【Theo mùa】17 lễ hội nổi tiếng mang đến trải nghiệm đặc biệt về văn hóa Nhật Bản

“Hare” chỉ những dịp đặc biệt, khác với ngày thường, còn “Ke” chỉ cuộc sống thường nhật. Người Nhật từ lâu đã dùng những lễ hội đặc biệt thuộc về “Hare” để gột bỏ mệt mỏi và vận rủi tích tụ trong cuộc sống hằng ngày (“Ke”), qua đó cân bằng lại cả thể chất lẫn tinh thần.
Nói cách khác, lễ hội không chỉ là một sự kiện mà còn là hoạt động quan trọng giúp duy trì nhịp sống và tái tạo năng lượng.
Vào ngày hội, mọi người mặc kimono cùng những trang phục đặc biệt khác, các quầy hàng nối tiếp nhau và cả thị trấn trở nên sôi động với âm nhạc, điệu múa.
Ngay cả khi đến với tư cách du khách, bạn vẫn có thể trải nghiệm một không gian và khoảng thời gian khác hẳn ngày thường khi hòa mình vào bầu không khí cuồng nhiệt ấy.

Hơn nữa, trên khắp Nhật Bản có vô số lễ hội không thể đếm xuể.
Có lễ hội rước kiệu mikoshi quanh phố, cũng có lễ hội tạo nên bầu không khí huyền ảo bằng ánh sáng, tuyết hoặc điệu múa. Hình thức lễ hội hoàn toàn khác nhau tùy theo từng vùng và mùa.
Có thể nói sự đa dạng này cũng là một sức hấp dẫn lớn của văn hóa lễ hội Nhật Bản.
Điểm thú vị của các lễ hội Nhật Bản là du khách không chỉ đứng ngắm mà còn có thể dễ dàng tham gia điệu múa hoặc thưởng thức đặc sản địa phương.
Khoảng thời gian khác với ngày thường ấy sẽ khiến kỷ niệm chuyến đi thêm sâu sắc và đáng nhớ.

Ngày tổ chức lễ hội ở Nhật Bản khác nhau tùy theo mùa và địa phương, đồng thời lịch trình đôi khi thay đổi theo từng năm.
Đặc biệt, tại các lễ hội nổi tiếng, nơi lưu trú và phương tiện giao thông thường rất đông, vì vậy nên đặt chỗ sớm và lên lịch trình có thời gian dự phòng.
Hãy kiểm tra ngày tổ chức, địa điểm và thông tin di chuyển mới nhất trên trang web chính thức của chính quyền địa phương hoặc hiệp hội du lịch.

Khi đi lễ hội, bạn thường phải đi bộ ngoài trời trong thời gian dài, vì vậy nên mặc trang phục dễ vận động và đi đôi giày đã quen chân.
Với lễ hội mùa hè, đừng quên đội mũ và bổ sung đủ nước để phòng tránh sốc nhiệt. Với lễ hội mùa đông, giữ ấm là điều quan trọng; nếu là lễ hội tuyết, nên chọn giày chống trượt.
Cũng nên chuẩn bị ô gấp và tấm trải dã ngoại nếu cần.

Trong những nghi lễ tại đền Thần đạo hoặc các màn múa dâng thần mang ý nghĩa tôn giáo, nguyên tắc cơ bản là tránh chụp ảnh bằng đèn flash và nói chuyện lớn tiếng.
Khi ở gần kiệu mikoshi hoặc xe diễu hành dashi, không tự ý chạm vào hay chắn đường.
Hãy tôn trọng cảm xúc của người dân địa phương và tuân thủ phép lịch sự khi tận hưởng lễ hội.

Nhiều quầy hàng chỉ nhận tiền mặt, vì vậy chuẩn bị nhiều tiền xu và tờ 1.000 yên sẽ giúp thanh toán thuận tiện hơn. Bạn cũng nên kiểm tra trước vị trí nhà vệ sinh.
Ngoài ra, hãy lưu ý các phép lịch sự nơi công cộng tại Nhật Bản như xếp hàng khi đông người và mang rác về.

Lễ hội thu hút đông đảo du khách trong và ngoài Nhật Bản này bắt đầu vào năm 869, khi dịch bệnh hoành hành tại kinh đô Kyoto và nhiều nơi trên cả nước. Người dân đã cầu xin các vị thần ở Yasaka xua đuổi tai ương, thanh tẩy điều bất hạnh. Ngày nay, với tư cách lễ hội của đền Yasaka-jinja, nhiều nghi lễ và sự kiện vẫn diễn ra suốt một tháng kể từ ngày 1 tháng 7.
Gion Matsuri bắt đầu với nghi thức Kippu-iri vào ngày 1 tháng 7. Điểm nổi bật nhất là lễ diễu hành của 34 cỗ xe yamahoko và lễ rước kiệu mikoshi của đền Yasaka-jinja, được tổ chức trong lễ hội trước ngày 17 và lễ hội sau ngày 24.

