Hướng dẫn toàn diện về wagasa: Nghệ thuật thủ công trong từng chiếc ô Nhật Bản
Wagasa được chế tác bằng kỹ thuật truyền thống của Nhật Bản, sử dụng các vật liệu tự nhiên như giấy washi và tre, là sản phẩm thủ công gắn bó sâu sắc với đời sống. Mỗi vùng sản xuất mang một nét riêng: Gifu nổi bật với thiết kế tinh tế, giàu tính sáng tạo; Kyoto mang vẻ đẹp giản dị đậm tinh thần wabi-sabi; còn Tottori và Toyama hấp dẫn nhờ độ chắc chắn, chịu được tuyết.
Lần này, chúng tôi sẽ giới thiệu cách người Nhật sử dụng wagasa trong đời sống từ xa xưa và một cửa hàng wagasa lâu đời nơi bạn có thể trải nghiệm làm wagasa mini!
Mở đầu
Wagasa là loại ô được làm bằng kỹ thuật truyền thống lưu truyền từ lâu đời tại Nhật Bản. Từ hàng nghìn năm trước cho đến ngày nay, loại ô này vẫn được sử dụng trong đời sống thường nhật của người Nhật. Điểm đặc trưng là tán ô làm bằng giấy washi chứ không phải vải. Khung ô sử dụng tre và tất cả vật liệu khác cũng đều có nguồn gốc tự nhiên. Đó là bởi từ xưa, wagasa đã được làm bằng những vật liệu quen thuộc trong cuộc sống của người Nhật.
Khéo léo tạo nên một chiếc ô từ các vật liệu tự nhiên không đồng nhất như sản phẩm công nghiệp đòi hỏi sự tỉ mỉ đặc biệt. Đây là một trong những nghề thủ công truyền thống tiêu biểu cho bàn tay cẩn trọng của người Nhật.
Nhật Bản có 4 vùng sản xuất wagasa lớn: Gifu, Kyoto, Tottori và Toyama.
Gifu từ lâu đã tạo ra những chiếc wagasa thể hiện rõ óc sáng tạo của nghệ nhân. Thiết kế cầu kỳ, từng nan ô mảnh, và khi gấp lại, cả chiếc ô có dáng thon gọn, thanh thoát.
Wagasa Kyoto có nét đặc trưng rất đơn giản do phát triển cùng trà đạo, bộ môn coi trọng tinh thần wabi-sabi.
Tottori và Toyama là những vùng tuyết rơi dày ven biển Nhật Bản. Wagasa nơi đây được làm chắc chắn để chịu được sức nặng của tuyết, vốn nặng hơn nước mưa, thể hiện rõ đặc trưng của xứ tuyết.
Wagasa là gì?
Lịch sử wagasa
Không rõ ô đã xuất hiện từ bao giờ, nhưng hình ảnh ô đã có trên các bức bích họa tại Ai Cập, Hy Lạp và Ba Tư cổ đại khoảng 4.000 năm trước, cho thấy chúng đã tồn tại vào thời ấy. Trên một bức bích họa Ai Cập khoảng năm 1300 TCN có hình chiếc lọng che nắng làm từ lá cọ. Qua đó có thể thấy ô thời bấy giờ không giống ngày nay mà trông như một mái che bằng vải hoặc lá căng trên cây gậy gỗ. Ô cũng là biểu tượng của quyền uy và chỉ những người có địa vị như vua chúa, quý tộc mới được sử dụng. Ngoài ra, ban đầu ô còn mang ý nghĩa tôn giáo là bảo vệ con người khỏi tà khí từ trên trời giáng xuống.
Không còn nhiều tư liệu về những chiếc ô đầu tiên tại Nhật Bản nên sự thật vẫn chưa được xác định. Tuy nhiên, Nihon Shoki, bộ sách cổ nhất có ghi chép liên quan, được biên soạn vào năm 720, cho biết vào năm 552, Vua Seong của Baekje đã dâng lên Thiên hoàng Kinmei của Nhật Bản, người sống trong thời Kofun từ năm 509 đến 571, một chiếc lọng gọi là kinugasa cùng tượng Phật, pháp khí và kinh điển. Hình ảnh ô cũng xuất hiện trên một số cổ mộ và đồ trang trí.
