát từ chùa số 1 Ryozenji ở tỉnh Tokushima vì có đầy đủ sách hướng dẫn và cột chỉ đường.
Q
Có cần học thuộc kinh khi hành hương Ohenro không?
Bạn có thể nhìn sách kinh để đọc nên không cần học thuộc và người lần đầu cũng không phải lo lắng. Điều quan trọng là hiểu nghi thức và thành tâm cầu nguyện trước chư Phật cùng Kobo Daishi.
Q
Có thể hành hương Ohenro bất kể tông phái hoặc tín ngưỡng không?
Bất kỳ ai cũng có thể tham gia, không phụ thuộc vào tông phái hay việc có tín ngưỡng hay không, miễn là tôn trọng chùa và thực hiện đúng nghi thức. Mục đích hành hương cũng khác nhau tùy mỗi người.
Q
Có thể hành hương Ohenro một mình không?
Bạn có thể hành hương một mình. Tuy nhiên, cần chuẩn bị về an toàn như đặt nơi lưu trú trước và lập kế hoạch dư dả. Nếu lo lắng, hãy cân nhắc tham gia tour.
Q
Có bắt buộc phải chuẩn bị áo trắng và các vật dụng hành hương khác không?
Không có quy định bắt buộc tuyệt đối về trang phục hoặc vật dụng và bạn có thể viếng chùa bằng quần áo thường ngày. Mặc áo trắng và mang gậy Kongozue sẽ giúp bạn cảm nhận rõ hơn bầu không khí Ohenro truyền thống.
Tổng kết
Bài viết đã giới thiệu thông tin cơ bản, sức hấp dẫn, cách hành hương và phương tiện di chuyển trong Ohenro. Con số 88 ngôi chùa có thể khiến bạn cảm thấy đây là hành trình rất xa xôi, nhưng các điểm hành hương vô cùng đa dạng, từ cổ tự nằm sâu trong núi đến những ngôi chùa giữa đô thị, mỗi nơi đều lưu giữ lịch sử và văn hóa riêng. Một nét hấp dẫn khác của Ohenro là có thể dành thời gian đối diện với chính mình, đồng thời cảm nhận sự ấm áp của người dân địa phương qua Osettai và những cuộc gặp gỡ trên đường. Hành trình không giới hạn mục đích hay tông phái, vậy nên bạn có thể bắt đầu từ một chặng ngắn. Hãy trân trọng lòng biết ơn và tận hưởng chuyến Ohenro theo cách của riêng mình. Đừng quên xem thêm bài viết tổng hợp các điểm du lịch nổi tiếng tại 4 tỉnh Shikoku dưới đây.
Tác giả
Đội ngũ tác giả và biên tập viên
Ban biên tập GOOD LUCK TRIP
Chia sẻ những cách trải nghiệm Nhật Bản còn ít người biết đến!