Do từng là lễ hội chính thức của Mạc phủ Edo, lễ hội này còn được gọi là “Tenka Matsuri”. Tương truyền Tokugawa Ieyasu cũng từng cầu nguyện chiến thắng trước khi ra trận.
Điểm nhấn lớn nhất của Kanda Matsuri là Shinkosai, được tổ chức vào thứ Bảy gần ngày 15 tháng 5 trong năm diễn ra đại lễ chính. Đoàn rước gồm kiệu mikoshi và nhiều vật phẩm khác đi qua 108 khu dân cư ở Kanda, Nihombashi, Otemachi, Marunouchi, Akihabara và các khu vực khác để thực hiện nghi thức thanh tẩy.

Đây là lễ hội mùa hè tiêu biểu của Osaka, thành phố sông nước, đồng thời là lễ hội của đền Osaka Tenmangu, nơi thờ Sugawara no Michizane, vị thần học vấn.
Nhiều nghi lễ Thần đạo được tiến hành trong khoảng một tháng, từ cuối tháng 6.
Trong đó, lễ Yoimiyasai ngày 24 tháng 7 và nghi lễ chính vào ngày 25 thường thu hút tới 3 triệu người từ trong và ngoài Nhật Bản, tạo nên không khí sôi động nhất.

Ngoài Ba lễ hội lớn của Nhật Bản vừa giới thiệu, còn có nhiều nhóm “Ba lễ hội lớn” theo từng thể loại, chẳng hạn “Ba lễ hội đụng độ lớn” và “Ba lễ hội lửa lớn”.
Trong đó, ba lễ hội đặc biệt khác thường dưới đây được gọi là “Ba lễ hội kỳ lạ lớn của Nhật Bản”.

Nếu quan tâm, hãy thử tìm hiểu thêm xem còn có những nhóm “Ba lễ hội lớn” nào khác.

Sanja Matsuri được tổ chức tại Asakusa, Tokyo trong ba ngày từ thứ Sáu đến Chủ nhật, lấy thứ Bảy tuần thứ ba của tháng 5 hằng năm làm mốc.
Đây là đại lễ thường niên của đền Asakusa-jinja, được người dân thân mật gọi là “Sanja-sama”. Lễ hội cũng được biết đến là một trong những lễ hội tiêu biểu của Nhật Bản, thường thu hút khoảng 1,8 triệu người trong ba ngày.
Lễ hội mở màn với đoàn diễu hành náo nhiệt gồm nhiều điệu múa của Asakusa, điệu Tekomai của các geisha và các màn múa tập thể. Vào ngày cuối, ba kiệu mikoshi của đền chính được rước quanh khu phố rồi trở về đền sau khi mặt trời lặn.

Takayama Matsuri đã được gìn giữ và lưu truyền hơn 300 năm tại thành phố Takayama, tỉnh Gifu. Đây là tên gọi chung của hai lễ hội: Sanno Matsuri, đại lễ thường niên của đền Hie-jinja vào tháng 4, còn gọi là Takayama Matsuri mùa xuân; và Hachiman Matsuri, đại lễ thường niên của đền Sakurayama Hachimangu vào tháng 10, còn gọi là Takayama Matsuri mùa thu. Lễ hội cũng được biết đến là một trong Ba lễ hội đẹp nhất Nhật Bản.
Điểm nổi bật nhất của Takayama Matsuri là những “xe lễ hội” lộng lẫy. Cả 12 chiếc vào mùa xuân và 11 chiếc vào mùa thu đều là những hiện vật quý giá được công nhận là Tài sản văn hóa dân gian hữu hình quan trọng cấp quốc gia.

Đây là lễ hội thường niên được tổ chức vào ngày 15 tháng 5 hằng năm tại đền Shimogamo-jinja và đền Kamigamo-jinja ở Kyoto. Cùng với Gion Matsuri và Jidai Matsuri, lễ hội được gọi là một trong Ba lễ hội lớn của Kyoto, đồng thời là nét đặc trưng đầu hè của thành phố.
Điểm nhấn là nghi lễ Roto no Gi, khi đoàn người mặc trang phục thời Heian diễu hành trên quãng đường khoảng 8 km. Đoàn khởi hành từ Hoàng cung Kyoto, đi qua phố Marutamachi và phố Kawaramachi đến đền Shimogamo-jinja, sau đó tiếp tục qua phố Kitaoji để tới đền Kamigamo-jinja.