Wagasa cũng xuất hiện trong tranh cuộn thời Heian, nhưng có hình dáng khác ngày nay và không thể đóng mở mà luôn được sử dụng ở trạng thái bung ra. Đến thời Azuchi-Momoyama, wagasa mới có thể gấp lại. Từ giữa thời Edo trở đi, loại ô này bắt đầu được dân thường sử dụng. Một giả thuyết cho rằng sự thịnh hành của wagasa có liên quan đến các diễn viên kabuki. Wagasa gắn bó mật thiết với văn hóa truyền thống Nhật Bản khi xuất hiện trong kabuki, múa truyền thống Nhật Bản và trà đạo. Hình ảnh diễn viên kabuki cầm wagasa tạo dáng mie trên sân khấu rất ấn tượng, khiến dân chúng cũng muốn sử dụng loại ô này. Nhiều tranh ukiyo-e thời Edo khắc họa người dân thị thành che ô, cho thấy wagasa đã trở thành vật dụng thiết yếu trong đời sống. Không chỉ được dùng hằng ngày, wagasa còn phát triển thành phụ kiện thời trang, với những thiết kế cầu kỳ kết hợp cả tính tiện dụng lẫn vẻ đẹp.
Vào thời kỳ cực thịnh, hơn 10 triệu chiếc wagasa được sản xuất mỗi năm trên khắp Nhật Bản. Tuy nhiên, ô phương Tây được nhập khẩu vào thời Meiji khi quá trình Tây phương hóa diễn ra mạnh mẽ tại Nhật Bản. Wagasa nhanh chóng suy tàn và hiện nay có lẽ chỉ còn chưa đến 20 cơ sở sản xuất trên toàn quốc. Dù vậy, wagasa vẫn được trân trọng sử dụng làm đạo cụ trong kabuki, múa truyền thống Nhật Bản, trà đạo và các nghi lễ tại đền Thần đạo, chùa Phật giáo.
Các loại wagasa
Bangasa
Bangasa có nan dày, toàn bộ bề mặt được phủ giấy trắng dày nên rất chắc chắn. Đường kính từ 1,1 m trở lên và thường có 48 nan. Từ ban mang nghĩa phổ thông, vì vậy đây là loại ô dùng hằng ngày, chẳng hạn khi trời mưa. Vào thời Edo, thương nhân cũng bắt đầu sử dụng nên nó còn được gọi là ô của nhà buôn.
Janomegasa
Đây là loại ô có họa tiết hình tròn đồng tâm ở giữa. Tuy cũng được dùng hằng ngày khi trời mưa, janomegasa trang trọng hơn bangasa. Ô có đường kính từ 1,1 m trở lên và 44 nan. Tên janome, nghĩa là mắt rắn, bắt nguồn từ họa tiết trông giống mắt rắn. Các nan nhỏ bên trong được trang trí bằng chỉ, kỹ thuật này gọi là itokagari, và tổng thể ô có dáng thanh mảnh.
Ô vốn mang ý nghĩa trừ tà, nhưng người ta cho rằng janomegasa được tạo ra với mong muốn bảo vệ những người quan trọng hơn nữa, vì họa tiết mắt rắn mang ý nghĩa bùa may mắn. Ngày nay, ngay cả khi không có họa tiết mắt rắn, ô đi mưa có trang trí chỉ bên trong vẫn được gọi là janomegasa.
Sashikakegasa
Đây là loại ô lớn hơn bangasa và janomegasa, có đường kính từ 1,3 m trở lên. Wagasa này được chế tác để người hầu che cho quý tộc hoặc tăng lữ. Ngày nay, nó được dùng trong các nghi lễ tại đền chùa và để che cho cô dâu trong lễ cưới.
Tsumaore nodategasa
Loại ô này có thiết kế cong ở mép và nổi bật với nhiều sợi chỉ trang trí đẹp mắt trên các nan nhỏ bên trong. Đây là loại nodategasa phổ biến nhất hiện nay. Ngoài đền chùa, lễ hội và sự kiện truyền thống, nó còn thường được dùng làm đồ trang trí tại các cửa hàng mang phong cách Nhật Bản.
Honshiki nodategasa
Đây là một loại Kyo-wagasa được làm tại Kyoto. Ô có kích thước lớn, đường kính từ khoảng 1,5 m, loại lớn nhất lên tới khoảng 2,7 m. Điểm đặc trưng là màu sắc tao nhã cùng đường nét đơn giản, đẹp mắt, được hình thành sau nhiều năm theo đuổi tinh thần wabi-sabi mà các gia phái trà đạo đề cao. Một nét nổi bật khác của honshiki nodategasa là tán ghép hai màu đỏ - trắng hoặc xanh lá - trắng, thường dùng trong những dịp trang trọng.
Ngoài ra còn có higasa dùng khi trời nắng hoặc khi biểu diễn múa, và buyogasa dùng trong múa truyền thống Nhật Bản, kabuki.
Sự khác nhau giữa wagasa và ô phương Tây
Dù đều là ô, wagasa và ô phương Tây lại khác nhau đáng kể về cấu tạo và cách sử dụng. Dưới đây là bảng tổng hợp các điểm khác biệt.
| Hạng mục | Wagasa | Ô phương Tây |
|---|---|---|
| Vật liệu | Chủ yếu là vật liệu tự nhiên như giấy washi, tre và gỗ | Vật liệu nhân tạo như nhựa vinyl, polyester và thép |
| Số nan |
Rất nhiều, từ 30 đến 70 nan Thay đổi tùy từng loại |
Thông thường là 8 nan |
| Cách mở | Nhiều nan tre chẻ mảnh bung ra để đỡ giấy washi | Sức căng của nan kim loại đẩy vải từ bên trong để bung ô |
| Dáng ô | Bung thẳng, thanh thoát và mở rộng dần về phía mép | Bo tròn, tạo thành vòm sâu |
| Cách gấp tán ô | Tán được gấp vào bên trong nan, tạo thành hình dáng như một cây gậy | Tán được cuộn quanh mặt ngoài của nan |
Qua bảng này có thể thấy hai loại ô khác nhau đáng kể. Sự khác biệt đặc biệt rõ ở cách gấp tán ô, bắt nguồn từ việc tán làm bằng giấy washi hay vải. Tán wagasa làm từ giấy washi, một vật liệu rất mỏng manh. Vì vậy, khi gấp phải đưa tán vào bên trong để tránh bị rách hoặc hư hại.
Trong khi đó, ô phương Tây làm từ vật liệu tương đối bền như nylon nên có thể gấp bằng cách cuộn tán quanh mặt ngoài của nan. Wagasa có nhiều nan tre vì giấy washi ít co giãn và khá nặng, cần được nâng đỡ bởi nhiều nan.
Cách làm wagasa
Wagasa chỉ sử dụng vật liệu tự nhiên như giấy washi, tre, gỗ, dầu hạt lanh, sơn mài, nhựa quả hồng và bột năng. Những nghệ nhân chuyên về nan tre, giấy washi và wagasa cùng tham gia, mất từ vài tuần đến vài tháng để hoàn thiện một chiếc ô. Nếu tính chi tiết, quy trình chế tác gồm hàng chục công đoạn, vô cùng phức tạp và đòi hỏi kỹ thuật chuyên môn cao.
Toàn bộ nan của wagasa được làm từ một thân tre. Thân tre được chẻ dọc thành các nan mảnh rồi sắp lại đúng vị trí ban đầu. Dù trông có vẻ thẳng, tre thực tế vẫn cong, nên việc này giúp căn chỉnh đồng đều độ cong vốn có. Nếu thứ tự nan bị đảo lộn, khi gấp ô sẽ xuất hiện khe hở giữa các nan.
1. Shitago
Đây là công đoạn lắp ráp các bộ phận. Từng nan tre được nối bằng kim và chỉ vào rokuro, bộ phận trục ở đầu ô.
Công việc này được thực hiện tại tổng cộng 4 vị trí. Bộ phận rokuro được làm từ loại gỗ chisha hiếm khi được lưu hành trên thị trường. Đây là loại gỗ rất dẻo dai. Người ta cho biết hiện chỉ còn một xưởng duy nhất trên thế giới làm rokuro, nằm tại Gifu.
2. Makuwari
Ô được mở đến vị trí nằm ngang rồi cố định trên bàn thao tác gọi là uma. Các nan tre được căn chỉnh cân đối với khoảng cách đều nhau.
Nếu khoảng cách không đều, việc bung ô sẽ bị ảnh hưởng. Do vật liệu là tre tự nhiên nên mỗi thanh đều có đặc tính riêng. Nghệ nhân phải có khả năng nhận biết những đặc tính ấy, khiến đây trở thành công đoạn đòi hỏi sự tập trung cao và thể hiện rõ tay nghề lão luyện. Bí quyết là thỉnh thoảng lùi ra xa để quan sát và cân chỉnh tổng thể.