Aomori Nebuta Matsuri diễn ra trong sáu ngày, từ ngày 2 đến ngày 7 tháng 8 hằng năm tại trung tâm thành phố Aomori, thường thu hút tới 1 triệu người. Ghi chép cổ nhất về lễ hội có từ cuối thời Edo, khoảng năm 1842. Đây là một lễ hội giàu lịch sử, thuộc Ba lễ hội lớn vùng Tohoku và đã được công nhận là Tài sản văn hóa dân gian phi vật thể quan trọng cấp quốc gia.
Đặc trưng của Aomori Nebuta Matsuri là những mô hình nebuta khổng lồ, có kích thước tối đa cao 5 m, rộng 9 m và sâu 7 m. Hằng năm, các nghệ nhân được gọi là nebuta-shi đều chế tác thủ công chúng chỉ để phục vụ sáu ngày lễ hội.

Awa Odori thành phố Tokushima được tổ chức từ ngày 12 đến ngày 15 tháng 8 hằng năm. Đây là lễ hội mùa hè có lịch sử hơn 400 năm và là một trong Ba lễ hội múa Bon lớn của Nhật Bản.
Awa Odori được trình diễn bởi các nhóm gọi là “ren”. Điệu múa nam đặc trưng bởi những động tác mạnh mẽ với trọng tâm hạ thấp, còn điệu múa nữ uyển chuyển trong trang phục yukata.
Khắp thành phố có nhiều hình thức thưởng thức khác nhau, từ những màn múa chuyên nghiệp tại khu biểu diễn có thu phí, xem tự do tại khu biểu diễn miễn phí cho đến “Niwaka Ren” mà du khách cũng có thể tham gia.

Tokasan Taisai được tổ chức vào thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật đầu tiên của tháng 6 hằng năm tại trung tâm thành phố Hiroshima. Đây là lễ hội của Inari Daimyojin, vị thần bảo hộ chính được thờ tại chùa Enryuji, với lịch sử hơn 400 năm.
Trong thời gian lễ hội, ngoài nghi thức mở cửa cho công chúng chiêm bái tượng thần, nhiều sự kiện truyền thống cũng được tổ chức. Khoảng 1.000 quầy hàng nối dài trên các con phố quanh chùa Enryuji, tấp nập người mặc yukata.
Do phố phường đầu hè trở nên rực rỡ với người dân trong trang phục yukata, lễ hội còn được gọi là “lễ hội bắt đầu mặc yukata” và đã trở thành nét đặc trưng mùa hè của Hiroshima.

Yosakoi Matsuri diễn ra trong bốn ngày, bắt đầu với lễ hội đêm trước vào ngày 9 tháng 8, các buổi diễn chính ngày 11 và 12, rồi lễ hội sau vào ngày 12.
Đây là sự kiện mùa hè quy mô lớn với khoảng 190 đội và 20.000 người tham gia tại tổng cộng 16 địa điểm, gồm 9 khu thi diễn và 7 khu biểu diễn trong thành phố Kochi.
Vào ngày cuối cùng, ngày 12, giải đấu toàn quốc cũng được tổ chức để các đội đăng ký từ khắp Nhật Bản tranh tài biểu diễn.
Lễ hội diễn ra theo hình thức diễu hành. Du khách có thể xem các đội vừa di chuyển vừa biểu diễn trên phố tại những khu thi diễn như Otesuji, hoặc trình diễn trên sân khấu tại các khu biểu diễn như Công viên Trung tâm.

Lễ hội Eisa toàn đảo Okinawa được tổ chức vào cuối tuần sau lễ Obon theo âm lịch.
“Eisa” là điệu múa niệm Phật dùng để đón và tiễn tổ tiên trong dịp Obon theo âm lịch, hiện rơi vào ngày 13 đến ngày 15 tháng 7. Đây là một loại hình nghệ thuật truyền thống của Okinawa, trong đó người chơi sanshin hát dân ca địa phương còn các vũ công múa theo nhịp trống.
Lễ hội Eisa toàn đảo Okinawa bắt đầu vào năm 1956, nhân dịp thành phố Koza được thành lập, và được tổ chức vào cuối tuần sau lễ Obon theo âm lịch.
Chủ yếu là các đoàn được tuyển chọn từ khắp đảo chính Okinawa, cùng đại diện các thành phố kết nghĩa và tổ chức tài trợ trên toàn quốc được mời làm khách, trình diễn những điệu Eisa mang bản sắc riêng.