3. Dán nokigami
Giấy washi được dán quanh mép ngoài của ô. Công đoạn này giúp cố định khoảng cách giữa các nan tre đã được căn chỉnh trong bước makuwari.
Lớp giấy này cũng có tác dụng bảo vệ sợi chỉ được luồn trong công đoạn shitago.
4. Nakaokigami
Sau khi dán nokigami, các dải giấy washi tiếp tục được dán vào phần đốt giữa của nan chính. Đây gọi là nakaokigami.
Đốt giữa là phần kết nối và chuyển động giữa nan chính với nan phụ. Lớp giấy này làm giảm áp lực lên giấy tán ô khi các bộ phận cọ xát trong lúc sử dụng. Ngay cả khi nan phụ vô tình tuột khỏi nan chính, giấy washi vẫn giúp ngăn tán ô bị rách. Đồng thời, nó còn đóng vai trò trang trí mặt trong của ô.
5. Dobari
Đây là công đoạn dán giấy washi lên phần thân chính của wagasa.
Hồ làm từ bột năng được quét lên nan bằng cọ. Một câu chuyện bên lề kể rằng ngày xưa người ta dùng bột dương xỉ và khi đói, nghệ nhân còn ăn loại bột này. Mỗi tờ giấy washi có kích thước khoảng 900 mm x 600 mm. Vì nhỏ hơn đường kính wagasa nên 3 đến 4 tờ được ghép lại sao cho trông như một tờ duy nhất. Giấy được cắt bằng khuôn trước khi dán.
Số lượng giấy thay đổi tùy loại và kích thước wagasa. Bangasa và janomegasa cỡ thông thường dùng 4 tờ, trong khi các loại ô lớn như nodategasa cần tới 60 đến 70 tờ giấy washi để hoàn thành phần dobari. Công đoạn này sử dụng dụng cụ chuyên dụng gọi là matabera. Đây là bước rất quan trọng và được cho là đòi hỏi tay nghề cao nhất. Sau đó, hồ được để khô.
6. Sugatazuke
Sau khi khô, ô được chuyển sang công đoạn gấp.
Để giấy washi có nếp gấp đúng, ô được khép dần, vừa tạo nếp theo nan chính vừa gấp lại. Chiếc ô đã gấp được buộc chặt bằng dây để định hình.
7. Karamaki
Phần thân tạm thời đã hoàn tất. Tiếp theo là chế tác phần đầu ô. Thực tế, phần này không sử dụng chất kết dính.
Công đoạn này chỉ dựa vào sức căng của nước thấm trên giấy washi, một điều khá bất ngờ. Lý do là để phần atamazutsumi được đề cập sau có thể dịch chuyển lên phía trên ten-rokuro theo chuyển động đóng mở của ô, tránh gây áp lực quá lớn lên giấy washi.
Giữa ten-rokuro và phần dobari được chừa sẵn một đoạn không dán giấy. Từ đây đến phần karamaki, giấy washi được dán dựng lên. Phần này gọi là mino. Gần tâm ô, giấy được ép xuống bằng matabera và các dụng cụ khác để tạo thành những nếp xếp.
Nhờ các nếp này, giấy washi có thể chuyển động theo khi ô đóng mở. Dù là chi tiết rất nhỏ, công đoạn đòi hỏi phải khéo léo sử dụng nước và hiểu rõ độ bền cũng như đặc tính của giấy washi.
8. Atamazutsumi
Giấy washi được dán bao quanh đỉnh ô để hoàn thiện phần đầu.
Phải đặc biệt cẩn thận để hồ không dính trực tiếp vào ten-rokuro. Nếu giấy bị cố định vào rokuro, nó sẽ rất dễ rách khi đóng mở ô. Đây là một trong những công đoạn khó nhất. Thông thường, toàn bộ các bước đến đây được hoàn thành trong khoảng 1 đến 2 ngày.
9. Aburabiki
Giấy washi được quét một lớp dầu để chống thấm, sau đó phơi nắng từ khoảng 2 tuần đến 1 tháng.
Nhờ vậy, dầu thấm vào giấy washi và giúp ô có thể sử dụng khi trời mưa. Thời gian phơi thay đổi tùy theo mùa và thời tiết. Trước đây người ta dùng nhựa quả hồng cho công đoạn này, còn ngày nay sử dụng dầu hạt lanh.
10. Gắn kappa
Đây là công đoạn cuối cùng. Một miếng vải nylon hình vuông được tạo dáng và gắn lên để phủ ten-rokuro.
Ngày xưa kappa làm bằng giấy dầu và là bộ phận hao mòn, vì vậy có thể nhờ thay mới ở nhiều nơi trong thành phố. Hiện nay, Hiyoshiya sử dụng cả giấy dầu lẫn nylon cho kappa.
Sau khi cố định chắc chắn bằng chỉ cotton và gắn vòng treo, chiếc ô đã hoàn thành. Với ô phương Tây, khi gấp người ta thường cầm ở cán, còn wagasa phải để phần đầu hướng lên trên. Điều này nhằm ngăn nước mưa đọng lại ở phần đầu làm bằng giấy washi. Khi đặt ô xuống cũng phải luôn để đầu ô hướng lên.
Ngoài ra, wagasa còn được hoàn thiện theo yêu cầu của khách hàng như sơn lên nan hoặc ghi tên.
Vậy là chiếc wagasa đã hoàn thành! Có thể thấy cần rất nhiều công đoạn để làm nên một chiếc ô. Tay nghề của nghệ nhân tỏa sáng trong từng bước.
Trải nghiệm làm wagasa mini!
Hiyoshiya, nơi chế tác Kyo-wagasa từ cuối thời Edo
Được thành lập vào cuối thời Edo, Hiyoshiya đã chế tác wagasa tại Kyoto suốt hơn 150 năm.
Wagasa làm tại Kyoto được gọi là Kyo-wagasa và từ lâu được yêu thích như một sản phẩm thủ công truyền thống đặc sắc của Kyoto. Nơi đây nổi tiếng với honshiki nodategasa được các gia phái trà đạo tin dùng và janomegasa được các geiko, maiko yêu thích. Hiện nay, Hiyoshiya là cơ sở duy nhất còn gìn giữ kỹ thuật của nghệ nhân chế tác Kyo-wagasa, một nghề thủ công truyền thống đậm chất Kyoto.
Nói cách khác, Hiyoshiya là nhà sản xuất Kyo-wagasa duy nhất còn tồn tại tại Kyoto. Cơ sở bắt đầu khi người sáng lập đời đầu mở cửa hàng ô trong khuôn viên chùa Honkakuji ở Gojo, Kyoto vào cuối thời Edo. Hiện cửa hàng nằm trên phố Teranouchi, khu vực tập trung nhiều trà thất của các gia phái trà đạo và cửa hàng dụng cụ pha trà. Kyo-wagasa của Hiyoshiya không chỉ tô điểm cho trà đạo mà còn cho các loại hình nghệ thuật truyền thống như kabuki và Noh, trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa Nhật Bản. Cùng với sự thay đổi của thời đại, số người dùng wagasa hằng ngày đã giảm, nhưng loại ô này vẫn xuất hiện trong nhiều nghi lễ truyền thống tại các vùng và lễ hội ở đền chùa. Hiyoshiya vận dụng kỹ thuật độc đáo được truyền qua nhiều thế hệ để chế tác, sửa chữa wagasa, qua đó góp phần bảo tồn và kế thừa văn hóa Nhật Bản. Cơ sở cũng phát triển những sản phẩm phù hợp với đời sống hiện đại, tận dụng cấu trúc ưu việt và vẻ đẹp truyền thống của wagasa.