Đây là đại lễ mùa thu của đền Suwa-jinja, nơi thờ vị thần bảo hộ Nagasaki, được duy trì từ năm 1634. Trong ba ngày từ ngày 7 đến ngày 9 tháng 10 hằng năm, toàn thành phố Nagasaki tràn ngập không khí lễ hội.
Lễ hội được cho là bắt đầu khi hai kỹ nữ dâng lên thần linh tại đền Suwa-jinja một tiết mục kịch Noh mang tên Komee. Cho đến nay, các điệu múa vẫn được dâng lên thần linh, nổi bật bởi sự độc đáo và mạnh mẽ.
Tại đền Suwa-jinja, Công viên Trung tâm và otabisho có các khu ghế ngồi trả phí như chỗ ngồi kiểu ô vuông và ghế băng. Đền Suwa-jinja cũng bố trí khu xem miễn phí được phân bổ bằng hình thức bốc thăm.

Owara Kaze no Bon được tổ chức trong ba ngày từ ngày 1 tháng 9 hằng năm tại 11 khu phố, trong đó có Suwamachi, nơi được bình chọn vào danh sách “100 con đường đẹp nhất Nhật Bản”.
Lễ hội được cho là bắt đầu vào khoảng niên hiệu Genroku (1688-1740), là sự kiện dân ca đã được người dân địa phương trân trọng lưu truyền hơn 300 năm.
Hàng nghìn đèn lồng bonbori xếp dọc phố. Hình ảnh nam nữ mặc áo happi hoặc yukata đồng bộ, múa theo âm thanh của đàn shamisen, kokyu và trống mang vẻ đẹp thanh lịch, trang nhã.

Kawagoe Matsuri là nét đặc trưng mùa thu, diễn ra vào thứ Bảy và Chủ nhật tuần thứ ba của tháng 10 hằng năm.
Đông đảo du khách từ nhiều nơi đổ về, khiến phố phường Kawagoe sôi động nhất trong năm.
Lễ hội có lịch sử hơn 370 năm này được công nhận là Tài sản văn hóa dân gian phi vật thể quan trọng cấp quốc gia vào năm 2005, sau đó được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể vào năm 2016. Lịch sử lâu đời và giá trị văn hóa của lễ hội được đánh giá cao.
Nhiều du khách đến để chiêm ngưỡng những cỗ xe dashi lộng lẫy của từng khu phố. Mỗi xe được trang trí bằng những đường thêu tỉ mỉ và chạm khắc tinh xảo, cao khoảng 8 m, nặng từ 3 đến 4 tấn và có một hình nhân đặt trên đỉnh.

Tokamachi Snow Festival là sự kiện mùa đông được tổ chức tại thành phố Tokamachi, tỉnh Niigata.
Những “tác phẩm nghệ thuật bằng tuyết” do người dân tự tay thực hiện và “lễ hội hóa trang trên tuyết” huyền ảo với âm thanh, ánh sáng trên sân khấu tuyết khổng lồ là những điểm nổi bật.
Ngoài ra còn có nhiều điều thú vị khác như các quầy ẩm thực và hoạt động vui chơi với tuyết.
Đây là sự kiện mùa đông lớn nhất bên bờ Biển Nhật Bản, ra đời từ ý tưởng “kết bạn và tận hưởng tuyết” cùng nỗ lực của người dân.

Sapporo Snow Festival, một trong Ba lễ hội tuyết lớn nhất thế giới, là sự kiện mùa đông quy mô lớn thường được tổ chức vào tháng 2 tại thành phố Sapporo, Hokkaido. Lễ hội bắt đầu vào năm 1950 khi học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông địa phương dựng tượng tuyết tại Công viên Odori. Ngày nay, lễ hội đã phát triển thành sự kiện quy mô lớn, thu hút khoảng hơn 2 triệu người từ trong và ngoài Nhật Bản.
Lễ hội chủ yếu được chia thành ba địa điểm: Odori, Tsudome và Susukino.
Tại địa điểm Odori, những tượng tuyết khổng lồ cao hơn 10 m cùng các tượng tuyết tinh xảo do người dân chế tác được trưng bày, gây ấn tượng mạnh bởi quy mô và vẻ đẹp.

Kamakura là một phong tục truyền thống dịp Tết Rằm tháng Giêng tại các vùng như Akita và Niigata, trong đó bàn thờ được đặt bên trong ngôi nhà bằng tuyết để thờ thần nước.
Lễ hội Kamakura được tổ chức vào ngày 15 và 16 tháng 2 hằng năm tại Yokote, nơi nổi tiếng là một trong những vùng có tuyết rơi dày nhất Nhật Bản. Đây là một trong Năm lễ hội tuyết lớn của Michinoku và là lễ hội truyền thống có lịch sử khoảng 450 năm.
Có bốn địa điểm chính. Nếu muốn hòa mình vào không khí lễ hội, hãy đến Tòa nhà chính của Tòa thị chính Yokote, nơi có nhiều kamakura nhất cùng các quầy hàng nối tiếp nhau. Nếu muốn thưởng ngoạn khung cảnh nguyên sơ của Nhật Bản, Công viên Yokote với thành Yokote là lựa chọn phù hợp.