Thông tin cửa hàng
- Tên tiếng Nhật
- 株式会社日吉屋 京都本店
- Địa chỉ
- 546 Dodocho, phía đông Horikawa, phố Teranouchi, quận Kamigyo, thành phố Kyoto, tỉnh Kyoto
- Số điện thoại
- 075-441-6644
- FAX
- 075-441-6645
- Giờ mở cửa
- 10:00 - 17:00
- Ngày nghỉ cố định
-
Thứ Bảy, Chủ nhật và kỳ nghỉ cuối năm, đầu năm
Nếu muốn đến vào thứ Bảy, cần đặt trước và liên hệ qua điện thoại ít nhất 3 ngày trước ngày ghé thăm - Di chuyển
-
Bằng tàu: Từ ga JR Kyoto, đi xe buýt thành phố số 9; nếu đi tàu điện ngầm, xuống ga Imadegawa rồi đi bộ 15 phút; nếu đi Hankyu, từ ga Shijo-Omiya ra phố Horikawa rồi đi xe buýt thành phố số 9 hoặc 12
Bằng xe buýt thành phố: Từ ga JR Kyoto hoặc khu vực lâu đài Nijo, đi tuyến số 9; từ khu vực Shijo-Kawaramachi, đi tuyến số 12. Xuống tại trạm gần nhất Horikawa Teranouchi rồi đi bộ 1 phút - Trang web chính thức
- Trang web chính thức (tiếng Nhật)
Những mẫu wagasa do Hiyoshiya chế tác
Hiyoshiya đã gìn giữ truyền thống làm wagasa bằng cách chế tác Kyo-wagasa suốt nhiều năm, từ nodategasa theo đuổi tinh thần wabi-sabi của các gia phái trà đạo đến bangasa và janomegasa dùng hằng ngày. Đồng thời, cơ sở cũng chú trọng sáng tạo những mẫu wagasa mới giàu tính thiết kế.
Tiêu biểu là wagasa hình hoa anh đào và lá bạch quả, được cho là rất được du khách nước ngoài ưa chuộng làm quà lưu niệm.
Để tạo ra các mẫu này, nan được cắt trước rồi giấy washi được dán theo hình hoa anh đào hoặc lá bạch quả.
Hiyoshiya không chỉ làm wagasa mà còn sản xuất đồ nội thất, trong đó có đèn sử dụng cấu trúc của ô.
Sản phẩm được dùng trang trí tại sảnh khách sạn cao cấp và nhà hàng, đồng thời khách hàng cá nhân cũng có thể mua.
Nhiều hoạt động trải nghiệm hấp dẫn! Thông tin tổng quan
Với mong muốn giúp nhiều người biết hơn về wagasa, vật dụng từng rất quen thuộc tại Nhật Bản, Hiyoshiya tổ chức các lớp trải nghiệm làm ô. Wagasa có kích thước nhỏ nên chỉ mất khoảng 90 phút để hoàn thành và có thể mang về, vì vậy hoạt động này rất được yêu thích.
Địa điểm trải nghiệm là Xưởng Hiyoshiya tại 546 Dodocho, phía đông Horikawa, phố Teranouchi, quận Kamigyo, thành phố Kyoto, mã bưu điện 602-0072. Hoạt động được tổ chức tại một trong các tầng từ tầng 1 đến tầng 3. Tòa nhà không có thang máy.
Hướng dẫn được thực hiện bằng tiếng Nhật hoặc thông qua ứng dụng dịch thuật. Hơn một nửa số người tham gia là du khách nước ngoài, cho thấy lớp học này rất được khách quốc tế yêu thích. Hãy cảm nhận nghề thủ công truyền thống Nhật Bản thật gần gũi thông qua trải nghiệm làm wagasa.
1. Trải nghiệm làm wagasa mini (90 phút)
Khóa học kết hợp làm wagasa mini đường kính khoảng 30 cm và tham quan xưởng chế tác.
Bạn sẽ được hướng dẫn làm wagasa cỡ nhỏ và trực tiếp quan sát các nghệ nhân chế tác ô tại xưởng.
Tác phẩm hoàn thành có thể mang về.
- Thời gian tổ chức
-
Thứ Hai - thứ Sáu hằng tuần, 10:00 - 11:30 / 14:00 - 15:30
Cần đặt trước ít nhất 7 ngày - Thời lượng
- Khoảng 90 phút
- Chi phí
- 8.800 yên, đã bao gồm thuế / người
- Số người
-
Nhận đăng ký từ 2 người trở lên, tối đa 20 người mỗi buổi
Ngừng nhận đăng ký khi đủ chỗ
2. Trải nghiệm trang trí wagasa mini (60 phút)
Trong khóa học này, bạn sẽ vẽ hoặc cắt dán lên một chiếc wagasa mini hoàn thiện có đường kính khoảng 30 cm.
Người tham gia sử dụng giấy washi, phấn conté và các vật liệu khác để vẽ hình yêu thích hoặc dán đồ trang trí lên wagasa mini, vì vậy ngay cả trẻ nhỏ cũng có thể tận hưởng hoạt động này. Thành phẩm có thể mang về.
- Thời gian tổ chức
-
Thứ Hai - thứ Sáu hằng tuần, 10:00 - 11:00 / 14:00 - 15:00
Cần đặt trước ít nhất 7 ngày - Thời lượng
- Khoảng 60 phút
- Chi phí
- 4.950 yên, đã bao gồm thuế / người
- Số người
-
Nhận đăng ký từ 2 người trở lên, tối đa 20 người mỗi buổi
Ngừng nhận đăng ký khi đủ chỗ
3. Trải nghiệm làm Kotori mini (90 phút)
Khóa học này kết hợp chế tác Kotori, chiếc đèn bàn ứng dụng cấu trúc Kyo-wagasa, và tham quan xưởng wagasa.
Phiên bản Kotori mini đường kính khoảng 14 cm đi kèm đèn để bàn, thành phẩm có thể mang về ngay.
- Thời gian tổ chức
-
Thứ Hai - thứ Sáu hằng tuần, 10:00 - 11:00 / 14:00 - 15:00
Cần đặt trước ít nhất 7 ngày - Thời lượng
- Khoảng 90 phút
- Chi phí
- 8.800 yên, đã bao gồm thuế / người
- Số người
-
Nhận đăng ký từ 2 người trở lên, tối đa 20 người mỗi buổi
Ngừng nhận đăng ký khi đủ chỗ
4. Tham quan xưởng (30 phút)
Bạn có thể tham quan xưởng chế tác wagasa, nơi bình thường không được phép vào. Nghệ nhân trực tiếp làm ô sẽ thuyết minh và bạn có thể quan sát công việc ở cự ly gần. Nội dung thao tác thay đổi theo từng ngày, vì vậy hãy chờ xem hôm đó xưởng đang thực hiện công đoạn nào.
- Thời gian tổ chức
-
Thứ Hai - thứ Sáu hằng tuần, 10:00 - 11:30 / 14:00 - 15:30
Cần đặt trước ít nhất 7 ngày - Thời lượng
- Khoảng 30 phút
- Chi phí
- 4.400 yên, đã bao gồm thuế / nhóm
- Số người
-
Khoảng 1 đến 8 người mỗi nhóm
Chi phí tính theo nhóm, không phụ thuộc số người
Trải nghiệm khóa làm wagasa mini
Để tìm hiểu việc làm wagasa diễn ra như thế nào, chúng tôi đã trực tiếp tham gia trải nghiệm chế tác wagasa mini.
Ngay khi bước vào phòng, điều đầu tiên đập vào mắt là những tờ giấy washi đầy màu sắc.
-
Những tờ giấy washi rực rỡ xếp thành hàng
-
Những tờ giấy washi rực rỡ xếp thành hàng
Trước tiên là chọn giấy washi cho thân và đầu ô. Mỗi phần có từ 20 đến 30 loại nên rất khó lựa chọn. Nghệ nhân cho biết nhiều người cũng dành khá nhiều thời gian ở bước này, vì vậy cứ thong thả chọn mà không cần lo lắng.
Giấy washi được nhuộm bằng phương pháp tương tự kỹ thuật nhuộm Kyo-yuzen. Một số loại còn có kim tuyến hoặc lá vàng, khiến lựa chọn nào cũng hấp dẫn. Sự kết hợp màu sắc và hoa văn giữa thân với đầu ô sẽ quyết định bầu không khí của thành phẩm, nên chúng tôi đã dành nhiều thời gian cân nhắc.
Họa tiết hoa anh đào được cho là phổ biến nhất. Lần này, chúng tôi chọn giấy washi hồng nhạt họa tiết hoa anh đào có lá vàng cho phần thân, và giấy nền xanh navy phủ kim tuyến cho phần đầu. Thật háo hức chờ xem thành phẩm sẽ ra sao.
Tiếp theo, dùng cọ bôi hồ lên nan tre. Không quét nhanh như vẽ một đường mà hãy đặt hồ lên sao cho tạo thành một lớp hơi dày.
Đây là loại hồ dùng để dán cửa giấy shoji trong phòng truyền thống Nhật Bản.
Wagasa thật sử dụng hồ làm từ bột năng, còn ngày xưa dùng bột dương xỉ.
Hồ không thể sử dụng khi đã khô nên chỉ được trộn đủ lượng cần thiết.
Có tổng cộng 28 nan tre. Hãy tập trung bôi hồ cẩn thận và nhanh chóng lên các nan mảnh, tránh bỏ sót bất kỳ vị trí nào.
Sau khi bôi hồ lên tất cả nan tre, dán miếng giấy washi hình tròn lên trên.
Nhẹ nhàng ấn nan tre vào giấy washi để hai phần dính chặt với nhau.
Khi đã dán xong toàn bộ, dùng móng tay miết dọc theo nan từ phía trên giấy washi để tăng độ bám.
Sau đó để khô khoảng 15 phút. Trong lúc chờ, nghệ nhân dùng bảng hình ảnh để giải thích chi tiết quy trình tạo ra giấy washi. Đây là lúc chúng tôi một lần nữa nhận ra rằng phải trải qua rất nhiều công đoạn mới hoàn thành được một tờ giấy washi. Sau phần giải thích, chúng tôi còn được tham quan xưởng!
Hôm ấy, 3 nữ nghệ nhân đang sửa chữa wagasa. Dù gọi là sửa chữa, công việc bao gồm thay giấy washi, tạo dáng và gần như làm lại toàn bộ ngoại trừ phần khung cơ bản. Họ bung những chiếc ô lớn và thực hiện mọi việc hoàn toàn bằng tay. Đáng ngạc nhiên hơn, các công đoạn cho đến bước quét dầu thường được hoàn tất chỉ trong 1 ngày.
Sau khi tham quan, chúng tôi quay lại phòng học để thực hiện công đoạn sugatazuke rất quan trọng trong chế tác wagasa. Đây là bước tạo nếp trên nan rồi gấp phần giấy washi giữa các nan vào trong theo kiểu nếp lõm.
Đặt ngược ô sao cho phần đầu hướng xuống dưới rồi khép lại một chút. Dùng ngón tay giữ 2 nan tre liền kề sát nhau. Khi đó giấy washi nằm vào phía trong và được gấp thành nếp lõm. Tiếp tục lặp lại quy trình này.
Sau khi lặp lại các thao tác, chiếc ô dần mang dáng vẻ đặc trưng của wagasa.
Cuối cùng là làm phần đầu ô. Gấp tờ giấy origami hình vuông thành hình tam giác 2 lần, sau đó tạo một nếp gấp nhỏ hướng vào trong ở hai đầu cạnh dài.
Lật mặt giấy và gấp ngược phần vừa tạo nếp sang phía đối diện. Mở giấy ra một lần rồi kéo phần đã tạo nếp ra ngoài là hoàn thành phần nền.
Phủ giấy washi lên phần rokuro.
Sau đó cố định giấy washi bằng dây là hoàn thành!
Cách làm thực sự đơn giản và hoàn thành trong chớp mắt. Trải nghiệm này sẽ rất vui khi tham gia cùng người yêu hoặc bạn bè, và bất kỳ ai cũng có thể tận hưởng khi đi cùng gia đình, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi. Khoảng thời gian tập trung làm việc trong không gian yên tĩnh cũng mang lại cảm giác thư giãn.
Cơ hội tự tay làm một chiếc ô rất hiếm có, vì vậy chúng tôi mong mọi người sẽ thử trải nghiệm. Wagasa hoàn thiện có kích thước thu nhỏ, rất thích hợp để chụp cùng mô hình hoặc thú nhồi bông của nhân vật, thần tượng yêu thích, đồng thời là món đồ lý tưởng cho hoạt động ủng hộ thần tượng!
Cũng có bán tại cửa hàng trực tuyến
Wagasa do Hiyoshiya chế tác cũng có thể mua tại cửa hàng trực tuyến.
Hãy cảm nhận kỹ nghệ điêu luyện của các nghệ nhân ngay trong đời sống thường ngày.
Tổng kết
Wagasa là một trong những sản phẩm thủ công truyền thống đáng tự hào của Nhật Bản, hội tụ kỹ nghệ tinh tế của người Nhật.
Ngay cả khi gấp lại và cầm trên tay, wagasa vẫn rất thời trang; vẻ đẹp bung nở khi mở ra là nét cuốn hút chỉ loại ô này mới có. Khi đến Nhật Bản, có lẽ nhiều người sẽ mặc kimono hoặc yukata dạo phố. Hãy thử mang theo một chiếc wagasa vào dịp đó.
Tạo dáng với wagasa trước đền chùa chắc chắn sẽ mang đến một khung hình đầy ấn tượng!
Tác giả
Phát thanh viên tự do
Motomura Soyaka
Chia sẻ chủ yếu về văn hóa truyền thống, nghệ thuật biểu diễn và lịch sử